Chủ đề 9. Làm quen với hình khối

Bài 47. Luyện tập chung

Vở bài tập Toán 2 — Kết nối tri thức, tập 2 · 9 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Tiết 1 · Câu 1★Trang 35— Tô màu phân loại đồ vật theo đúng dạng khối trụ, khối cầu, khối hộp chữ nhật
Tiết 1, Câu 1 (trang 35). Tô màu đỏ vào vật có dạng khối trụ, màu xanh lá cây vào vật có dạng khối cầu, màu vàng vào vật có dạng khối hộp chữ nhật. Bức tranh trang trại có: một thùng phi to, một lon nước, một chú lợn đứng cạnh máng ăn hình hộp chữ nhật, hai kiện rơm ép hình hộp chữ nhật, và một ruộng dưa hấu với nhiều quả dưa hấu tròn.
Tô màu theo dạng khối: đỏ - trụ, xanh lá - cầu, vàng - hộp chữ nhậtThùng phiLon nướcMáng ănKiện rơm 1Kiện rơm 2Ruộng dưa hấu (nhiều quả)
Kiến thức cần nhớ
  • Khối trụ: hai đầu tròn bằng nhau, thân dài đều — tô màu đỏ.
  • Khối cầu: tròn đều mọi phía — tô màu xanh lá cây.
  • Khối hộp chữ nhật: các mặt là hình chữ nhật — tô màu vàng.
🧠 Phân tích tư duy
Bức tranh có nhiều đồ vật xen lẫn cả con lợn (không phải khối) nên phải nhìn kỹ hình dáng thật của từng đồ vật rồi mới chọn đúng màu, không tô nhầm sang con lợn hay đám cỏ.
1Cách 1. Tô lần lượt từng đồ vật theo đúng thứ tự nhìn thấy

Định hướng. Nhìn từ trái sang phải, gặp đồ vật nào thì xác định dạng khối rồi tô màu ngay.

Thùng phi: dạng khối trụ, tô đỏ
Lon nước: dạng khối trụ, tô đỏ
Máng ăn: dạng khối hộp chữ nhật, tô vàng
Hai kiện rơm: dạng khối hộp chữ nhật, tô vàng
Các quả dưa hấu: dạng khối cầu, tô xanh lá cây

Vậy tô đỏ 2 vật (thùng phi, lon nước), tô vàng 3 vật (máng ăn, 2 kiện rơm), tô xanh lá cây tất cả các quả dưa hấu.

2Cách 2. Gom nhóm theo màu trước rồi tô

Định hướng. Chọn một màu, rà khắp tranh tìm hết mọi vật hợp màu đó rồi mới chuyển sang màu khác — làm vậy đỡ bỏ sót vật nào.

Màu đỏ (khối trụ): rà khắp tranh thấy thùng phi và lon nước
Màu vàng (khối hộp chữ nhật): rà khắp tranh thấy máng ăn và hai kiện rơm
Màu xanh lá cây (khối cầu): rà khắp tranh thấy tất cả các quả dưa hấu trong ruộng

Vậy rà theo từng màu cũng tô đủ và đúng như Cách 1, không bỏ sót đồ vật nào.

Nhận xét. Con lợn trong tranh không tô màu vì nó không có dạng khối trụ, khối cầu hay khối hộp chữ nhật.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: tô luôn theo thứ tự nhìn thấy, nhanh và không mất công quay lại rà từng màu.
Đáp số. Tô đỏ: thùng phi, lon nước. Tô vàng: máng ăn, hai kiện rơm. Tô xanh lá cây: tất cả các quả dưa hấu trong ruộng.
Sai lầm thường gặp. Tô nhầm màu đỏ vào con lợn vì nó cũng có thân hình tròn trịa, trong khi con lợn không phải là một khối hình học (không phải khối trụ, khối cầu hay khối hộp chữ nhật) nên không tô màu.
🚀 Mở rộng. Nếu trong tranh có thêm một chiếc xô hình trụ nữa thì em sẽ tô màu gì cho chiếc xô đó?
Bài 2 · Tiết 1 · Câu 2★★Trang 35— Nhận biết quy luật màu sắc và số lỗ để chọn đúng đĩa xếp lên đỉnh tháp
Tiết 1, Câu 2 (trang 35). Khoanh vào chữ đặt dưới hình thích hợp để xếp vào vị trí trên cùng của tháp. Tháp mẫu có 4 tầng đĩa dẹt xếp xen kẽ màu xanh dương, xám, xanh dương, xám (từ dưới lên), đỉnh tháp có 2 chốt tròn nhô lên chưa có đĩa nào lắp vào. Bốn tấm đĩa để chọn: A. đĩa xám dày, có 2 lỗ; B. đĩa xanh dương mỏng, có 1 lỗ; C. đĩa xám dày, có 1 lỗ; D. đĩa xanh dương mỏng, có 2 lỗ.
Khoanh chữ dưới hình thích hợp để xếp vào vị trí trên cùngTháp mẫu, đỉnh có 2 chốtA: 2 lỗ, xámB: 1 lỗ, xanhC: 1 lỗ, xámD: 2 lỗ, xanh
Kiến thức cần nhớ
  • Đĩa có 2 lỗ mới lắp vừa vào tháp có 2 chốt; đĩa có 1 lỗ sẽ không lắp được.
  • Màu sắc các tầng xen kẽ xanh dương — xám, không lặp một màu hai lần liên tiếp.
🧠 Phân tích tư duy
Tháp có hai chốt tròn nhô lên ở đỉnh, muốn xếp thêm một tầng nữa thì tầng đó phải có đúng 2 lỗ để lắp vừa cả hai chốt. Ngoài ra tầng dưới cùng liền kề đang là màu xám nên theo quy luật xen kẽ, tầng mới phải là màu xanh dương.
1Cách 1. Xét số lỗ trước để loại bớt lựa chọn

Định hướng. Đỉnh tháp có 2 chốt, nên đĩa cần chọn bắt buộc phải có đúng 2 lỗ mới lắp vừa — loại ngay các đĩa chỉ có 1 lỗ.

Đĩa A: xám, 2 lỗ — có thể lắp vừa
Đĩa B: xanh dương, 1 lỗ — không lắp vừa, loại
Đĩa C: xám, 1 lỗ — không lắp vừa, loại
Đĩa D: xanh dương, 2 lỗ — có thể lắp vừa
Còn lại 2 lựa chọn: đĩa A và đĩa D

Vậy phải xét thêm màu sắc mới chọn được đúng 1 hình trong 2 hình A và D.

2Cách 2. Xét thêm quy luật màu để chọn đúng 1 hình

Định hướng. Nhìn màu của tầng liền dưới đỉnh tháp là màu xám, theo đúng quy luật xen kẽ thì tầng mới phải là màu xanh dương.

Tầng 1 (dưới cùng): xanh dương
Tầng 2: xám
Tầng 3: xanh dương
Tầng 4 (đỉnh hiện tại): xám
Theo xen kẽ, tầng 5 (mới) phải là: xanh dương
Kết hợp với Cách 1 (phải có 2 lỗ): chỉ có đĩa D vừa xanh dương vừa có 2 lỗ

Vậy hình thích hợp đặt vào vị trí trên cùng là đĩa D.

Nhận xét. Đĩa A tuy đủ 2 lỗ nhưng sai màu (xám trùng màu tầng liền dưới) nên không chọn được.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1 trước để loại nhanh 2 đĩa chỉ có 1 lỗ, sau đó dùng Cách 2 xét màu để chọn ra đáp án cuối cùng.
Đáp số. Hình thích hợp đặt vào vị trí trên cùng là đĩa D (xanh dương, có 2 lỗ).
Sai lầm thường gặp. Chỉ xét màu sắc mà quên xét số lỗ, chọn nhầm một đĩa xanh dương nhưng chỉ có 1 lỗ (đĩa B) — đĩa đó không thể lắp vừa vào 2 chốt trên đỉnh tháp.
🚀 Mở rộng. Nếu tháp có 3 chốt trên đỉnh thay vì 2 chốt thì đĩa nào trong 4 đĩa trên có thể lắp vừa?
Bài 3 · Tiết 1 · Câu 3★★Trang 36— Tìm hình còn thiếu trong dãy lặp lại theo chu kì 3
Tiết 1, Câu 3 (trang 36). Tìm quy luật rồi chọn hình thích hợp đặt vào dấu “?”. Dãy hình gồm: khối trụ nằm ngang, khối trụ đứng, khối cầu — lặp lại đúng thứ tự này hai lần liên tiếp, rồi đến khối trụ nằm ngang, dấu “?”, khối cầu. Ba hình để chọn: A. khối trụ nằm ngang; B. khối trụ đứng; C. khối cầu.
Dãy hình lặp lại theo chu kì 3: khối trụ nằm, khối trụ đứng, khối cầu?Hình thích hợp đặt vào dấu “?” là:ABC
Kiến thức cần nhớ
  • Một dãy lặp theo chu kì 3 nghĩa là cứ đúng 3 hình lại quay về hình đầu tiên.
  • Khối trụ nằm ngang và khối trụ đứng vẫn cùng là khối trụ nhưng đặt theo hai tư thế khác nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Dãy hình lặp lại đúng 3 hình một nhóm: khối trụ nằm ngang, khối trụ đứng, khối cầu — rồi quay lại từ đầu. Phải xác định dấu “?” đứng ở vị trí thứ mấy trong nhóm 3 hình để suy ra hình cần điền.
1Cách 1. Đếm số thứ tự rồi chia cho chu kì 3

Định hướng. Đánh số thứ tự từng hình trong dãy, xem dấu “?” đứng ở vị trí thứ mấy rồi lấy số đó chia cho 3.

Đếm thứ tự: trụ nằm (1), trụ đứng (2), cầu (3), trụ nằm (4), trụ đứng (5), cầu (6), trụ nằm (7), dấu ? (8), cầu (9)
Vị trí của dấu “?” là 8: (dư )
Dư 2 nghĩa là dấu “?” trùng với hình thứ 2 trong nhóm, tức là khối trụ đứng

Vậy hình thích hợp đặt vào dấu “?” là khối trụ đứng (hình B).

2Cách 2. Nhìn trực tiếp nhóm 3 hình liền trước

Định hướng. Không cần đếm cả dãy, chỉ cần nhìn nhóm 3 hình đang xếp dở ngay trước dấu “?”.

Hai nhóm đã lặp đủ: (trụ nằm, trụ đứng, cầu), (trụ nằm, trụ đứng, cầu)
Nhóm thứ ba mới xếp được 1 hình: trụ nằm
Theo đúng thứ tự trong một nhóm, hình thứ hai luôn là khối trụ đứng

Vậy không cần đếm hết dãy vẫn suy ra dấu “?” là khối trụ đứng, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Hình sau dấu “?” là khối cầu — đúng là hình thứ ba của nhóm, giúp kiểm tra lại đáp án vừa chọn.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 2: nhớ đúng thứ tự 3 hình trong một nhóm rồi nhìn nhóm gần dấu “?” nhất, nhanh hơn đếm lại từ đầu.
Đáp số. Hình thích hợp đặt vào dấu “?” là khối trụ đứng (hình B).
Sai lầm thường gặp. Nhầm khối trụ nằm ngang và khối trụ đứng là một hình giống hệt nhau nên chọn nhầm sang hình A, trong khi đây là hai tư thế khác nhau của khối trụ và được tính là hai vị trí riêng biệt trong quy luật.
🚀 Mở rộng. Nếu dãy hình đổi quy luật thành khối cầu, khối trụ đứng, khối trụ nằm (đổi thứ tự) thì hình ở vị trí thứ 8 sẽ là hình gì?
Bài 4 · Tiết 1 · Câu 4★Trang 36— Nhận biết dạng khối của một bộ phận trong hình vẽ quen thuộc
Tiết 1, Câu 4 (trang 36). Trong hình người tuyết bên, khối tuyết dưới cùng có dạng hình khối gì? Người tuyết được xếp từ ba khối tuyết tròn chồng lên nhau, khối dưới cùng to nhất, khối giữa nhỏ hơn, khối trên cùng (đầu) nhỏ nhất; người tuyết đội mũ, đeo găng tay và quàng khăn.
Người tuyết gồm ba khối tuyết tròn xếp chồng từ to đến nhỏKhối dưới cùng — to nhấtKhối giữaĐầu
Kiến thức cần nhớ
  • Khối cầu: tròn đều về mọi phía, không có mặt phẳng, không có cạnh hay đỉnh nhọn.
  • Ba khối tuyết tròn xếp chồng của người tuyết đều có dạng khối cầu, chỉ khác kích thước.
🧠 Phân tích tư duy
Cả ba khối tuyết xếp chồng đều có chung một dạng hình, chỉ khác nhau về kích thước (to, vừa, nhỏ). Chỉ cần nhận ra dạng hình chung đó rồi trả lời cho khối dưới cùng.
1Cách 1. Quan sát trực tiếp hình dáng khối dưới cùng

Định hướng. Nhìn thẳng vào khối tuyết dưới cùng, so hình dáng của nó với đặc điểm khối cầu (tròn đều mọi phía) đã học.

Khối tuyết dưới cùng: tròn đều xung quanh, không có mặt phẳng nào
So với đặc điểm khối cầu: tròn đều mọi phía — khớp hoàn toàn

Vậy khối tuyết dưới cùng có dạng khối cầu.

2Cách 2. So sánh với hai khối tuyết còn lại

Định hướng. Vì ba khối tuyết được xếp từ cùng một dạng khối (chỉ khác kích thước để chồng lên nhau được), nên chỉ cần nhận ra dạng của một khối là suy ra dạng của cả ba.

Khối giữa: tròn đều, dạng khối cầu
Khối trên cùng (đầu): tròn đều, dạng khối cầu
Khối dưới cùng có hình dáng giống hệt hai khối kia, chỉ to hơn: cũng là dạng khối cầu

Vậy suy luận từ hai khối còn lại cũng cho cùng kết quả: khối dưới cùng là khối cầu.

Nhận xét. Người tuyết luôn xếp từ các khối cùng dạng để dễ chồng thẳng hàng, chỉ khác nhau về kích thước.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: nhìn thẳng vào khối được hỏi rồi so với đặc điểm khối cầu, nhanh và chắc chắn nhất.
Đáp số. Khối tuyết dưới cùng có dạng khối cầu.
Sai lầm thường gặp. Nhầm khối tuyết to nhất, dẹt xuống do sức nặng, thành khối hộp chữ nhật hoặc khối trụ, trong khi nó vẫn tròn đều mọi phía như hai khối tuyết còn lại, chỉ là to hơn mà thôi.
🚀 Mở rộng. Nếu người tuyết được xếp thêm một khối tuyết nhỏ làm mũi thì khối mũi đó có thể có dạng khối gì?
Bài 5 · Tiết 2 · Câu 1★Trang 37— Nối đồ vật quen thuộc với đúng tên khối hình học
Tiết 2, Câu 1 (trang 37). Nối mỗi đồ vật với dạng hình khối của nó. Năm đồ vật: quả bóng rổ, lon sữa, quả cam, một khối vuông nhỏ, một hộp quà gói dài. Bốn nhãn để nối: Khối trụ, Khối cầu, Khối lập phương, Khối hộp chữ nhật.
Nối mỗi đồ vật với dạng khối của nóBóng rổLon sữaQuả camKhối vuông nhỏHộp quà dàiKhối trụKhối cầuKhối lập phươngKhối hộp chữ nhật
Kiến thức cần nhớ
  • Bóng rổ và quả cam đều tròn đều mọi phía nên cùng thuộc khối cầu.
  • Lon sữa hình ống, hai đáy tròn nên thuộc khối trụ.
  • Khối vuông nhỏ có 6 mặt vuông bằng nhau nên thuộc khối lập phương.
  • Hộp quà dài có các mặt hình chữ nhật nên thuộc khối hộp chữ nhật.
🧠 Phân tích tư duy
Có 5 đồ vật nhưng chỉ 4 nhãn khối, nên chắc chắn có một nhãn được nối với hai đồ vật (khối cầu nối với cả bóng rổ và quả cam). Phải nhìn hình dáng thật từng đồ vật để nối đúng, đừng đoán theo cỡ to nhỏ.
1Cách 1. Xét từng đồ vật rồi nối ngay

Định hướng. Đi lần lượt từ đồ vật đầu tiên đến cuối cùng, mỗi đồ vật quan sát hình dáng thật rồi nối ngay vào một nhãn khối.

Bóng rổ: tròn đều mọi phía nối Khối cầu
Lon sữa: hai đáy tròn, thân đều nối Khối trụ
Quả cam: tròn đều mọi phía nối Khối cầu
Khối vuông nhỏ: 6 mặt vuông bằng nhau nối Khối lập phương
Hộp quà dài: các mặt hình chữ nhật nối Khối hộp chữ nhật

Vậy nối được: bóng rổ và quả cam → khối cầu; lon sữa → khối trụ; khối vuông nhỏ → khối lập phương; hộp quà dài → khối hộp chữ nhật.

2Cách 2. Gom nhóm theo từng nhãn trước

Định hướng. Chọn từng nhãn khối trước rồi rà soát cả 5 đồ vật xem đồ vật nào hợp với nhãn đó.

Nhãn Khối cầu: rà 5 đồ vật, thấy bóng rổ và quả cam đều tròn đều 2 đồ vật
Nhãn Khối trụ: rà thấy chỉ lon sữa hợp 1 đồ vật
Nhãn Khối lập phương: rà thấy chỉ khối vuông nhỏ hợp 1 đồ vật
Nhãn Khối hộp chữ nhật: rà thấy chỉ hộp quà dài hợp 1 đồ vật
Tổng cộng: đồ vật, khớp đủ 5 đồ vật đề cho

Vậy gom theo nhãn cũng cho đúng kết quả như Cách 1, và tự kiểm tra được đã nối đủ 5 đồ vật.

Nhận xét. Chỉ có nhãn Khối cầu được nối với 2 đồ vật, ba nhãn còn lại mỗi nhãn chỉ nối với 1 đồ vật.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: nối luôn từng đồ vật một lượt là xong, nhanh hơn quay lại rà theo từng nhãn.
Đáp số. Bóng rổ, quả cam → Khối cầu; lon sữa → Khối trụ; khối vuông nhỏ → Khối lập phương; hộp quà dài → Khối hộp chữ nhật.
Sai lầm thường gặp. Thấy khối vuông nhỏ và hộp quà dài đều có các mặt phẳng nên nối lẫn cả hai vào cùng một nhãn, trong khi khối vuông nhỏ có 6 mặt bằng nhau (khối lập phương) còn hộp quà dài có các mặt không bằng nhau (khối hộp chữ nhật).
🚀 Mở rộng. Kể thêm một đồ vật khác ở nhà em có dạng khối cầu và một đồ vật có dạng khối hộp chữ nhật.
Bài 6 · Tiết 2 · Câu 2★★Trang 37— Đếm số lượng đồ vật theo dạng khối trong tranh
Tiết 2, Câu 2 (trang 37). Ở phía trước tổ chim có: ? đồ vật dạng khối cầu; ? đồ vật dạng khối trụ; ? đồ vật dạng khối lập phương. Bức tranh vẽ một con chim đậu cạnh tổ, phía trước tổ có bày rải rác nhiều đồ vật nhỏ dạng khối cầu, khối trụ, khối lập phương, cùng một cành lá và một vỏ ốc xoắn (không tính).
Đồ vật bày trước tổ chim: khối cầu, khối trụ, khối lập phươngKhối cầu (3)Khối trụ (7)Khối lập phương (1)
Kiến thức cần nhớ
  • Khối cầu: tròn đều mọi phía.
  • Khối trụ: hai đầu tròn bằng nhau, thân dài đều.
  • Khối lập phương: 6 mặt đều là hình vuông bằng nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Các đồ vật bày rải rác không theo hàng lối, có cả cành lá và vỏ ốc không phải khối trụ, khối cầu hay khối lập phương, nên phải đếm cẩn thận từng loại, tránh đếm nhầm hoặc đếm sót.
1Cách 1. Đếm theo từng loại khối, mỗi lượt một loại

Định hướng. Quét tranh ba lượt, mỗi lượt chỉ đếm một loại khối duy nhất để không bị nhầm lẫn giữa các loại.

Lượt 1 — đếm khối cầu: có đồ vật tròn đều
Lượt 2 — đếm khối trụ: có đồ vật hình ống
Lượt 3 — đếm khối lập phương: có đồ vật hình khối vuông

Vậy trước tổ chim có 3 đồ vật dạng khối cầu, 7 đồ vật dạng khối trụ, 1 đồ vật dạng khối lập phương.

2Cách 2. Đếm theo từng cụm vị trí rồi cộng lại

Định hướng. Chia tranh thành các cụm đồ vật đứng gần nhau, đếm số khối trụ, khối cầu, khối lập phương trong từng cụm rồi cộng lại.

Cụm bên trái (gần cành lá): khối cầu, khối lập phương
Cụm ở giữa (7 khối trụ xếp thành hai hàng): khối trụ
Cụm bên phải: khối cầu
Tổng khối cầu:
Tổng khối trụ:
Tổng khối lập phương:

Vậy đếm theo cụm cũng ra đúng 3 khối cầu, 7 khối trụ, 1 khối lập phương, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cành lá và vỏ ốc xoắn trong tranh không tính vào số nào vì chúng không phải khối cầu, khối trụ hay khối lập phương.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: quét riêng từng loại khối một lượt, tránh nhầm lẫn khi nhìn cả tranh cùng lúc.
Đáp số. Có 3 đồ vật dạng khối cầu, 7 đồ vật dạng khối trụ, 1 đồ vật dạng khối lập phương.
Sai lầm thường gặp. Đếm nhầm vỏ ốc xoắn vào nhóm khối cầu vì thấy nó cũng tròn trịa, trong khi vỏ ốc xoắn có hình xoắn ốc, không tròn đều mọi phía như khối cầu thật sự.
🚀 Mở rộng. Nếu có thêm 2 đồ vật dạng khối trụ bày trước tổ chim nữa thì lúc đó có tất cả bao nhiêu đồ vật dạng khối trụ?
Bài 7 · Tiết 2 · Câu 3a★★Trang 37— Cộng cân nặng hai khối gỗ cùng dạng khối
Tiết 2, Câu 3a (trang 37). Bạn voi cần vận chuyển các khối gỗ như hình sau: hai khúc gỗ dạng khối trụ nặng 30 kg và 20 kg; hai khối gỗ dạng khối cầu nặng 35 kg và 25 kg. Hai khúc gỗ dạng khối cầu nặng tất cả bao nhiêu ki-lô-gam?
Bạn voi cần vận chuyển các khối gỗ30 kg20 kg35 kg25 kg2 khối trụ (30 kg, 20 kg)2 khối cầu (35 kg, 25 kg)
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm tổng cân nặng của hai vật, lấy cân nặng vật này cộng với cân nặng vật kia.
  • Chỉ cộng đúng những số liệu mà đề bài hỏi tới, không cộng nhầm số liệu của khối khác.
🧠 Phân tích tư duy
Đề chỉ hỏi về hai khối gỗ dạng khối cầu, không liên quan đến hai khối gỗ dạng khối trụ, nên chỉ cần lấy đúng hai số cân nặng của khối cầu (35 kg và 25 kg) đem cộng lại.
1Cách 1. Cộng trực tiếp hai số cân nặng

Định hướng. Lấy cân nặng khối cầu thứ nhất cộng với cân nặng khối cầu thứ hai.

Khối cầu thứ nhất nặng: kg
Khối cầu thứ hai nặng: kg
Hai khúc gỗ dạng khối cầu nặng tất cả là:
(kg)
Đáp số: 60 kg.

Vậy hai khúc gỗ dạng khối cầu nặng tất cả 60 kg.

2Cách 2. Tách số cho tròn chục rồi cộng

Định hướng. Tách để đưa phép cộng về một số tròn chục cộng thêm 5, tính nhẩm cho nhanh.

Tách

(kg)
(kg)
Đáp số: 60 kg.

Vậy tính nhẩm theo cách tách số cũng ra 60 kg, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách tách số giúp cộng nhẩm nhanh mà không cần đặt tính cột dọc.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: cộng thẳng hai số cho chắc chắn, không lo nhầm khi tách số.
Đáp số. Hai khúc gỗ dạng khối cầu nặng tất cả (kg).
Sai lầm thường gặp. Cộng nhầm cả cân nặng của một khối trụ vào, ra kết quả sai vì đọc lướt đề và không để ý đề chỉ hỏi riêng hai khối dạng khối cầu.
🚀 Mở rộng. Hai khúc gỗ dạng khối trụ (30 kg và 20 kg) nặng tất cả bao nhiêu ki-lô-gam?
Bài 8 · Tiết 2 · Câu 3b★★Trang 37— Chọn hai số nhỏ nhất trong hai nhóm rồi cộng lại để được tổng nhỏ nhất
Tiết 2, Câu 3b (trang 37). Bạn voi muốn kéo một khối gỗ dạng khối cầu và một khối gỗ dạng khối trụ sao cho tổng cân nặng bé nhất. Hỏi bạn ấy đã kéo bao nhiêu ki-lô-gam gỗ? (Hai khối gỗ dạng khối trụ nặng 30 kg và 20 kg; hai khối gỗ dạng khối cầu nặng 35 kg và 25 kg — như hình ở Câu 3a.)
Bạn voi cần vận chuyển các khối gỗ30 kg20 kg35 kg25 kg2 khối trụ (30 kg, 20 kg)2 khối cầu (35 kg, 25 kg)
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tổng hai số nhỏ nhất, phải chọn số bé nhất có thể ở mỗi nhóm rồi cộng lại.
  • Trong hai số 30 và 20 thì 20 bé hơn; trong hai số 35 và 25 thì 25 bé hơn.
🧠 Phân tích tư duy
Muốn tổng hai khối nhỏ nhất, phải chọn khối nhẹ nhất trong nhóm khối trụ và khối nhẹ nhất trong nhóm khối cầu, rồi mới cộng hai số đó lại — không được chọn tuỳ ý một khối trụ và một khối cầu bất kì.
1Cách 1. Chọn khối nhẹ nhất mỗi nhóm rồi cộng

Định hướng. So sánh hai khối trụ để tìm khối trụ nhẹ hơn, so sánh hai khối cầu để tìm khối cầu nhẹ hơn, rồi cộng hai khối nhẹ nhất đó lại.

So hai khối trụ: , khối trụ nhẹ nhất nặng kg
So hai khối cầu: , khối cầu nhẹ nhất nặng kg
Tổng cân nặng nhỏ nhất là:
(kg)

Vậy bạn voi đã kéo 45 kg gỗ để có tổng cân nặng bé nhất.

2Cách 2. Thử tính hết bốn cách ghép rồi so sánh

Định hướng. Liệt kê đủ các cách ghép 1 khối trụ với 1 khối cầu, tính tổng từng cách rồi so sánh để tìm tổng bé nhất — cách này chắc chắn dù chậm hơn.

Trụ kg + Cầu kg kg
Trụ kg + Cầu kg kg
Trụ kg + Cầu kg kg
Trụ kg + Cầu kg kg
So sánh bốn tổng: , tổng bé nhất là kg

Vậy thử đủ bốn cách ghép cũng cho tổng bé nhất là 45 kg, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách 1 nhanh hơn hẳn vì không cần tính hết cả bốn phép cộng như Cách 2.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: chọn ngay số bé nhất ở mỗi nhóm rồi cộng lại, nhanh hơn nhiều so với thử hết các cách ghép.
Đáp số. Bạn voi đã kéo (kg) gỗ.
Sai lầm thường gặp. Lấy khối trụ nặng nhất (30 kg) ghép với khối cầu nhẹ nhất (25 kg) rồi tưởng đó là tổng bé nhất, quên rằng phải chọn khối NHẸ NHẤT ở cả hai nhóm mới cho tổng thật sự bé nhất.
🚀 Mở rộng. Nếu bạn voi muốn tổng cân nặng lớn nhất khi kéo một khối trụ và một khối cầu thì bạn ấy sẽ kéo bao nhiêu ki-lô-gam?
Bài 9 · Tiết 2 · Câu 4★★Trang 37— Trừ hai số đo độ sâu để tìm phần sâu thêm trong một khoảng thời gian
Tiết 2, Câu 4 (trang 37-38). Tê tê mẹ đang đào một cái hang dạng khối trụ để bắt mối. Bốn chiếc đồng hồ ghi lại độ sâu của hang theo thời gian: lúc 4 giờ, hang sâu 20 cm; lúc 4 giờ 15 phút, hang sâu 40 cm; lúc 4 giờ 30 phút, hang sâu 60 cm; lúc 5 giờ, hang sâu 90 cm. Từ lúc 4 giờ đến 5 giờ, cái hang sâu thêm bao nhiêu xăng-ti-mét?
Độ sâu cái hang khối trụ mà tê tê mẹ đào theo từng mốc giờ20 cm4 giờ40 cm4 giờ 15 phút60 cm4 giờ 30 phút90 cm5 giờ
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm phần sâu thêm, lấy độ sâu lúc sau trừ đi độ sâu lúc trước.
  • Đơn vị đo độ sâu ở đây là xăng-ti-mét, viết tắt là cm.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho tới 4 mốc thời gian nhưng câu hỏi chỉ cần so sánh đúng 2 mốc: lúc 4 giờ và lúc 5 giờ. Hai mốc ở giữa (4 giờ 15 phút, 4 giờ 30 phút) chỉ để biết hang đào sâu dần, không cần dùng để tính.
1Cách 1. Lấy độ sâu lúc 5 giờ trừ đi độ sâu lúc 4 giờ

Định hướng. Chỉ cần lấy đúng hai số đo tại hai mốc 4 giờ và 5 giờ, bỏ qua hai mốc ở giữa, rồi lấy số đo sau trừ số đo trước.

Độ sâu lúc 4 giờ: cm
Độ sâu lúc 5 giờ: cm
Từ 4 giờ đến 5 giờ, hang sâu thêm:
(cm)

Vậy từ lúc 4 giờ đến 5 giờ, cái hang sâu thêm 70 cm.

2Cách 2. Cộng dồn phần sâu thêm qua từng mốc

Định hướng. Tính phần hang đào sâu thêm giữa mỗi hai mốc liền nhau, rồi cộng dồn cả ba phần lại để ra tổng phần sâu thêm từ 4 giờ đến 5 giờ.

Từ 4 giờ đến 4 giờ 15 phút: (cm)
Từ 4 giờ 15 phút đến 4 giờ 30 phút: (cm)
Từ 4 giờ 30 phút đến 5 giờ: (cm)
Cộng dồn cả ba phần: (cm)

Vậy cộng dồn từng chặng cũng ra 70 cm, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách 2 dài hơn nhưng giúp kiểm tra lại đáp số của Cách 1 và cho biết hang đào nhanh nhất ở chặng cuối (từ 4 giờ 30 phút đến 5 giờ, sâu thêm 30 cm).

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: chỉ lấy đúng hai mốc đề hỏi rồi trừ một lần, nhanh và không cần tính qua các mốc ở giữa.
Đáp số. Từ lúc 4 giờ đến 5 giờ, cái hang sâu thêm (cm).
Sai lầm thường gặp. Lấy nhầm độ sâu lúc 4 giờ 30 phút (60 cm) trừ đi độ sâu lúc 4 giờ (20 cm) rồi cho luôn đó là đáp số, quên rằng đề hỏi từ 4 giờ đến 5 giờ chứ không phải đến 4 giờ 30 phút.
🚀 Mở rộng. Từ lúc 4 giờ 15 phút đến lúc 5 giờ, cái hang sâu thêm bao nhiêu xăng-ti-mét?