Bài 1 · Tiết 1 · Câu 1★Trang 31— Nhận biết khối trụ, khối cầu, phân biệt với khối hộp chữ nhật
Tiết 1, Câu 1 (trang 31). Khoanh màu đỏ vào chữ đặt dưới khối trụ, màu xanh vào chữ đặt dưới khối cầu. Cho bốn hình: A là khối hộp chữ nhật nằm nghiêng, B có hai đáy tròn bằng nhau và thân thẳng đứng, C tròn đều mọi phía, D là khối hộp chữ nhật đứng cao.
Kiến thức cần nhớ
Khối hộp chữ nhật có các mặt đều là hình chữ nhật, có cạnh và góc vuông rõ ràng — không phải khối trụ hay khối cầu.
Khối trụ có hai đáy tròn bằng nhau, thân thẳng đứng; khối cầu tròn đều về mọi phía.
🧠 Phân tích tư duy
Bài có hai hình là khối hộp chữ nhật (A, D) xen vào để gây nhiễu. Chỉ khoanh màu cho đúng hai hình còn lại: hình có hai đáy tròn bằng nhau và thân thẳng đứng là khối trụ, hình tròn đều mọi phía là khối cầu.
1Cách 1. Nhận diện trực tiếp từng hình
Định hướng. Xét lần lượt bốn hình, tìm hình có hai đáy tròn bằng nhau (khối trụ) và hình tròn đều mọi phía (khối cầu).
Hình B: có hai mặt đáy tròn bằng nhau, thân thẳng đứng: là khối trụ, khoanh màu đỏ Hình C: tròn đều mọi phía, không có mặt phẳng nào: là khối cầu, khoanh màu xanh Hình A, D: các mặt đều phẳng, có góc vuông: là khối hộp chữ nhật, không khoanh màu
Vậy khoanh đỏ chữ B, khoanh xanh chữ C.
2Cách 2. Loại khối hộp chữ nhật trước
Định hướng. Nhận ra ngay hai hình có góc vuông, mặt phẳng là khối hộp chữ nhật để loại trước, còn lại chỉ hai hình cần phân biệt trụ hay cầu.
Hình A, D đều có cạnh thẳng và góc vuông rõ ràng: là khối hộp chữ nhật, loại ngay Còn lại hình B, C: hình B có đáy tròn và thân thẳng là khối trụ, hình C tròn đều là khối cầu
Vậy loại trừ trước cũng ra kết quả: B là khối trụ (khoanh đỏ), C là khối cầu (khoanh xanh).
Nhận xét. Hình A và D tuy khác kích thước nhưng cùng là khối hộp chữ nhật, không tô màu nào cả.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2: loại ngay hai khối hộp chữ nhật có góc vuông rõ ràng, đỡ nhầm khi chỉ còn hai hình để so sánh.
Đáp số.Khoanh màu đỏ vào chữ B (khối trụ). Khoanh màu xanh vào chữ C (khối cầu). Hình A, D là khối hộp chữ nhật, không khoanh màu nào.
Sai lầm thường gặp.Khoanh nhầm màu đỏ vào cả hình D vì thấy hình D cũng dài giống khối trụ, quên rằng khối hộp chữ nhật có các mặt phẳng và góc vuông, còn khối trụ phải có hai đáy tròn.
🚀 Mở rộng.Nếu có thêm một hình E là viên phấn hình trụ ngắn thì em khoanh màu gì cho hình đó?
Bài 2 · Tiết 1 · Câu 2★Trang 31— Liên hệ khối trụ, khối cầu với đồ vật thật
Tiết 1, Câu 2 (trang 31). Quan sát hình ảnh rồi nối các vật có dạng khối trụ, khối cầu cho thích hợp (theo mẫu: đèn lồng đã nối với khối trụ). Các vật: quả cam, lon nước ngọt, quả địa cầu, quả bóng, viên pin.
Kiến thức cần nhớ
Vật dài, tròn đều, hai đầu bằng nhau: dạng khối trụ.
Vật tròn đều mọi phía, không có đầu có cạnh: dạng khối cầu.
🧠 Phân tích tư duy
Nhìn dáng từng vật: vật dài, tròn, hai đầu bằng nhau thì nối với khối trụ; vật tròn đều mọi phía thì nối với khối cầu. Đèn lồng đã nối mẫu với khối trụ để làm chuẩn so sánh.
1Cách 1. Nhận diện qua hình dáng bên ngoài
Định hướng. So hình dáng từng vật với đặc điểm khối trụ hoặc khối cầu để nối cho đúng.
Lon nước ngọt: dài, tròn đều, hai đầu bằng nhau: nối với Khối trụ Viên pin: dài, tròn đều, hai đầu bằng nhau: nối với Khối trụ Quả cam: tròn đều mọi phía: nối với Khối cầu Quả địa cầu: tròn đều mọi phía: nối với Khối cầu Quả bóng: tròn đều mọi phía: nối với Khối cầu
Vậy lon nước ngọt, viên pin nối với Khối trụ; quả cam, quả địa cầu, quả bóng nối với Khối cầu (đèn lồng đã nối mẫu với Khối trụ).
2Cách 2. Đối chiếu với vật mẫu đã biết
Định hướng. Lấy đèn lồng (đã nối mẫu — khối trụ) làm chuẩn: vật nào dài tròn giống đèn lồng thì cùng là khối trụ; vật nào tròn đều như quả bóng thì là khối cầu.
Lon nước ngọt, viên pin đều dài tròn như đèn lồng mẫu: cùng là Khối trụ Quả cam, quả địa cầu tròn đều như quả bóng: cùng là Khối cầu
Vậy so với vật mẫu cũng cho cùng kết quả: khối trụ có 3 vật (đèn lồng, lon nước ngọt, viên pin), khối cầu có 3 vật (quả cam, quả địa cầu, quả bóng).
Nhận xét. Cả sáu vật chia đều thành hai nhóm ba vật, không vật nào thừa hay thiếu.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: nhìn thẳng vào dáng vật, không cần dựa vào vật mẫu vẫn làm được.
Đáp số.Khối trụ: đèn lồng (mẫu), lon nước ngọt, viên pin. Khối cầu: quả cam, quả địa cầu, quả bóng.
Sai lầm thường gặp.Nối nhầm viên pin vào khối cầu vì thấy pin nhỏ tưởng tròn, quên rằng viên pin thực ra dài và có hai đầu bằng nhau, đúng dạng khối trụ.
🚀 Mở rộng.Một quả trứng chim cút và một cục tẩy hình khối chữ nhật, vật nào không phải khối trụ cũng không phải khối cầu?
Bài 3 · Tiết 1 · Câu 3★★Trang 32— Đếm số khối cầu trong một hình ghép, rồi nhân với số lần lặp lại
Tiết 1, Câu 3 (trang 32). Người ta làm những chú hề bằng gỗ, ở đó có những khối gỗ dạng khối cầu (đầu, thân, hai tay, hai chân và đỉnh mũ đều là khối cầu; riêng thân mũ hình nón không tính). Em hãy quan sát hình vẽ rồi viết số thích hợp vào ô trống. a) 1 chú hề như vậy có ? khối gỗ dạng khối cầu. b) 5 chú hề như vậy có ? khối gỗ dạng khối cầu.
Kiến thức cần nhớ
Đếm đủ các bộ phận tròn đều (đầu, thân, tay, chân, đỉnh mũ) mới ra đúng số khối cầu.
Muốn tìm số khối gỗ của nhiều chú hề giống nhau, lấy số khối gỗ của 1 chú hề nhân với số chú hề.
Bài 4 · Tiết 1 · Câu 4★★Trang 32— Nhận biết khối trụ, khối cầu qua hình dáng thân rô-bốt trong một bức tranh
Tiết 1, Câu 4 (trang 32). Trong sân chơi có sáu rô-bốt: rô-bốt ngồi bập bênh bên trái (thân tròn), rô-bốt nghiêng người bên phải bập bênh (thân dài đều), rô-bốt đứng giơ tay ở giữa (thân tròn), rô-bốt đang trượt cầu trượt (thân tròn), rô-bốt đứng có bánh xe bên trái (thân dài đều), rô-bốt đứng có bánh xe bên phải (thân dài đều). Tô màu xanh vào rô-bốt có thân dạng khối cầu, tô màu đỏ vào rô-bốt có thân dạng khối trụ.
Kiến thức cần nhớ
Thân tròn đều mọi phía: dạng khối cầu.
Thân dài, thẳng đứng, hai đầu bằng nhau: dạng khối trụ.
Bài 5 · Tiết 2 · Câu 1★Trang 33— Đếm số vật theo dạng khối trong một bức tranh tĩnh vật
Tiết 2, Câu 1 (trang 33). Số? Trên bàn có: giò lụa (dạng khối trụ đứng), lát giò lụa cắt xếp chồng (dạng khối trụ thấp), cái thớt tròn (dạng khối trụ dẹt), một bình hoa và đĩa có 3 quả chanh (dạng khối cầu). a) Có ? vật dạng khối trụ. b) Có ? vật dạng khối cầu.
Kiến thức cần nhớ
Vật có hai mặt đáy tròn bằng nhau, thân thẳng đứng (kể cả khi thân thấp, dẹt): dạng khối trụ.
Bài 6 · Tiết 2 · Câu 2★★Trang 33— Tìm quy luật lặp lại của dãy hình khối
Tiết 2, Câu 2 (trang 33). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Dãy hình cho sẵn lặp lại theo thứ tự: khối hộp chữ nhật, khối trụ, khối cầu, khối hộp chữ nhật, khối trụ, khối cầu, khối hộp chữ nhật, khối trụ, ?. Hình thích hợp đặt vào dấu "?" là: A. Khối hộp chữ nhật. B. Khối trụ. C. Khối cầu.
Kiến thức cần nhớ
Một dãy hình lặp lại theo chu kỳ thì các hình ở cùng vị trí trong mỗi chu kỳ luôn giống nhau.
Chu kỳ ở bài này gồm 3 hình: khối hộp chữ nhật, khối trụ, khối cầu.
Bài 7 · Tiết 2 · Câu 3★★Trang 33— Nhận biết mặt cắt của khối trụ, khối cầu để ghép đúng cặp mảnh
Tiết 2, Câu 3 (trang 33). Nối hai hình để ghép thành một khối cầu hoặc một khối trụ. Có sáu mảnh hình (đặt tên P1 đến P6 để dễ gọi): P1 và P6 là hai mảnh cắt dọc theo chiều dài của một khối trụ (mặt cắt là hình chữ nhật đứng); P2 và P4 là hai mảnh cắt xiên của một khối trụ khác (mặt cắt nghiêng hình bầu dục); P3 và P5 là hai nửa hình cầu (mặt cắt tròn).
Kiến thức cần nhớ
Cắt một khối cầu qua tâm luôn được hai nửa hình cầu bằng nhau, mặt cắt là hình tròn.
Cắt một khối trụ (dọc theo chiều dài hoặc cắt xiên) được hai mảnh có mặt cắt bằng nhau và khớp lại vừa in với nhau.
Bài 8 · Tiết 2 · Câu 4★★★Trang 34— Tìm quy luật dãy số tăng dần theo tầng để suy ra số hộp cần xếp
Tiết 2, Câu 4 (trang 34). Số? Xếp các hộp có dạng khối trụ thành các hình theo cách sau: hình 1 có 1 hộp; hình 2 xếp thành 2 tầng (2 hộp và 1 hộp); hình 3, hình 4 xếp tiếp theo đúng quy luật đó (mỗi tầng dưới nhiều hơn tầng trên 1 hộp). a) Hình thứ ba có ? khối trụ; hình thứ tư có ? khối trụ. b) Để xếp được hình thứ năm theo cách trên thì cần ? hộp.
Kiến thức cần nhớ
Hình sau có nhiều hơn hình trước đúng một tầng, và tầng mới luôn nhiều hơn tầng liền trên nó một hộp.
Tổng số hộp của một hình bằng tổng số hộp của tất cả các tầng trong hình đó.
