Bài 1 · Hoạt động (trang 81) 1★Trang 81— Chọn thời điểm trong ngày rồi tự quay kim giờ, kim phút cho đúng (câu hỏi mở, mỗi bạn một đáp án theo thói quen của mình)
Hoạt động 1 (trang 81). Vào sáng Chủ nhật: a) Bạn thức dậy lúc mấy giờ? Ăn sáng vào lúc nào? b) Việc đầu tiên bạn muốn làm cùng bố mẹ là gì? Bắt đầu vào lúc nào? Quay kim giờ, kim phút để đồng hồ chỉ những thời điểm đó.
Kiến thức cần nhớ
Kim ngắn chỉ giờ, kim dài chỉ phút; muốn đồng hồ chỉ đúng một thời điểm phải đặt cả hai kim cùng lúc.
Thời điểm 'giờ đúng' (không có phút lẻ) thì kim phút luôn chỉ đúng vào số 12.
🧠 Phân tích tư duy
Đề không cho sẵn số liệu mà để mỗi bạn tự kể lại buổi sáng Chủ nhật của mình, nên trước tiên phải chọn một mốc giờ hợp lí (thức dậy trước, ăn sáng sau khi thức dậy một lúc), rồi mới quay kim đồng hồ theo đúng giờ đã chọn.
1Cách 1. Quay kim giờ trước, kim phút sau
Định hướng. Em chọn giờ đúng theo thói quen của mình rồi quay từng kim một, kim giờ trước vì kim giờ dễ đặt đúng hơn.
Em chọn: thức dậy lúc 6 giờ 30 phút, ăn sáng lúc 7 giờ, và việc đầu tiên làm cùng bố mẹ là tưới cây, bắt đầu lúc 8 giờ. Với mốc 6 giờ 30 phút: quay kim ngắn tới giữa số 6 và số 7 (vì đã qua nửa giờ), rồi quay kim dài tới đúng số 6 (30 phút). Với mốc 7 giờ: quay kim ngắn tới đúng số 7, kim dài tới đúng số 12 (giờ đúng, không có phút lẻ). Với mốc 8 giờ: quay kim ngắn tới đúng số 8, kim dài tới đúng số 12.
Ví dụ các đồng hồ quay kim:
Vậy ba mặt đồng hồ lần lượt chỉ 6 giờ 30 phút, 7 giờ và 8 giờ như hình vẽ.
2Cách 2. Tính số vạch cần quay rồi đặt kim cùng lúc
Định hướng. Thay vì quay từng kim theo cảm giác, em tính trước kim phút phải cách số 12 bao nhiêu vạch, kim giờ phải cách số giờ tròn bao nhiêu phần, rồi đặt cả hai kim một lượt cho khớp.
6 giờ 30 phút: kim phút cách số 12 đúng 30 vạch (chỉ đúng số 6); kim giờ đi được nửa quãng đường từ số 6 sang số 7 vì 30 phút bằng nửa giờ. 7 giờ: kim phút không lệch vạch nào (chỉ đúng số 12); kim giờ chỉ đúng số 7. 8 giờ: kim phút không lệch vạch nào (chỉ đúng số 12); kim giờ chỉ đúng số 8.
Vậy cách tính vạch cũng cho ba thời điểm giống Cách 1: 6 giờ 30 phút, 7 giờ, 8 giờ.
Nhận xét. Hai cách cho cùng một kết quả vì đều dựa trên quy tắc kim giờ, kim phút; Cách 1 nhanh hơn khi là giờ tròn, Cách 2 chắc chắn hơn khi có phút lẻ.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 khi giờ là giờ tròn (kim phút luôn ở số 12, dễ đặt); dùng Cách 2 khi có phút lẻ để tránh đặt sai vị trí kim giờ.
Đáp số.Câu hỏi mở — mỗi bạn tự chọn giờ của mình. Ví dụ: a) thức dậy lúc 6 giờ 30 phút, ăn sáng lúc 7 giờ; b) tưới cây cùng bố mẹ, bắt đầu lúc 8 giờ.
Sai lầm thường gặp.Chỉ quay kim phút mà quên quay kim giờ (hoặc ngược lại) khiến đồng hồ chỉ sai giờ dù kim phút đã đúng; ví dụ muốn chỉ 6 giờ 30 phút nhưng để kim giờ vẫn đứng nguyên ở số 6 (phải nhích sang giữa 6 và 7).
🚀 Mở rộng.Nếu em thức dậy muộn hơn 15 phút so với giờ đã chọn thì hai kim đồng hồ lúc đó sẽ ở vị trí nào?
Bài 2 · Hoạt động (trang 81-82) 2★★Trang 81— Cộng thêm số phút vào giờ cho trước rồi đối chiếu với mặt đồng hồ (trắc nghiệm)
Hoạt động 2 (trang 81, ý c tiếp ở trang 82). Chọn câu trả lời đúng. Bữa trưa Chủ nhật, cả nhà sẽ cùng nhau vào bếp và nấu các món ăn: cơm, rau trộn, gà nướng và canh rau củ thập cẩm. a) Nồi cơm được cắm điện vào lúc 10 giờ 10 phút. Sau 40 phút nữa, điện sẽ tự ngắt và cơm sẽ chín. Hỏi đồng hồ nào dưới đây chỉ lúc cơm chín? b) Mẹ làm món rau trộn mất 7 phút. Mẹ bắt đầu làm vào lúc 10 giờ 50 phút. Hỏi đồng hồ nào dưới đây chỉ lúc mẹ làm xong món rau trộn? c) Món gà được nướng bằng lò điện. Thời gian bắt đầu và kết thúc như hình bên. Hỏi món gà được nướng trong bao nhiêu phút? A. 20 phút B. 25 phút C. 30 phút D. 35 phút
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm giờ kết thúc: giờ kết thúc = giờ bắt đầu + số phút làm việc.
Nếu tổng số phút vượt quá 60 thì phải đổi 60 phút thành 1 giờ rồi cộng thêm vào giờ.
Muốn tìm thời gian làm việc khi biết giờ bắt đầu và giờ kết thúc: thời gian = giờ kết thúc − giờ bắt đầu.
🧠 Phân tích tư duy
Cả ba ý đều cùng một dạng: biết giờ bắt đầu và số phút làm việc, phải LẤY GIỜ BẮT ĐẦU CỘNG THÊM SỐ PHÚT để ra giờ kết thúc, rồi mới so với hình vẽ hoặc tính hiệu hai giờ; bẫy của đề là số phút cộng vào có thể vượt qua mốc 60 phút (ý b: 50 + 7 = 57, chưa sang giờ mới) nên phải cộng cẩn thận, không vội chọn đồng hồ gần đúng bằng mắt.
1Cách 1. Cộng thẳng số phút vào giờ bắt đầu
Định hướng. Với ý a, b: lấy giờ bắt đầu cộng thêm số phút cho sẵn, so kết quả với bốn mặt đồng hồ để chọn đúng chữ cái. Với ý c: lấy giờ kết thúc trừ giờ bắt đầu đọc được trên hai mặt đồng hồ.
a) Cơm cắm điện lúc 10 giờ 10 phút, chín sau 40 phút: 10 giờ 10 phút + 40 phút = 10 giờ 50 phút Đối chiếu bốn mặt đồng hồ: đồng hồ C chỉ đúng 10 giờ 50 phút. b) Mẹ bắt đầu làm rau trộn lúc 10 giờ 50 phút, mất 7 phút: 10 giờ 50 phút + 7 phút = 10 giờ 57 phút Đối chiếu bốn mặt đồng hồ: đồng hồ B chỉ đúng 10 giờ 57 phút. c) Đọc hai mặt đồng hồ: bắt đầu 10 giờ 15 phút, kết thúc 10 giờ 45 phút: 10 giờ 45 phút - 10 giờ 15 phút = 30 phút
Vậy a) chọn đồng hồ C; b) chọn đồng hồ B; c) chọn đáp án C. 30 phút.
2Cách 2. Đếm số phút trên mặt đồng hồ (đếm vạch)
Định hướng. Không cộng bằng số, em tưởng tượng kim phút của đồng hồ bắt đầu di chuyển từng vạch nhỏ (mỗi vạch là 1 phút) đúng bằng số phút cho trước, rồi đọc xem kim dừng ở đâu.
a) Từ vị trí 10 phút (kim dài chỉ số 2), đếm thêm 40 vạch nhỏ (tức thêm 8 số, vì mỗi số cách nhau 5 vạch): kim dài đi hết một vòng tới số 10, đồng thời kim ngắn nhích tiếp sang gần số 11 — đúng bằng vị trí của đồng hồ C (10 giờ 50 phút). b) Từ vị trí 50 phút (kim dài chỉ số 10), đếm thêm 7 vạch nhỏ: kim dài dừng ở vạch thứ 57, đúng bằng vị trí của đồng hồ B (10 giờ 57 phút). c) Từ vạch 15 phút đếm tới vạch 45 phút được đúng 30 vạch, tức 30 phút.
Vậy kết quả đếm vạch trùng khớp Cách 1: a) đồng hồ C; b) đồng hồ B; c) 30 phút.
Nhận xét. Cách 1 nhanh và chắc chắn hơn khi số phút lớn; Cách 2 trực quan, phù hợp khi số phút nhỏ hoặc cần kiểm tra lại bằng mắt.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (cộng/trừ số) để tính nhanh và chính xác, nhất là khi số phút cộng vào có thể vượt qua 60; dùng Cách 2 (đếm vạch) để kiểm tra lại bằng mắt trên mặt đồng hồ.
Đáp số.a) Đồng hồ C (10 giờ 50 phút); b) Đồng hồ B (10 giờ 57 phút); c) C. 30 phút.
Sai lầm thường gặp.Ở ý b, thấy 50 + 7 gần bằng 60 nên vội làm tròn và chọn luôn đồng hồ chỉ 11 giờ đúng — quên rằng 50+7=57, chưa đủ 60 phút nên vẫn là 10 giờ, chưa sang 11 giờ.
🚀 Mở rộng.Nếu mẹ làm món canh rau củ mất 12 phút, bắt đầu cùng lúc với cơm chín (10 giờ 50 phút), thì canh nấu xong lúc mấy giờ?
Bài 3 · Hoạt động (trang 82) 3★★Trang 82— Sắp xếp thứ tự công việc dựa vào các mốc thời gian cho trước
Hoạt động 3 (trang 82). Vào buổi chiều Chủ nhật, cả nhà sẽ cùng nhau làm các công việc: Công việc — Thời gian: Dọn nhà — trước 15 giờ 45 phút Nấu bữa tối — trước 18 giờ 30 phút Xem đá bóng — từ 16 giờ 00 phút đến 17 giờ 45 phút Hỏi cả nhà sẽ làm những việc đó theo thứ tự như thế nào?
Kiến thức cần nhớ
So sánh giờ: giờ nào nhỏ hơn (tính theo 24 giờ hoặc thêm 12 cho buổi chiều) thì việc đó diễn ra trước.
Việc có khung giờ cố định (bắt đầu — kết thúc) phải xếp đúng vị trí của nó, không thể xê dịch.
🧠 Phân tích tư duy
Đề chỉ cho hạn chót của việc 'Dọn nhà' và 'Nấu bữa tối' (làm xong TRƯỚC giờ đó), còn 'Xem đá bóng' có khung giờ cố định không đổi được (16 giờ đến 17 giờ 45 phút), nên phải xếp việc có khung giờ cố định vào đúng chỗ trước, rồi xếp hai việc còn lại vào các khoảng trống sao cho vẫn kịp hạn chót.
1Cách 1. Xếp việc có giờ cố định trước, chèn hai việc còn lại vào chỗ trống
Định hướng. 'Xem đá bóng' có giờ bắt đầu và kết thúc rõ ràng (16 giờ − 17 giờ 45 phút) nên phải giữ nguyên chỗ đó; hai việc còn lại chỉ có hạn chót nên linh hoạt xếp vào trước hoặc sau.
'Xem đá bóng' chiếm từ 16 giờ đến 17 giờ 45 phút. 'Dọn nhà' phải xong trước 15 giờ 45 phút, tức là trước lúc xem đá bóng (vì 15 giờ 45 phút sớm hơn 16 giờ) — xếp làm việc đầu tiên. 'Nấu bữa tối' phải xong trước 18 giờ 30 phút, tức là sau khi xem đá bóng xong (17 giờ 45 phút) vẫn còn: 18 giờ 30 phút - 17 giờ 45 phút = 45 phút để nấu — xếp làm việc cuối cùng.
Vậy thứ tự là: Dọn nhà → Xem đá bóng → Nấu bữa tối.
2Cách 2. Đổi tất cả các mốc giờ về cùng một trục thời gian rồi so sánh
Định hướng. Viết tất cả các mốc giờ liên quan lên một 'đường thời gian' từ sớm đến muộn rồi đọc thứ tự trực tiếp trên đường đó.
Các mốc giờ liên quan: 15 giờ 45 phút (hạn dọn nhà) — 16 giờ (bắt đầu xem bóng) — 17 giờ 45 phút (kết thúc xem bóng) — 18 giờ 30 phút (hạn nấu bữa tối). Xếp theo thứ tự tăng dần (từ sớm đến muộn): 15 giờ 45 phút, rồi 16 giờ, rồi 17 giờ 45 phút, rồi 18 giờ 30 phút. Ứng với mỗi mốc là: xong Dọn nhà — bắt đầu Xem đá bóng — xong Xem đá bóng — hạn xong Nấu bữa tối.
Vậy đường thời gian cũng cho đúng thứ tự: Dọn nhà → Xem đá bóng → Nấu bữa tối, giống Cách 1.
Nhận xét. Cách 2 trực quan hơn khi có nhiều mốc giờ cùng lúc, Cách 1 nhanh hơn khi chỉ có vài việc.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 khi số công việc ít (dễ suy luận trực tiếp); dùng Cách 2 (vẽ đường thời gian) khi có nhiều mốc giờ dễ nhầm lẫn.
Sai lầm thường gặp.Thấy 'Nấu bữa tối' có hạn muộn nhất (18 giờ 30 phút) liền nghĩ việc này làm sau cùng là đúng nhưng lại xếp 'Xem đá bóng' lên đầu tiên vì nó dài nhất — quên rằng 'Xem đá bóng' bắt đầu đúng 16 giờ, nếu xếp trước thì 'Dọn nhà' (hạn 15 giờ 45 phút) sẽ bị trễ hạn.
🚀 Mở rộng.Nếu 'Xem đá bóng' dời sang khung giờ 15 giờ 30 phút đến 17 giờ 15 phút thì thứ tự ba công việc trên sẽ thay đổi như thế nào?
Bài 4 · Hoạt động (trang 82) 4★Trang 82— Đọc lịch tháng, tìm tất cả các ngày Chủ nhật trong tháng
Hoạt động 4 (trang 82). Buổi tối, cả nhà cùng nhau lên kế hoạch đi chơi vào một ngày Chủ nhật trong tháng sau (tháng 5). Quan sát tờ lịch dưới đây và cho biết cả nhà có thể chọn đi chơi vào những ngày nào trong tháng 5. (Tờ lịch tháng Năm: các ngày Chủ nhật được in màu đỏ là 5, 12, 19, 26; các ngày còn lại từ 1 đến 31 xếp theo các cột Thứ Hai đến Thứ Bảy.)
Kiến thức cần nhớ
Một tuần có 7 ngày nên các ngày Chủ nhật trong tháng cách đều nhau 7 ngày.
Đọc lịch tháng theo cột: mỗi cột ứng với một thứ trong tuần, cột 'Chủ nhật' luôn ở cuối bảng.
🧠 Phân tích tư duy
Đề hỏi TẤT CẢ các ngày có thể đi chơi (Chủ nhật) trong cả tháng, không phải chỉ một ngày, nên phải dò theo đúng cột 'Chủ nhật' của tờ lịch từ đầu đến cuối tháng, không được dừng lại ở ngày đầu tiên tìm thấy.
1Cách 1. Đọc trực tiếp cột Chủ nhật trên tờ lịch
Định hướng. Tờ lịch tháng đã kẻ sẵn cột 'Chủ nhật', chỉ cần nhìn dọc theo cột đó và ghi lại tất cả các số xuất hiện.
Nhìn cột Chủ nhật của tờ lịch tháng 5 từ trên xuống dưới, các số lần lượt là: 5; 12; 19; 26.
Vậy cả nhà có thể chọn đi chơi vào các ngày 5, 12, 19 hoặc 26 tháng 5.
2Cách 2. Lấy ngày Chủ nhật đầu tiên rồi cộng thêm 7 ngày mỗi lần
Định hướng. Không cần dò cả bảng, chỉ cần tìm ngày Chủ nhật đầu tiên rồi cộng liên tiếp 7 ngày (đúng 1 tuần) cho đến khi vượt quá số ngày của tháng.
Ngày Chủ nhật đầu tiên của tháng 5 là ngày 5. 5+7=12 (ngày) 12+7=19 (ngày) 19+7=26 (ngày) 26+7=33 (ngày) — vượt quá 31 ngày của tháng 5 nên dừng lại.
Vậy các ngày Chủ nhật là 5, 12, 19, 26 — trùng khớp với Cách 1.
Nhận xét. Cách 2 dùng được cả khi không có tờ lịch in sẵn, chỉ cần biết một ngày Chủ nhật bất kì và tổng số ngày của tháng.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 khi có sẵn tờ lịch (đọc trực tiếp, nhanh và ít nhầm); dùng Cách 2 khi chỉ nhớ một ngày Chủ nhật và cần tự tính ra những ngày còn lại.
Đáp số.Các ngày 5, 12, 19 và 26 tháng 5.
Sai lầm thường gặp.Chỉ tìm được ngày Chủ nhật đầu tiên (ngày 5) rồi dừng lại, quên rằng đề hỏi TẤT CẢ các ngày có thể chọn trong cả tháng, nên bỏ sót ba ngày Chủ nhật còn lại (12, 19, 26).
🚀 Mở rộng.Nếu tháng 5 có 31 ngày và ngày 26 là Chủ nhật thì ngày 31 tháng 5 là thứ mấy?
Bài 5 · Hoạt động (trang 83) 1★Trang 83— Tính số ngày giữa hai mốc trong cùng một tháng (tính cả ngày đầu và ngày cuối)
Hoạt động 1 (trang 83). Tháng 6 này, chúng mình sẽ cùng tham dự một trại hè dành cho học sinh từ 7 đến 10 tuổi. Trại hè được tổ chức từ ngày 24 tháng 6 đến hết ngày 30 tháng 6. Hỏi trại hè được tổ chức trong bao nhiêu ngày?
Kiến thức cần nhớ
Số ngày từ ngày a đến hết ngày b (cùng tháng, a nhỏ hơn hoặc bằng b) là b−a+1 (ngày), vì cả hai đầu mút đều được tính.
Chỉ trừ trực tiếp b−a khi đề hỏi 'còn cách bao nhiêu ngày' (không tính ngày bắt đầu).
🧠 Phân tích tư duy
Đề nói 'từ ngày 24 đến HẾT ngày 30' nghĩa là cả ngày 24 và ngày 30 đều được tính là ngày diễn ra trại hè, nên không thể lấy 30−24=6 mà phải cộng thêm 1 ngày cho ngày bắt đầu.
1Cách 1. Lấy hiệu hai ngày rồi cộng thêm 1
Định hướng. Vì cả ngày bắt đầu (24) và ngày kết thúc (30) đều thuộc trại hè, nếu chỉ lấy hiệu sẽ bị thiếu mất ngày đầu tiên, nên phải cộng thêm 1.
Số ngày trại hè diễn ra là: 30−24+1=7 (ngày)
Vậy trại hè được tổ chức trong 7 ngày.
2Cách 2. Liệt kê trực tiếp từng ngày trên lịch
Định hướng. Với khoảng ngày ngắn, em có thể đếm trực tiếp từng ngày trên tờ lịch tháng 6 thay vì tính bằng phép trừ.
Liệt kê các ngày trại hè: 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30. Đếm số ngày trong danh sách: được 7 ngày.
Vậy đếm trực tiếp cũng ra 7 ngày, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Cách 2 chắc chắn không nhầm nhưng chậm hơn; Cách 1 nhanh và nên dùng khi khoảng ngày dài.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (hiệu cộng 1) vì nhanh, nhất là khi khoảng cách hai ngày lớn; Cách 2 (liệt kê) chỉ nên dùng để kiểm tra lại khi khoảng ngày ngắn.
Đáp số.7 ngày.
Sai lầm thường gặp.Lấy ngay 30−24=6 rồi kết luận trại hè kéo dài 6 ngày — quên mất chữ 'hết ngày 30' nghĩa là ngày 30 vẫn được tính, phải cộng thêm 1 mới đủ 7 ngày.
🚀 Mở rộng.Nếu trại hè tổ chức từ ngày 24 tháng 6 đến hết ngày 3 tháng 7 thì kéo dài bao nhiêu ngày?
Bài 6 · Hoạt động (trang 83) 2★★Trang 83— Đọc lịch theo cột thứ để tìm một ngày cụ thể, rồi tìm ngày cùng thứ ở tuần liền sau
Hoạt động 2 (trang 83). a) Thời hạn đăng kí tham dự trại hè là hết ngày thứ Sáu đầu tiên của tháng 6. Vậy thời hạn đăng kí là hết ngày nào? b) Danh sách những người tham dự sự kiện này sẽ được thông báo vào thứ Hai tuần kế tiếp. Đó là ngày nào? (Theo tờ lịch tháng 6: ngày 1 là thứ Bảy, ngày 2 là Chủ nhật, các thứ Hai trong tháng là 3, 10, 17, 24; các thứ Sáu trong tháng là 7, 14, 21, 28.)
Kiến thức cần nhớ
Đọc lịch theo cột: mỗi cột là một thứ trong tuần, đọc từ trên xuống để tìm các ngày trùng thứ.
'Tuần kế tiếp' của một ngày là cộng thêm 7 ngày vào ngày cùng thứ ở tuần hiện tại.
🧠 Phân tích tư duy
Phải đọc đúng cột 'Thứ Sáu' trên tờ lịch (không phải đếm '1' là thứ Sáu vì ngày 1 rơi vào thứ Bảy) để tìm thứ Sáu đầu tiên; sau đó với ý b, 'tuần kế tiếp' nghĩa là cộng thêm đúng 7 ngày vào ngày thứ Hai của tuần chứa hạn đăng kí, không phải thứ Hai gần nhất bất kì.
1Cách 1. Đọc trực tiếp cột thứ trên tờ lịch
Định hướng. Nhìn thẳng vào cột 'Thứ Sáu' và cột 'Thứ Hai' của tờ lịch tháng 6 để lấy đúng các ngày cần tìm.
a) Cột Thứ Sáu của tháng 6 có các ngày: 7, 14, 21, 28. Ngày thứ Sáu đầu tiên là ngày 7. b) Ngày 7 (hạn đăng kí) thuộc tuần có thứ Hai là ngày 3. Tuần kế tiếp có thứ Hai là ngày 10 (dòng tiếp theo trong cột Thứ Hai).
Vậy a) thời hạn đăng kí là hết ngày 7 tháng 6; b) danh sách được thông báo vào ngày 10 tháng 6.
2Cách 2. Tính bằng phép cộng số ngày trong tuần
Định hướng. Không nhìn bảng mà tính trực tiếp: biết ngày 1 là thứ Bảy, đếm thêm số ngày để ra thứ Sáu đầu tiên; sau đó cộng 7 ngày để sang tuần kế tiếp.
a) Ngày 1 là thứ Bảy, ngày 2 là Chủ nhật, ngày 3 là thứ Hai. Từ thứ Hai (ngày 3) đến thứ Sáu cùng tuần cách nhau 4 ngày: 3+4=7 (ngày) — đúng là thứ Sáu đầu tiên. b) Thứ Hai của tuần chứa ngày 7 là ngày 3. Thứ Hai tuần kế tiếp: 3+7=10 (ngày)
Vậy kết quả tính toán trùng khớp Cách 1: a) hết ngày 7 tháng 6; b) ngày 10 tháng 6.
Nhận xét. Cách 1 nhanh khi có sẵn tờ lịch; Cách 2 dùng được ngay cả khi không có lịch, chỉ cần biết thứ của một ngày bất kì trong tháng.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (đọc lịch) khi có tờ lịch in sẵn; dùng Cách 2 (tính cộng) để tự kiểm tra lại hoặc khi phải suy luận mà không có lịch trước mặt.
Đáp số.a) Hết ngày 7 tháng 6. b) Ngày 10 tháng 6.
Sai lầm thường gặp.Nhầm ngày 1 tháng 6 là thứ Sáu (vì thấy số 1 là ngày đầu tháng) rồi chọn luôn ngày 1 là hạn đăng kí — thực ra ngày 1 rơi vào thứ Bảy, thứ Sáu đầu tiên của tháng 6 phải là ngày 7.
🚀 Mở rộng.Nếu thời hạn đăng kí đổi thành hết ngày thứ Sáu THỨ HAI của tháng 6 thì thời hạn đó là ngày nào?
Bài 7 · Hoạt động (trang 83-84) 3★★Trang 83— Đọc giờ bắt đầu, giờ kết thúc trên mặt đồng hồ rồi tính khoảng thời gian đã dùng
Hoạt động 3 (trang 83, ý b tiếp ở trang 84). Một ngày trước thời điểm diễn ra trại hè. a) Buổi sáng, Nam chuẩn bị những đồ dùng cần thiết để tham dự trại hè. Thời gian bắt đầu và kết thúc như hình bên. Hỏi Nam đã chuẩn bị đồ dùng trong bao lâu? b) Buổi chiều, Nam nướng bánh quy để tặng các bạn. Thời gian bắt đầu và kết thúc như hình bên. Hỏi Nam đã nướng bánh trong bao lâu?
Kiến thức cần nhớ
Thời gian làm việc = giờ kết thúc − giờ bắt đầu.
Khi trừ phút mà số phút của giờ kết thúc lớn hơn giờ bắt đầu, trừ trực tiếp phút cho phút, giờ cho giờ.
🧠 Phân tích tư duy
Phải đọc chính xác kim giờ và kim phút trên cả hai mặt đồng hồ (bắt đầu, kết thúc), sau đó lấy giờ kết thúc trừ giờ bắt đầu; bẫy của đề là các số phút không tròn chục (5, 35 ở ý a; 0, 55 ở ý b) nên phải đọc từng vạch lẻ cẩn thận, không ước lượng bằng mắt.
1Cách 1. Đọc giờ trên hai mặt đồng hồ rồi trừ trực tiếp
Định hướng. Đọc kim ngắn (giờ) và kim dài (phút) của từng mặt đồng hồ, rồi lấy giờ kết thúc trừ giờ bắt đầu để ra khoảng thời gian.
a) Đồng hồ bắt đầu chỉ 9 giờ 5 phút, đồng hồ kết thúc chỉ 9 giờ 35 phút: 9 giờ 35 phút - 9 giờ 5 phút = 30 phút b) Đồng hồ bắt đầu chỉ 16 giờ (4 giờ chiều), đồng hồ kết thúc chỉ 16 giờ 55 phút: 16 giờ 55 phút - 16 giờ = 55 phút
Vậy a) Nam chuẩn bị đồ dùng trong 30 phút; b) Nam nướng bánh trong 55 phút.
2Cách 2. Đếm số vạch phút kim dài đã di chuyển
Định hướng. Vì giờ (kim ngắn) không đổi hoặc chỉ nhích rất ít, em có thể đếm trực tiếp số vạch nhỏ mà kim phút đã đi qua giữa hai mặt đồng hồ.
a) Kim phút đi từ vạch số 5 đến vạch số 35: đếm được 35−5=30 (vạch), tức 30 phút. b) Kim phút đi từ vạch số 0 (đúng số 12) đến vạch số 55: đếm được 55−0=55 (vạch), tức 55 phút.
Vậy đếm vạch cũng cho kết quả giống Cách 1: a) 30 phút; b) 55 phút.
Nhận xét. Hai cách cho cùng kết quả vì đều dựa vào hiệu số phút; Cách 1 nhanh hơn khi đã đọc được giờ chính xác, Cách 2 giúp kiểm tra lại bằng mắt trên mặt đồng hồ.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên đọc giờ cẩn thận rồi dùng Cách 1 (trừ trực tiếp) vì nhanh và ít sai; chỉ dùng Cách 2 (đếm vạch) để kiểm tra lại khi nghi ngờ đọc nhầm kim.
Đáp số.a) 30 phút. b) 55 phút.
Sai lầm thường gặp.Ở ý a, thấy kim giờ cả hai đồng hồ đều gần số 9 nên vội cho rằng thời gian chuẩn bị chỉ vài phút — quên đọc kĩ kim phút (từ vạch 5 đến vạch 35 là 30 phút, không phải chỉ 3 hay 5 phút).
🚀 Mở rộng.Nếu Nam bắt đầu chuẩn bị đồ dùng muộn hơn 10 phút so với hình vẽ (tức 9 giờ 15 phút) nhưng vẫn kết thúc đúng lúc 9 giờ 35 phút thì thời gian chuẩn bị còn lại bao nhiêu phút?
Bài 8 · Hoạt động (trang 84) 4★★Trang 84— Chọn các khoảng thời gian không trùng nhau (giờ mở — mỗi bạn có thể chọn khác nhau, miễn đúng luật không trùng giờ)
Hoạt động 4 (trang 84). Vào ngày đầu tiên tham dự trại hè, chúng mình được chọn tham gia hai hoặc ba hoạt động (không trùng thời gian) trong các hoạt động sau: Vẽ tranh trên gỗ: 10 giờ 10 phút − 11 giờ 30 phút Rung chuông vàng: 10 giờ 00 phút − 11 giờ 30 phút Làm đồ chơi tái chế: 10 giờ 15 phút − 11 giờ 30 phút Làm bánh giầy: 15 giờ 00 phút − 16 giờ 00 phút Làm đồ gốm: 14 giờ 00 phút − 15 giờ 00 phút Em chọn tham gia những hoạt động nào? Các hoạt động đó diễn ra theo thứ tự như thế nào?
Kiến thức cần nhớ
Hai hoạt động không trùng thời gian khi khoảng giờ của hoạt động này không giao với khoảng giờ của hoạt động kia.
Nếu nhiều hoạt động có chung một khoảng giờ (trùng nhau) thì chỉ được chọn nhiều nhất một hoạt động trong nhóm đó.
🧠 Phân tích tư duy
Ba hoạt động buổi sáng (Vẽ tranh trên gỗ, Rung chuông vàng, Làm đồ chơi tái chế) đều diễn ra trong cùng một khung giờ 10 giờ − 11 giờ 30 phút nên CHỈ ĐƯỢC CHỌN MỘT trong ba hoạt động đó; còn hai hoạt động buổi chiều (Làm đồ gốm, Làm bánh giầy) nối tiếp nhau không trùng giờ nên có thể chọn cả hai — từ đó tìm được cách chọn 3 hoạt động nhiều nhất mà không trùng thời gian.
1Cách 1. Nhóm các hoạt động theo buổi rồi chọn trong từng nhóm
Định hướng. Chia năm hoạt động thành nhóm buổi sáng và nhóm buổi chiều, xét xem trong mỗi nhóm các hoạt động có trùng giờ nhau không rồi mới chọn.
Nhóm buổi sáng: Vẽ tranh trên gỗ (10 giờ 10 − 11 giờ 30), Rung chuông vàng (10 giờ − 11 giờ 30), Làm đồ chơi tái chế (10 giờ 15 − 11 giờ 30) — cả ba đều trùng giờ nhau nên chỉ chọn được 1 hoạt động, ví dụ chọn Rung chuông vàng. Nhóm buổi chiều: Làm đồ gốm (14 giờ − 15 giờ) và Làm bánh giầy (15 giờ − 16 giờ) — hai hoạt động nối tiếp nhau, không trùng giờ, nên chọn được cả 2.
Vậy em có thể chọn 3 hoạt động: Rung chuông vàng (10 giờ − 11 giờ 30), Làm đồ gốm (14 giờ − 15 giờ), Làm bánh giầy (15 giờ − 16 giờ) — đây là số hoạt động nhiều nhất có thể chọn.
2Cách 2. Vẽ đường thời gian trong ngày rồi đánh dấu từng hoạt động
Định hướng. Vẽ một đường thẳng biểu diễn các giờ trong ngày, đánh dấu đoạn thời gian của từng hoạt động lên đó; đoạn nào chồng lên nhau thì không thể chọn cùng lúc.
Trên đường thời gian từ 10 giờ đến 16 giờ: ba đoạn của Vẽ tranh trên gỗ, Rung chuông vàng, Làm đồ chơi tái chế nằm chồng khít lên nhau ở khoảng 10 giờ − 11 giờ 30 phút, nên chỉ tô được một đoạn trong ba đoạn đó. Đoạn Làm đồ gốm (14 giờ − 15 giờ) và đoạn Làm bánh giầy (15 giờ − 16 giờ) nằm liền kề, không chồng nhau, nên tô được cả hai.
Vậy đường thời gian cũng cho đúng 3 đoạn không chồng nhau, khớp với Cách 1: 1 hoạt động buổi sáng + Làm đồ gốm + Làm bánh giầy.
Nhận xét. Cách 2 trực quan, dễ thấy chỗ trùng giờ bằng mắt; Cách 1 nhanh hơn khi đã quen so sánh giờ bằng số.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (chia nhóm theo buổi) để suy luận nhanh; dùng Cách 2 (vẽ đường thời gian) khi có nhiều hoạt động dễ gây nhầm lẫn, cần nhìn trực quan.
Đáp số.Câu hỏi mở, nhưng nhiều nhất chọn được 3 hoạt động không trùng giờ, ví dụ: 1 hoạt động buổi sáng (Rung chuông vàng, 10 giờ − 11 giờ 30) rồi đến Làm đồ gốm (14 giờ − 15 giờ) và Làm bánh giầy (15 giờ − 16 giờ).
Sai lầm thường gặp.Chọn cả ba hoạt động buổi sáng (Vẽ tranh trên gỗ, Rung chuông vàng, Làm đồ chơi tái chế) vì thấy 'được chọn hai hoặc ba hoạt động' mà không để ý rằng cả ba đều cùng khung giờ 10 giờ − 11 giờ 30 phút, không thể tham gia cùng lúc.
🚀 Mở rộng.Nếu có thêm hoạt động 'Kể chuyện dưới trại' diễn ra từ 11 giờ 30 phút đến 12 giờ thì hoạt động đó có thể ghép thêm vào lịch chọn ở trên được không? Vì sao?
