Bài 1 · Tiết 1 - Câu 1★Trang 78— Đọc giờ trên nhiều mặt đồng hồ rồi sắp xếp theo đúng trình tự câu chuyện
Vào sáng thứ Bảy, Rô-bốt thức dậy, đi xe đạp một vòng quanh công viên rồi về nhà cùng cả gia đình ăn bữa sáng. Những chiếc đồng hồ dưới đây hiển thị thời gian khi Rô-bốt bắt đầu thực hiện các hoạt động: thức dậy, đi xe đạp và ăn sáng. Dựa vào trình tự kể trên, viết hoạt động thích hợp vào chỗ chấm.
Kiến thức cần nhớ
Đọc giờ, phút trên đồng hồ kim: kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút.
Việc xảy ra trước có giờ nhỏ hơn (sớm hơn); việc xảy ra sau có giờ lớn hơn (muộn hơn).
🧠 Phân tích tư duy
Đề đã kể sẵn thứ tự các việc bằng lời (thức dậy → đi xe đạp → ăn bữa sáng) nên chỉ cần đọc đúng giờ trên ba mặt đồng hồ rồi xếp từ giờ SỚM nhất đến giờ MUỘN nhất, không được ghép theo cảm giác nhìn hình.
1Cách 1. Đọc giờ từng đồng hồ rồi so sánh trực tiếp
Định hướng. Đọc kim giờ, kim phút của cả ba đồng hồ, rồi so sánh xem giờ nào nhỏ nhất, giờ nào lớn nhất để xếp đúng thứ tự thức dậy — đi xe đạp — ăn sáng.
Đồng hồ thứ nhất chỉ 6 giờ 15 phút. Đồng hồ thứ hai chỉ 6 giờ. Đồng hồ thứ ba chỉ 7 giờ 30 phút. So sánh (xếp từ sớm đến muộn): 6 giờ, rồi đến 6 giờ 15 phút, rồi đến 7 giờ 30 phút.
Vậy đồng hồ chỉ 6 giờ là lúc thức dậy, đồng hồ chỉ 6 giờ 15 phút là lúc đi xe đạp, đồng hồ chỉ 7 giờ 30 phút là lúc ăn sáng.
2Cách 2. Dựa vào câu chuyện để suy luận trực tiếp không cần so sánh số
Định hướng. Đề đã cho sẵn thứ tự bằng lời văn (thức dậy rồi mới đi xe đạp, đi xe đạp xong mới về ăn sáng), nên em có thể ghép hoạt động dựa vào đặc điểm hợp lí của mỗi mốc giờ mà không cần so sánh số trước.
Buổi sáng, việc đầu tiên luôn là thức dậy — đó phải là giờ sớm nhất trong ba đồng hồ, tức 6 giờ. Sau khi thức dậy, Rô-bốt đi xe đạp một vòng quanh công viên — đây là mốc giờ tiếp theo, tức 6 giờ 15 phút. Cuối cùng, sau khi đi xe đạp xong mới về ăn sáng cùng gia đình — đây là mốc giờ muộn nhất, tức 7 giờ 30 phút.
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 6 giờ — thức dậy; 6 giờ 15 phút — đi xe đạp; 7 giờ 30 phút — ăn sáng.
Nhận xét. Cách 1 chắc chắn vì dựa vào số liệu; Cách 2 nhanh hơn khi đã nắm rõ trình tự câu chuyện.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên đọc giờ từng đồng hồ trước (Cách 1) để chắc chắn không nhầm, sau đó đối chiếu với lời kể (Cách 2) để kiểm tra lại cho hợp lí.
Sai lầm thường gặp.Chỉ nhìn hình dáng kim đồng hồ mà đoán bừa, ví dụ thấy đồng hồ chỉ 6 giờ 15 phút có kim dài chỉ số 3 (gần giống nửa vòng quay) liền cho là 'lúc ăn sáng' vì nghĩ đã muộn hơn — trong khi phải so cả giờ (kim ngắn), 6 giờ 15 phút vẫn sớm hơn 7 giờ 30 phút rất nhiều.
🚀 Mở rộng.Nếu Rô-bốt đi xe đạp lâu hơn, đến 7 giờ mới về nhà, thì hoạt động ăn sáng có thể diễn ra sớm nhất là mấy giờ?
Bài 2 · Tiết 1 - Câu 2★★Trang 78— Cộng hoặc trừ số phút với một mốc giờ cho trước rồi đối chiếu với mặt đồng hồ (trắc nghiệm nhiều ý)
Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Rô-bốt làm bánh mì để chuẩn bị cho bữa trưa. Rô-bốt làm bánh mì qua bốn công đoạn: trộn và nhào bột, ủ bột, tạo hình bánh, nướng bánh. a) Rô-bốt bắt đầu trộn bột vào lúc 7 giờ 40 phút rồi tiến hành nhào bột. Công đoạn này kéo dài 20 phút. Hỏi đồng hồ nào dưới đây chỉ lúc Rô-bốt nhào bột xong? b) Thời gian ủ bột là 50 phút. Rô-bốt bắt đầu cho bột vào lò ủ lúc 8 giờ. Hỏi khi Rô-bốt lấy bột ra khỏi lò ủ thì đồng hồ chỉ thời gian nào? c) Rô-bốt đã nhờ mẹ tạo hình cho chiếc bánh. Thời gian bắt đầu và kết thúc như hình bên. Hỏi mẹ tạo hình bánh trong bao nhiêu phút? A. 5 phút B. 4 phút C. 3 phút D. 2 phút d) Rô-bốt nướng bánh trong 20 phút. Bánh nướng xong lúc 9 giờ 25 phút. Hỏi đồng hồ nào dưới đây chỉ lúc Rô-bốt bắt đầu nướng bánh?
Kiến thức cần nhớ
Tìm giờ kết thúc: giờ kết thúc = giờ bắt đầu + số phút làm việc.
Tìm giờ bắt đầu khi biết giờ kết thúc: giờ bắt đầu = giờ kết thúc − số phút làm việc.
Tìm khoảng thời gian khi biết cả giờ bắt đầu và giờ kết thúc: thời gian = giờ kết thúc − giờ bắt đầu.
🧠 Phân tích tư duy
Ba ý a, b, d đều thuộc dạng biết một mốc giờ và một khoảng thời gian, phải xác định đúng đây là CỘNG THÊM (tìm giờ kết thúc từ giờ bắt đầu, ý a và b) hay TRỪ ĐI (tìm giờ bắt đầu từ giờ kết thúc, ý d) rồi mới chọn đồng hồ; ý c thì ngược lại, phải LẤY HIỆU hai giờ đọc được trên hình để ra khoảng thời gian.
1Cách 1. Tính bằng phép cộng, trừ số giờ - số phút
Định hướng. Xác định đúng phép tính cần dùng cho từng ý (cộng để tìm giờ kết thúc, trừ để tìm giờ bắt đầu hoặc tìm khoảng thời gian) rồi tính trực tiếp bằng số.
a) 7 giờ 40 phút + 20 phút = 8 giờ — chọn đồng hồ C (chỉ đúng 8 giờ). b) 8 giờ + 50 phút = 8 giờ 50 phút — chọn đồng hồ A (chỉ đúng 8 giờ 50 phút). c) Đọc hai mặt đồng hồ: bắt đầu 8 giờ 52 phút, kết thúc 8 giờ 55 phút: 8 giờ 55 phút - 8 giờ 52 phút = 3 phút — chọn đáp án C. d) 9 giờ 25 phút - 20 phút = 9 giờ 5 phút — chọn đồng hồ B (chỉ đúng 9 giờ 5 phút).
Vậy a) đồng hồ C; b) đồng hồ A; c) đáp án C (3 phút); d) đồng hồ B.
2Cách 2. Đếm số vạch phút trên mặt đồng hồ
Định hướng. Thay vì cộng trừ bằng số, em hình dung kim phút di chuyển từng vạch nhỏ (1 vạch = 1 phút) rồi đọc xem kim dừng ở đâu, hoặc đếm số vạch giữa hai kim để ra khoảng thời gian.
a) Từ vạch 40 phút, đếm thêm 20 vạch: kim dừng ở vạch 60, tức tròn 8 giờ. b) Từ vạch 0 phút (đúng 8 giờ), đếm thêm 50 vạch: kim dừng ở vạch 50, tức 8 giờ 50 phút. c) Từ vạch 52 đến vạch 55 đếm được đúng 3 vạch, tức 3 phút. d) Từ vạch 25 phút, lùi lại 20 vạch: kim dừng ở vạch 5, tức 9 giờ 5 phút.
Vậy đếm vạch cũng cho đúng các kết quả như Cách 1.
Nhận xét. Cách 1 nhanh và chính xác với số phút lớn; Cách 2 giúp hình dung trực quan trên mặt đồng hồ, nhất là khi số phút nhỏ.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (cộng/trừ số) làm chính vì nhanh và không phụ thuộc hình vẽ; dùng Cách 2 (đếm vạch) để kiểm tra lại trên mặt đồng hồ khi cần chắc chắn.
Đáp số.a) Đồng hồ C (8 giờ). b) Đồng hồ A (8 giờ 50 phút). c) C. 3 phút. d) Đồng hồ B (9 giờ 5 phút).
Sai lầm thường gặp.Ở ý d, lấy nhầm 9 giờ 25 phút + 20 phút thay vì trừ đi, vì quên rằng đề hỏi giờ BẮT ĐẦU (trước khi nướng) chứ không phải giờ kết thúc — nướng bánh xong lúc 9 giờ 25 phút nghĩa là phải LÙI lại 20 phút để tìm giờ bắt đầu.
🚀 Mở rộng.Nếu Rô-bốt nướng thêm một mẻ bánh thứ hai ngay sau khi lấy mẻ đầu ra, cũng mất 20 phút, thì mẻ thứ hai nướng xong lúc mấy giờ?
Bài 3 · Tiết 1 - Câu 3★★Trang 79— Sắp xếp thứ tự công việc dựa vào các mốc thời gian cho trước (một việc có khung giờ cố định, hai việc chỉ có hạn chót)
Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Vào buổi chiều, mẹ đi chợ và Rô-bốt ở nhà dọn dẹp nhà cửa cùng bố. Hai bố con dự định làm 3 việc trong thời gian như sau: - Hút bụi, lau nhà trước 4 giờ 30 phút chiều. - Cắt cỏ ở vườn từ 4 giờ đến 5 giờ chiều. - Sắp xếp lại giá sách ở phòng làm việc trước 3 giờ chiều. Hỏi bố và Rô-bốt nên thực hiện những công việc đó theo thứ tự như thế nào?
Kiến thức cần nhớ
So sánh các mốc giờ trong ngày để biết việc nào cần hoàn thành trước.
Việc có khung giờ cố định (bắt đầu — kết thúc) phải giữ đúng vị trí, không xê dịch được.
🧠 Phân tích tư duy
Giống dạng bài ở Hoạt động 3 (SGK trang 82): việc 'Cắt cỏ ở vườn' có khung giờ cố định (4 giờ − 5 giờ chiều) nên phải giữ nguyên vị trí, còn 'Hút bụi, lau nhà' (hạn 4 giờ 30 phút) và 'Sắp xếp giá sách' (hạn 3 giờ) chỉ có hạn chót nên phải xếp sao cho việc có hạn SỚM HƠN làm trước.
1Cách 1. Xếp việc có hạn sớm nhất lên trước, chèn việc có giờ cố định vào đúng chỗ
Định hướng. So sánh ba mốc giờ: hạn của 'Sắp xếp giá sách' (3 giờ) sớm nhất, tiếp đến giờ bắt đầu 'Cắt cỏ' (4 giờ), rồi đến hạn 'Hút bụi, lau nhà' (4 giờ 30 phút) — nhưng hạn 4 giờ 30 phút lại rơi đúng vào lúc đang cắt cỏ (4 giờ − 5 giờ) nên phải làm xong việc đó TRƯỚC khi cắt cỏ bắt đầu.
So sánh các mốc (xếp từ sớm đến muộn): 3 giờ, rồi đến 4 giờ, rồi đến 4 giờ 30 phút, rồi đến 5 giờ. 'Sắp xếp giá sách' hạn 3 giờ — phải xong sớm nhất, làm đầu tiên. 'Hút bụi, lau nhà' hạn 4 giờ 30 phút, mà 'Cắt cỏ' lại chiếm trọn từ 4 giờ đến 5 giờ chiều nên phải hút bụi, lau nhà xong TRƯỚC 4 giờ, tức làm việc thứ hai. 'Cắt cỏ ở vườn' có giờ cố định 4 giờ − 5 giờ chiều — làm việc cuối cùng.
Vậy thứ tự là: Sắp xếp giá sách → Hút bụi, lau nhà → Cắt cỏ ở vườn.
2Cách 2. Vẽ đường thời gian buổi chiều rồi đánh dấu từng việc
Định hướng. Vẽ một đường thẳng biểu diễn các giờ chiều từ 3 giờ đến 5 giờ, đánh dấu hạn chót hoặc khung giờ của từng việc lên đó để nhìn trực tiếp thứ tự hợp lí.
Trên đường thời gian: mốc 3 giờ (hạn giá sách) — mốc 4 giờ (bắt đầu cắt cỏ, cũng là hạn chót thực tế phải xong việc lau nhà trước đó) — mốc 5 giờ (kết thúc cắt cỏ). Việc 'Hút bụi, lau nhà' phải nằm gọn trong khoảng 3 giờ đến 4 giờ (trước khi cắt cỏ chiếm chỗ), nên xếp ngay sau việc sắp xếp giá sách.
Vậy đường thời gian cũng cho đúng thứ tự: Sắp xếp giá sách → Hút bụi, lau nhà → Cắt cỏ ở vườn, khớp Cách 1.
Nhận xét. Cách 2 giúp nhìn ra ngay việc nào bị 'kẹt' giữa các mốc giờ cố định; Cách 1 nhanh hơn khi chỉ có vài việc cần so sánh.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên ưu tiên xác định việc có khung giờ CỐ ĐỊNH trước (không thể xê dịch), sau đó xếp các việc còn lại theo hạn chót từ sớm đến muộn xung quanh khung giờ cố định đó.
Đáp số.Thứ tự: Sắp xếp giá sách → Hút bụi, lau nhà → Cắt cỏ ở vườn.
Sai lầm thường gặp.Xếp theo đúng thứ tự hạn chót tăng dần một cách máy móc (giá sách 3 giờ, lau nhà 4 giờ 30 phút, cắt cỏ 4 giờ − 5 giờ) mà không để ý rằng hạn 4 giờ 30 phút của việc lau nhà rơi đúng vào lúc đang cắt cỏ — nếu cắt cỏ trước thì không kịp lau nhà trước 4 giờ 30 phút.
🚀 Mở rộng.Nếu việc 'Cắt cỏ ở vườn' dời sang khung giờ 4 giờ 30 phút đến 5 giờ 30 phút thì thứ tự ba công việc trên có thay đổi không?
Bài 4 · Tiết 1 - Câu 4★★Trang 80— Tính khoảng thời gian đi qua nửa đêm (từ giờ đêm hôm trước sang giờ sáng hôm sau)
Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Vào buổi tối, gia đình Rô-bốt dự định cắm trại vào ngày hôm sau. Nhưng lúc 11 giờ đêm hôm đó, trời bắt đầu mưa. May sao, đến lúc 3 giờ sáng ngày hôm sau, trời tạnh mưa. Hỏi cơn mưa đó kéo dài bao lâu? A. 3 giờ B. 4 giờ C. 5 giờ D. 6 giờ
Kiến thức cần nhớ
Một ngày có 24 giờ; 12 giờ đêm (0 giờ) là mốc chuyển sang ngày mới.
Muốn tính khoảng thời gian đi qua nửa đêm: tính từ giờ bắt đầu đến 12 giờ đêm, rồi cộng thêm thời gian từ 12 giờ đêm đến giờ kết thúc.
🧠 Phân tích tư duy
Bẫy của bài là mốc 3 giờ sáng thuộc NGÀY HÔM SAU, không được lấy trực tiếp 11−3 (ra số âm hoặc sai) mà phải hiểu 11 giờ đêm cách 12 giờ đêm (nửa đêm) 1 giờ, rồi từ nửa đêm đến 3 giờ sáng thêm 3 giờ nữa, cộng lại mới ra đúng thời gian mưa.
1Cách 1. Tách thời gian qua mốc nửa đêm rồi cộng lại
Định hướng. Vì cơn mưa kéo dài từ đêm hôm trước sang sáng hôm sau, em tách thành hai đoạn: từ lúc mưa bắt đầu đến 12 giờ đêm, và từ 12 giờ đêm đến lúc tạnh mưa, rồi cộng hai đoạn lại.
Từ 11 giờ đêm đến 12 giờ đêm (nửa đêm): 12 giờ - 11 giờ = 1 giờ Từ 12 giờ đêm đến 3 giờ sáng: 3 giờ - 0 giờ = 3 giờ Tổng thời gian mưa: 1 giờ + 3 giờ = 4 giờ
Vậy cơn mưa kéo dài 4 giờ — chọn đáp án B.
2Cách 2. Đổi giờ đêm sang giờ theo hệ 24 giờ rồi trừ trực tiếp
Định hướng. Đổi '11 giờ đêm' và '3 giờ sáng hôm sau' về cùng một trục 24 giờ liên tục (cộng thêm 24 cho ngày hôm sau) rồi trừ trực tiếp như hai số bình thường.
11 giờ đêm hôm trước ứng với giờ thứ 23 trong ngày (vì 11 giờ đêm = 23 giờ). 3 giờ sáng hôm sau, tính liên tục từ ngày hôm trước, ứng với giờ thứ 24+3=27. Thời gian mưa: 27−23=4 (giờ)
Vậy kết quả trùng khớp Cách 1: cơn mưa kéo dài 4 giờ, chọn đáp án B.
Nhận xét. Cách 1 dễ hiểu với học sinh lớp 3 vì tách theo mốc nửa đêm quen thuộc; Cách 2 nhanh hơn khi đã quen đổi giờ đêm sang hệ 24 giờ (kiến thức sẽ học kĩ hơn ở lớp trên).
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (tách qua mốc 12 giờ đêm) vì phù hợp với kiến thức đã học ở lớp 3; Cách 2 chỉ nên dùng để kiểm tra lại kết quả.
Đáp số.B. 4 giờ.
Sai lầm thường gặp.Lấy ngay 11−3=8 rồi chọn nhầm hoặc bối rối vì không có đáp án 8 giờ — do quên rằng 11 giờ là ĐÊM hôm trước còn 3 giờ là SÁNG hôm sau, hai mốc này nằm ở hai phía của nửa đêm nên không thể trừ trực tiếp như hai giờ trong cùng một buổi.
🚀 Mở rộng.Nếu trời tạnh mưa muộn hơn, vào lúc 5 giờ sáng, thì cơn mưa kéo dài bao nhiêu giờ?
Bài 5 · Tiết 2 - Câu 1★Trang 80— Tính số ngày giữa hai mốc trong cùng một tháng (tính cả ngày đầu và ngày cuối)
Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Tết Dương lịch, gia đình Rô-bốt cùng nhau đi Đà Lạt. Quan sát tờ lịch tháng 1: Kì nghỉ của gia đình Rô-bốt bắt đầu từ ngày 1 tháng 1 đến hết ngày 3 tháng 1. Kì nghỉ đó kéo dài ……….. ngày.
Kiến thức cần nhớ
Số ngày từ ngày a đến hết ngày b (cùng tháng) là b−a+1 (ngày), vì cả hai đầu mút đều được tính.
🧠 Phân tích tư duy
Giống dạng bài đếm số ngày trại hè ở SGK (từ ngày 24 đến hết ngày 30 tháng 6): đề nói 'đến HẾT ngày 3' nghĩa là ngày 3 tháng 1 vẫn thuộc kì nghỉ, nên phải lấy hiệu rồi cộng thêm 1, không được trừ trực tiếp.
1Cách 1. Lấy hiệu hai ngày rồi cộng thêm 1
Định hướng. Vì cả ngày 1 và ngày 3 đều thuộc kì nghỉ, lấy hiệu hai số ngày rồi cộng thêm 1 để không bị thiếu ngày đầu tiên.
Số ngày nghỉ là: 3−1+1=3 (ngày)
Vậy kì nghỉ đó kéo dài 3 ngày.
2Cách 2. Liệt kê trực tiếp từng ngày trên lịch
Định hướng. Với khoảng ngày ngắn, em có thể đếm trực tiếp từng ngày trên tờ lịch tháng 1 thay vì tính bằng phép trừ.
Liệt kê các ngày nghỉ: 1, 2, 3. Đếm số ngày trong danh sách: được 3 ngày.
Vậy đếm trực tiếp cũng ra 3 ngày, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Với khoảng ngày ngắn như bài này, hai cách cho kết quả nhanh như nhau; Cách 1 vẫn nên dùng chính vì làm được cả với khoảng ngày dài.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (hiệu cộng 1) làm chính, đặc biệt khi khoảng ngày dài; Cách 2 (liệt kê) chỉ để kiểm tra lại khi khoảng ngày ngắn như bài này.
Đáp số.3 ngày.
Sai lầm thường gặp.Lấy 3−1=2 rồi kết luận kì nghỉ có 2 ngày — quên rằng 'đến hết ngày 3' nghĩa là ngày 3 vẫn được tính trọn vẹn là một ngày nghỉ, phải cộng thêm 1 mới đủ 3 ngày.
🚀 Mở rộng.Nếu kì nghỉ kéo dài đến hết ngày 5 tháng 1 thì gia đình Rô-bốt nghỉ tất cả bao nhiêu ngày?
Bài 6 · Tiết 2 - Câu 2★★Trang 80— Tính lùi số ngày qua mốc chuyển tháng, và tìm ngày Chủ nhật của tuần liền trước
Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. a) Gia đình Rô-bốt sẽ đi máy bay sáng ngày 1 tháng 1 từ Hà Nội vào Đà Lạt. Họ cần thuê xe ở Đà Lạt trước chuyến đi 3 ngày để chắc chắn có xe. Vậy gia đình Rô-bốt cần đặt xe vào ngày ……… tháng ………. b) Ngoài ra, gia đình Rô-bốt muốn chuẩn bị một số món quà cho những người bạn ở Đà Lạt. Họ dự định đi mua quà vào Chủ nhật của tuần trước đó. Vậy gia đình Rô-bốt sẽ đi mua quà vào ngày ……… tháng ………. (Theo tờ lịch tháng 1: ngày 1 tháng 1 là thứ Bảy; các ngày Chủ nhật của tháng 1 là 2, 9, 16, 23, 30; tháng 12 năm trước có 31 ngày.)
Kiến thức cần nhớ
Khi lùi ngày mà số ngày cần lùi lớn hơn số thứ tự ngày trong tháng, phải chuyển sang tháng liền trước và lấy số ngày của tháng đó trừ đi phần còn thiếu.
'Chủ nhật của tuần trước đó' là ngày Chủ nhật nhỏ hơn 7 ngày so với ngày Chủ nhật đang xét.
🧠 Phân tích tư duy
Cả hai ý đều là bài toán 'đếm lùi' về trước một mốc ngày cho trước, nhưng ý a) đếm lùi theo SỐ NGÀY (3 ngày) còn phải chú ý ngày 1 tháng 1 lùi lại sẽ rơi sang THÁNG 12 năm trước (tháng 1 không có ngày 0, -1, -2); ý b) đếm lùi theo TUẦN (7 ngày) dựa vào một ngày Chủ nhật đã biết.
1Cách 1. Tính lùi trực tiếp bằng phép trừ, đổi sang tháng trước khi cần
Định hướng. Với ý a: lùi 3 ngày từ ngày 1 tháng 1 sẽ hết ngày của tháng 1 nên phải mượn sang tháng 12 (31 ngày). Với ý b: ngày 1 tháng 1 thuộc tuần có Chủ nhật là ngày 2; Chủ nhật tuần trước đó lùi thêm 7 ngày.
a) Lùi 3 ngày từ ngày 1 tháng 1: vì 1−3 không đủ ngày trong tháng 1, mượn sang tháng 12 (31 ngày): 31−(3−1)=31−2=29 Vậy cần đặt xe vào ngày 29 tháng 12. b) Chủ nhật của tuần chứa ngày 1 tháng 1 là ngày 2 tháng 1. Chủ nhật tuần trước đó lùi lại 7 ngày: 2−7=−5, mượn sang tháng 12 (31 ngày): 31−5=26 Vậy đi mua quà vào ngày 26 tháng 12.
Vậy a) đặt xe vào ngày 29 tháng 12; b) đi mua quà vào ngày 26 tháng 12.
2Cách 2. Đếm lùi từng ngày trên tờ lịch
Định hướng. Không tính bằng phép trừ mượn tháng, em đếm lùi trực tiếp từng ngày (hoặc từng tuần) trên hai tờ lịch tháng 12 và tháng 1 nối liền nhau.
a) Từ ngày 1 tháng 1, đếm lùi lần lượt: 1 ngày trước là 31 tháng 12; 2 ngày trước là 30 tháng 12; 3 ngày trước là 29 tháng 12. b) Ngày Chủ nhật gần ngày 1 tháng 1 nhất là ngày 2 tháng 1. Đếm lùi 1 tuần (7 ngày) trên lịch: 2 tháng 1 → 26 tháng 12 (đếm lùi lần lượt 1, 31, 30, 29, 28, 27, 26 — đúng 7 mốc).
Vậy đếm lùi từng ngày cũng cho đúng kết quả như Cách 1: a) 29 tháng 12; b) 26 tháng 12.
Nhận xét. Cách 1 nhanh hơn khi đã quen tính mượn tháng; Cách 2 trực quan, ít nhầm hơn với học sinh mới học đọc lịch qua hai tháng liền nhau.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 2 (đếm lùi trên lịch) khi mới học vì trực quan, dễ kiểm tra; khi đã thành thạo thì dùng Cách 1 (tính mượn tháng) cho nhanh.
Đáp số.a) Ngày 29 tháng 12. b) Ngày 26 tháng 12.
Sai lầm thường gặp.Ở ý a, lấy 1−3=−2 rồi bối rối không biết ghi ngày âm là gì — quên rằng khi lùi ngày mà không đủ trong tháng 1 thì phải chuyển hẳn sang tháng 12 năm trước và tính từ ngày cuối tháng đó (31), không được để số ngày âm.
🚀 Mở rộng.Nếu gia đình Rô-bốt cần thuê xe trước chuyến đi 5 ngày thay vì 3 ngày thì họ phải đặt xe vào ngày nào?
Bài 7 · Tiết 2 - Câu 3★★Trang 81— Trừ hai thời điểm để tìm khoảng thời gian; cộng thời gian vào giờ bắt đầu để tìm giờ kết thúc
Bây giờ là buổi tối trước khi kì nghỉ chính thức bắt đầu. a) Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Trong lúc mẹ chuẩn bị bữa tối, bố và Rô-bốt cùng nhau sắp xếp vào va li những đồ dùng cần thiết cho chuyến đi. Thời gian bắt đầu và kết thúc như hình bên. Hai bố con Rô-bốt đã sắp xếp đồ trong …… phút. b) Khoanh vào chữ đặt dưới câu trả lời đúng. Sau bữa cơm, cả gia đình cùng nhau dọn dẹp nhà cửa để chào đón năm mới. Họ bắt đầu hoạt động này vào lúc 8 giờ 10 phút và kết thúc sau 43 phút. Hỏi khi đó, đồng hồ chỉ thời gian nào?
Kiến thức cần nhớ
Thời gian làm việc = giờ kết thúc − giờ bắt đầu.
Giờ kết thúc = giờ bắt đầu + số phút làm việc; nếu tổng phút chưa đến 60 thì giờ không đổi, chỉ cộng thêm phút.
🧠 Phân tích tư duy
Ý a) đọc hai mặt đồng hồ rồi trừ để ra khoảng thời gian, giống dạng bài chuẩn bị đồ dùng ở SGK trang 83; ý b) phải cộng số phút vào giờ bắt đầu rồi so với bốn đáp án — bẫy là tổng phút 10+43=53 chưa vượt quá 60 nên KHÔNG đổi sang giờ mới, vẫn là 8 giờ.
1Cách 1. Đọc/ cộng trừ trực tiếp bằng số
Định hướng. Đọc hai mặt đồng hồ ở ý a rồi trừ; ở ý b cộng thẳng số phút vào giờ bắt đầu.
a) Đồng hồ bắt đầu chỉ 5 giờ 37 phút, đồng hồ kết thúc chỉ 5 giờ 55 phút: 5 giờ 55 phút - 5 giờ 37 phút = 18 phút b) 8 giờ 10 phút + 43 phút = 8 giờ 53 phút
Vậy a) hai bố con đã sắp xếp đồ trong 18 phút; b) chọn đồng hồ chỉ 8 giờ 53 phút (đồng hồ C).
2Cách 2. Đếm số vạch phút trên mặt đồng hồ
Định hướng. Đếm trực tiếp số vạch nhỏ (1 vạch = 1 phút) mà kim phút đã đi qua.
a) Từ vạch 37 đến vạch 55, đếm được 55−37=18 (vạch), tức 18 phút. b) Từ vạch 10 phút, đếm thêm 43 vạch: kim dừng ở vạch 10+43=53, tức 8 giờ 53 phút (giờ không đổi vì chưa đủ 60 phút).
Vậy đếm vạch cũng cho đúng kết quả như Cách 1: a) 18 phút; b) 8 giờ 53 phút.
Nhận xét. Hai cách cho cùng kết quả; Cách 1 nhanh hơn, Cách 2 giúp kiểm tra trực quan trên mặt đồng hồ.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (cộng/trừ số) để tính nhanh, sau đó dùng Cách 2 (đếm vạch) kiểm tra lại trên hình vẽ nếu chưa chắc chắn.
Đáp số.a) 18 phút. b) 8 giờ 53 phút (đồng hồ C).
Sai lầm thường gặp.Ở ý b, thấy 10+43=53 gần 60 nên nhầm tưởng đã sang giờ mới và chọn đồng hồ chỉ 9 giờ hơn — thực ra 53 phút vẫn nhỏ hơn 60 phút nên giờ vẫn là 8 giờ, chỉ có phút tăng lên 53.
🚀 Mở rộng.Nếu hoạt động dọn dẹp nhà cửa kéo dài 55 phút thay vì 43 phút thì đồng hồ sẽ chỉ mấy giờ khi kết thúc?
Bài 8 · Tiết 2 - Câu 4★Trang 81— Cộng số phút vào giờ cho trước rồi đối chiếu với mặt đồng hồ (trắc nghiệm)
Khoanh vào chữ đặt dưới câu trả lời đúng. Gia đình Rô-bốt đã lên máy bay 25 phút trước thời điểm máy bay cất cánh. Đó là lúc 6 giờ 40 phút sáng. Hỏi đồng hồ nào chỉ thời điểm máy bay cất cánh?
Kiến thức cần nhớ
Nếu mốc giờ cho trước là TRƯỚC một thời điểm khác, muốn tìm thời điểm đó phải CỘNG thêm số phút chênh lệch.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho giờ LÊN máy bay (sớm hơn) và số phút trước khi CẤT CÁNH, nên phải CỘNG thêm số phút vào giờ lên máy bay để ra giờ cất cánh (muộn hơn), không được trừ.
1Cách 1. Cộng thẳng số phút vào giờ lên máy bay
Định hướng. Giờ cất cánh muộn hơn giờ lên máy bay đúng 25 phút nên lấy giờ lên máy bay cộng thêm 25 phút.
Giờ cất cánh là: 6 giờ 40 phút + 25 phút = 7 giờ 5 phút (vì 40+25=65 phút =1 giờ 5 phút, nên phải cộng thêm 1 giờ và giữ lại 5 phút)
Vậy máy bay cất cánh lúc 7 giờ 5 phút — chọn đồng hồ B.
2Cách 2. Đếm số vạch phút rồi đổi giờ khi vượt quá 60
Định hướng. Đếm trực tiếp số vạch nhỏ kim phút phải đi thêm, khi vượt quá vạch 60 (tức đi hết một vòng) thì kim giờ nhích sang số tiếp theo.
Từ vạch 40 phút, đếm thêm 25 vạch: 40+25=65 vạch, vượt quá một vòng (60 vạch) nên kim phút quay lại vạch 65−60=5, đồng thời kim giờ nhích từ số 6 sang số 7.
Vậy đếm vạch cũng cho kết quả 7 giờ 5 phút, khớp với Cách 1 — chọn đồng hồ B.
Nhận xét. Cách 1 nhanh và ít nhầm hơn; Cách 2 giúp hiểu rõ vì sao giờ phải tăng thêm 1 khi tổng phút vượt quá 60.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (cộng số) để tính nhanh, đặc biệt chú ý đổi 60 phút thành 1 giờ khi tổng vượt quá 60; dùng Cách 2 để kiểm tra lại bằng hình dung trên mặt đồng hồ.
Đáp số.Đồng hồ B — máy bay cất cánh lúc 7 giờ 5 phút.
Sai lầm thường gặp.Cộng 40+25=65 rồi ghi luôn '6 giờ 65 phút' mà không đổi 60 phút thành 1 giờ — phải nhớ 65 phút bằng 1 giờ 5 phút, nên giờ phải tăng thêm 1 (từ 6 lên 7), kết quả đúng là 7 giờ 5 phút chứ không phải 6 giờ 65 phút.
🚀 Mở rộng.Nếu gia đình Rô-bốt lên máy bay lúc 6 giờ 50 phút, cũng 25 phút trước khi cất cánh, thì máy bay cất cánh lúc mấy giờ?
