Bài 1 · Tiết 1 · Bài 1★★Trang 62— Điền bảng: thêm một số đơn vị và gấp một số lần
Tiết 1 · Bài 1 (trang 62). Số ?
Số đã cho
3
8
11
13
14
Thêm vào số đã cho 7 đơn vị
10
?
?
?
?
Gấp 7 lần số đã cho
21
?
?
?
?
Kiến thức cần nhớ
Thêm 7 đơn vị vào một số: lấy số đó cộng với 7.
Gấp 7 lần một số: lấy số đó nhân với 7.
🧠 Phân tích tư duy
Bảng có ba dòng: Số đã cho, Thêm 7 đơn vị (phép cộng với 7), Gấp 7 lần (phép nhân với 7). Cột đầu đã có mẫu (3+7=10, 3×7=21) để đối chiếu cách làm cho bốn cột còn lại.
1Cách 1. Tính trực tiếp theo quy tắc cộng và nhân
Định hướng. Ở mỗi cột, lấy số đã cho cộng với 7 để được dòng thêm 7 đơn vị, lấy số đã cho nhân với 7 để được dòng gấp 7 lần.
Sai lầm thường gặp.Có bạn nhầm lẫn hai dòng, đem số đã cho nhân với 7 rồi ghi vào dòng thêm 7 đơn vị (ví dụ ghi 56 thay vì 15 ở cột số 8) do đọc lướt không phân biệt “thêm” với “gấp”.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi thành “gấp 6 lần số đã cho” thì các số trong bảng sẽ đổi thành bao nhiêu?
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★★Trang 62— Nối số với đúng phép tính (thêm đơn vị hoặc gấp lần) theo kết quả cho sẵn
Tiết 1 · Bài 2 (trang 62). Nối (theo mẫu). Mẫu: 5 nối với “thêm 3 đơn vị” để được 8. Với mỗi số 11, 17, 24, chọn đúng một trong hai phép tính “thêm ... đơn vị” hoặc “gấp ... lần” rồi nối với kết quả cho sẵn: 11 → ? → 88; 17 → ? → 34; 24 → ? → 28.
Kiến thức cần nhớ
Thử cả phép cộng và phép nhân với số phụ đã cho, kết quả nào khớp với số cho sẵn thì đó là phép tính đúng.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi số có hai phép tính khả nghi (thêm đơn vị hoặc gấp lần với cùng một số phụ); phải thử cả hai rồi so với kết quả cho sẵn (88, 34, 28) để chọn đúng một phép tính, giống hệt cách làm ở phần mẫu (5+3=8).
1Cách 1. Tính cả hai phép rồi so sánh với kết quả cho sẵn
Định hướng. Với mỗi số, tính “thêm ... đơn vị” và “gấp ... lần” rồi so với kết quả đã cho để chọn phép đúng.
Vậy 11 nối với gấp 8 lần (88); 17 nối với gấp 2 lần (34); 24 nối với thêm 4 đơn vị (28).
2Cách 2. Tính ngược từ kết quả cho sẵn
Định hướng. Lấy kết quả cho sẵn trừ hoặc chia ngược cho số phụ để xác định phép tính đúng mà không cần thử xuôi cả hai chiều.
88:8=11 (đúng bằng số đã cho) nên đó là phép gấp 8 lần 34:2=17 (đúng bằng số đã cho) nên đó là phép gấp 2 lần 28−4=24 (đúng bằng số đã cho) nên đó là phép thêm 4 đơn vị
Vậy tính ngược cũng cho đúng ba phép tính như Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (tính cả hai phép rồi so sánh): áp dụng đều cho mọi số, chắc chắn không nhầm phép.
Đáp số.11 — gấp 8 lần — 88; 17 — gấp 2 lần — 34; 24 — thêm 4 đơn vị — 28.
Sai lầm thường gặp.Có bạn nối 24 với “gấp 4 lần” vì thấy số 4 xuất hiện trong cả hai phép tính, không thử tính 24×4=96 để nhận ra không khớp với 28.
🚀 Mở rộng.Nếu kết quả cho sẵn của 24 đổi thành 96 thay vì 28 thì nối với phép tính nào?
Bài 4 · Tiết 1 · Bài 4★Trang 62— Bài toán lời văn: gấp một số lên một số lần
Tiết 1 · Bài 4 (trang 62). Có 8 bạn nữ và một số bạn nam tham gia bữa tiệc sinh nhật của Rô-bốt. Biết số bạn nam gấp 3 lần số bạn nữ. Hỏi có bao nhiêu bạn nam tham gia bữa tiệc sinh nhật của Rô-bốt?
Kiến thức cần nhớ
Muốn gấp một số lên một số lần, ta lấy số đó nhân với số lần.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số bạn nữ là 8 và số bạn nam “gấp 3 lần” số bạn nữ, nên lấy số bạn nữ nhân với 3 để tìm số bạn nam.
1Cách 1. Nhân trực tiếp theo quy tắc
Định hướng. Số bạn nam gấp 3 lần số bạn nữ nên lấy số bạn nữ nhân với 3.
Tóm tắt Nữ: 8 bạn Nam gấp nữ: 3 lần Nam: ? bạn
Bài giải Số bạn nam tham gia bữa tiệc là: 8×3=24 (bạn) Đáp số: 24 bạn.
Vậy có 24 bạn nam tham gia bữa tiệc sinh nhật của Rô-bốt.
2Cách 2. Cộng liên tiếp ba số hạng bằng nhau
Định hướng. Gấp 3 lần nghĩa là lấy 8 cộng liên tiếp 3 lần.
Số bạn nam tham gia bữa tiệc là: 8+8+8=24 (bạn)
Vậy cộng liên tiếp cũng ra 24 bạn, khớp với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (nhân trực tiếp): nhanh và ít bước hơn cộng liên tiếp.
Đáp số.24 bạn nam.
Sai lầm thường gặp.Có bạn tính 8+3=11 (bạn) do nhầm “gấp 3 lần” thành “thêm 3 bạn”.
🚀 Mở rộng.Nếu số bạn nam gấp 4 lần số bạn nữ thì có bao nhiêu bạn nam tham gia bữa tiệc?
Bài 5 · Tiết 2 · Bài 1★Trang 63— Tính theo sơ đồ mũi tên: thêm đơn vị hoặc gấp lần
Tiết 2 · Bài 1 (trang 63). Số ? a) 3 thêm 7 đơn vị thì được bao nhiêu? b) 7 gấp 9 lần thì được bao nhiêu? c) 8 thêm 3 đơn vị thì được bao nhiêu? d) 3 gấp 7 lần thì được bao nhiêu?
Kiến thức cần nhớ
Gấp một số lên một số lần: lấy số đó nhân với số lần.
Thêm một số đơn vị vào một số: lấy số đó cộng với số đơn vị.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn phần dùng các số 3, 7, 8 với hai kiểu phép tính khác nhau (thêm đơn vị là phép cộng, gấp lần là phép nhân); phải đọc kỹ từng phần để chọn đúng phép tính.
1Cách 1. Tính trực tiếp theo quy tắc cộng và nhân
Định hướng. Áp dụng đúng quy tắc cho từng phần: “gấp” thì nhân, “thêm” thì cộng.
a) 3+7=10 b) 7×9=63 c) 8+3=11 d) 3×7=21
Vậy các số cần điền lần lượt là 10, 63, 11, 21.
2Cách 2. Dò theo bảng nhân đã học (đối chiếu hai phần gấp lần)
Định hướng. Với hai phần “gấp ... lần” (b, d), có thể dò lại bảng nhân đã học để kiểm tra kết quả.
b) Trong bảng nhân 7: 7×9=63 d) Trong bảng nhân 3: 3×7=21
Vậy dò bảng nhân cũng cho đúng 63 và 21, khớp Cách 1; hai phần thêm đơn vị (a, c) vẫn tính bằng phép cộng như trên.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (tính trực tiếp theo quy tắc): áp dụng chắc chắn cho cả bốn phần, không phụ thuộc trí nhớ bảng nhân.
Đáp số.a) 10. b) 63. c) 11. d) 21.
Sai lầm thường gặp.Có bạn làm câu a) bằng phép nhân 3×7=21 vì lẫn với câu d) có cùng hai số 3 và 7 — không đọc kỹ đề để phân biệt “thêm” và “gấp”.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi câu d) thành “3 gấp 8 lần” thì kết quả là bao nhiêu?
Bài 6 · Tiết 2 · Bài 2★★Trang 63— Đúng, Sai: phân biệt gấp lần và thêm đơn vị
Tiết 2 · Bài 2 (trang 63). Đ, S ? a) Gấp 6 lên 3 lần thì được 18. b) Gấp 7 lên 5 lần thì được 30. c) Thêm 3 đơn vị vào 6 thì được 18. d) Thêm 5 đơn vị vào 7 thì được 12.
Kiến thức cần nhớ
Đọc kỹ câu văn để xác định đúng phép tính (cộng hay nhân) rồi tính và so sánh với số đã cho trong câu.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn nhận định trộn lẫn giữa “gấp ... lên ... lần” (phép nhân) và “thêm ... đơn vị” (phép cộng); phải tính đúng phép tính mà câu văn diễn đạt rồi so với kết quả in sẵn trong câu để xác định Đúng hay Sai.
1Cách 1. Tính trực tiếp theo đúng phép tính của câu văn
Định hướng. Xác định câu nào là “gấp lên” (nhân), câu nào là “thêm đơn vị” (cộng), rồi tính rồi so với số đã cho trong câu.
a) 6×3=18, khớp với “được 18” → Đ b) 7×5=35, khác với “được 30” → S c) 6+3=9, khác với “được 18” → S d) 7+5=12, khớp với “được 12” → Đ
Vậy a) Đ; b) S; c) S; d) Đ.
2Cách 2. Tính ngược từ kết quả in trong câu để kiểm chứng
Định hướng. Lấy kết quả đã cho trong câu trừ hoặc chia ngược cho số phụ để xem có khớp với số ban đầu của câu hay không.
a) 18:3=6 đúng bằng số ban đầu (6) → Đ b) 30:5=6 khác số ban đầu (7) → S c) 18−3=15 khác số ban đầu (6) → S d) 12−5=7 đúng bằng số ban đầu (7) → Đ
Vậy tính ngược cũng cho đúng a) Đ, b) S, c) S, d) Đ, khớp Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (tính trực tiếp theo đúng phép tính của câu văn): áp dụng đều cho cả bốn câu, không cần nhớ phép chia để tính ngược.
Đáp số.a) Đ. b) S (đúng phải là 35). c) S (đúng phải là 9). d) Đ.
Sai lầm thường gặp.Có bạn thấy câu b) và câu c) đều có kết quả gần với số cho (30 gần 35, 18 xuất hiện lặp ở câu a) và c)) nên đoán Đúng theo cảm tính mà không tính lại — dẫn đến chọn sai ở cả hai câu.
🚀 Mở rộng.Sửa lại câu b) cho đúng: “Gấp 7 lên 5 lần thì được ...?” — điền đúng số để câu trở thành Đúng.
Bài 7 · Tiết 2 · Bài 3★Trang 63— Bài toán lời văn: nhiều phần bằng nhau (gấp một số lên một số lần)
Tiết 2 · Bài 3 (trang 63). Mỗi cái bánh có thể mời 3 bạn ăn chung. Hỏi với 9 cái bánh thì có thể mời bao nhiêu bạn ăn chung?
Kiến thức cần nhớ
Nhiều phần bằng nhau: tổng số bằng số ở một phần nhân với số phần.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi cái bánh mời được 3 bạn, có 9 cái bánh giống nhau, nên số bạn được mời bằng 3 lấy 9 lần, tức là số bạn của 1 cái bánh gấp lên 9 lần.
1Cách 1. Nhân trực tiếp
Định hướng. 1 cái bánh mời 3 bạn, có 9 cái bánh như nhau nên lấy 3 nhân với 9.
Tóm tắt 1 cái bánh: 3 bạn 9 cái bánh: ? bạn
Bài giải Với 9 cái bánh đó thì có thể mời số bạn ăn chung là: 9×3=27 (bạn) Đáp số: 27 bạn.
Vậy với 9 cái bánh có thể mời 27 bạn ăn chung.
2Cách 2. Cộng liên tiếp chín số hạng bằng nhau
Định hướng. Xét lần lượt từng cái bánh, mỗi cái bánh thêm 3 bạn được mời, cộng liên tiếp 9 lần số 3.
Số bạn được mời là: 3+3+3+3+3+3+3+3+3=27 (bạn)
Vậy cộng liên tiếp chín số 3 cũng ra 27 bạn, khớp với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (nhân trực tiếp): với 9 số hạng, cộng liên tiếp dễ đếm nhầm hơn là nhân một bước.
Đáp số.27 bạn.
Sai lầm thường gặp.Có bạn ghi nhầm đơn vị là “27 cái bánh” thay vì “27 bạn” vì đề có nhắc tới bánh trước — phải luôn ghi đơn vị theo đúng câu hỏi (“bao nhiêu bạn”) chứ không theo dữ kiện đứng gần phép tính.
🚀 Mở rộng.Nếu mỗi cái bánh mời được 4 bạn thay vì 3 thì với 9 cái bánh mời được bao nhiêu bạn?
Bài 8 · Tiết 2 · Bài 4★★Trang 63— Tính giá trị biểu thức rồi chọn ô có kết quả bằng 75
Tiết 2 · Bài 4 (trang 63). Tô màu các ô ghi phép tính có kết quả bằng 75. Các ô: 25×3; 17×5; 57+8; 90−15; 20×4; 15×5; 16×3; 7×5.
Kiến thức cần nhớ
Tính lần lượt từng phép tính rồi so sánh với số đề yêu cầu (ở đây là 75) để chọn ô cần tô màu.
🧠 Phân tích tư duy
Có 8 ô phép tính gồm cả phép nhân, phép cộng và phép trừ; phải tính đúng từng ô rồi chỉ tô màu những ô có kết quả đúng bằng 75, không được tô theo cảm tính vì có ô kết quả rất gần 75 (80, 85, 65).
1Cách 1. Tính đủ cả 8 phép tính rồi chọn ô bằng 75
Định hướng. Tính chính xác từng ô, sau đó chỉ tô màu những ô có kết quả đúng bằng 75.
Vậy tô màu đúng ba ô 25×3, 90−15, 15×5 vì cả ba đều bằng 75.
2Cách 2. Ước lượng nhanh rồi kiểm lại các ô còn nghi ngờ
Định hướng. Nhẩm nhanh để loại các ô lệch xa 75, chỉ tính kỹ những ô có khả năng gần 75.
57+8 chưa tới 70 — loại ngay 7×5=35 quá nhỏ — loại ngay 16×3 khoảng 48 — loại Còn lại 25×3, 17×5, 90−15, 20×4, 15×5 tính kỹ: chỉ 25×3=75, 90−15=75, 15×5=75 đúng bằng 75; 17×5=85 và 20×4=80 đều lệch.
Vậy ước lượng rồi kiểm lại cũng chỉ ra đúng ba ô 25×3, 90−15, 15×5, khớp Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (tính đủ cả 8 ô): chắc chắn không bỏ sót, phù hợp khi số ô còn ít như bài này.
Đáp số.Tô màu ba ô: 25×3=75; 90−15=75; 15×5=75.
Sai lầm thường gặp.Có bạn tô nhầm ô 17×5=85 vì thấy có chữ số 5 giống với 15×5, nhầm lẫn hai ô có hình thức gần giống nhau mà không tính lại.
🚀 Mở rộng.Đổi ô 20×4 thành 15×4 thì ô này có được tô màu không? Vì sao?
