Bài 40. Ôn tập hình học và đo lường

Định hướng. Nhìn kĩ từng khối, so sánh chiều dài, chiều rộng, chiều cao của nó bằng mắt: ba chiều trông đều nhau là khối lập phương, có một chiều dài hơn hẳn là khối hộp chữ nhật.

Vậy a) khối lập phương là A và D; b) khối hộp chữ nhật là C và D.

Định hướng. Loại ngay hình không có mặt phẳng dạng đa giác (hình trụ), rồi trong các khối còn lại, hình nào có mặt là hình vuông thì giữ lại cho câu a, hình nào có mặt là hình chữ nhật (không vuông) thì giữ lại cho câu b.

Nhận xét. Hai cách đều cho cùng một kết quả, cách 2 chắc chắn hơn vì dựa vào đặc điểm mặt hình chứ không chỉ ước lượng bằng mắt.

Vậy a) khối lập phương là A và D; b) khối hộp chữ nhật là C và D.

Định hướng. Đi từ đầu xuống chân rô-bốt, mỗi bộ phận gọi tên hình rồi đếm vào đúng cột trong bảng.

Vậy cộng lại: hình vuông $1+1+1=3$; hình chữ nhật $1+1+1+4+1=8$; hình tròn $2+6+3=11$; hình tam giác $2+1=3$.

Định hướng. Thay vì đi từ trên xuống, quét mắt một lượt riêng cho từng loại hình (chỉ tìm hình vuông, rồi chỉ tìm hình tròn...) để kiểm tra chéo với Cách 1, tránh đếm sót hoặc đếm thừa.

Vậy có 3 hình vuông, 8 hình chữ nhật, 11 hình tròn, 3 hình tam giác — khớp với Cách 1.

Định hướng. Chỉ tay lần lượt vào từng tam giác nhìn thấy trên hình, tam giác nhỏ trước rồi đến tam giác ghép từ nhiều que.

Vậy hình bên có 5 hình tam giác.

Định hướng. Chia tam giác thành 2 cỡ: cỡ nhỏ (ghép từ 3 que) và cỡ to (ghép từ 6 que), đếm số hình ở mỗi cỡ rồi cộng lại — cách này giúp không bỏ sót tam giác ngược ở giữa.

Nhận xét. Hai cách cho cùng kết quả 5 hình tam giác, Cách 2 giúp nhớ dễ hơn vì tách rõ theo cỡ hình.

Vậy hình bên có 5 hình tam giác.

Định hướng. Đọc tên hình theo đúng thứ tự xuất hiện, thấy nhóm 4 hình lặp lại 3 lần thì hình tiếp theo (dấu "?") chính là hình đầu tiên của nhóm.

Vậy a) dấu "?" là hình chữ nhật, chọn D; b) dấu "?" là khối lập phương màu xanh, chọn C.

Định hướng. Đánh số 1, 2, 3, 4, 1, 2, 3, 4... cho từng hình theo đúng vị trí trong nhóm lặp lại, dấu "?" ở vị trí thứ bao nhiêu thì tra đúng số đó ra hình.

Nhận xét. Cách 2 làm chắc bằng số thứ tự nhưng dài hơn; với dãy ngắn như bài này, nhìn hình liền trước rồi suy ra hình liền sau (Cách 1) nhanh và ít nhầm hơn.

Vậy a) chọn D (hình chữ nhật); b) chọn C (khối lập phương màu xanh).

Định hướng. Với mỗi mặt đồng hồ, nhìn kim ngắn (kim giờ) đang chỉ đúng số mấy, rồi tìm hoạt động có đúng giờ đó trong đề bài.

Vậy nối tranh 1 với đồng hồ 3, tranh 2 với đồng hồ 4, tranh 3 với đồng hồ 1, tranh 4 với đồng hồ 2, tranh 5 với đồng hồ 5, tranh 6 với đồng hồ 6.

Định hướng. Ngược lại với Cách 1: đọc giờ ghi ở mỗi bức tranh trước, rồi lần lượt kiểm tra sáu mặt đồng hồ xem kim giờ của mặt nào chỉ đúng số đó.

Nhận xét. Hai cách cho cùng một kết quả nối, chỉ khác chiều đi tìm (từ đồng hồ ra tranh hay từ tranh ra đồng hồ).

Vậy các cặp nối đúng giống hệt Cách 1.

Định hướng. Viết ra thứ tự các ngày trong tuần, xuất phát từ ngày đã biết rồi đếm tiến từng bước một để tới đúng ngày cần tìm.

Vậy a) ngày 22 là thứ Tư, chọn A; b) ngày mai là thứ Năm, chọn B.

Định hướng. Ghi cả một đoạn dãy các thứ trong tuần ra giấy nháp, gắn số ngày (hoặc chữ hôm qua, hôm nay, ngày mai) bên dưới từng thứ rồi đọc thẳng ra đáp số, không cần đếm nhẩm từng bước.

Nhận xét. Cách 2 nhìn trực quan hơn, ít bị đếm nhầm hơn Cách 1 khi phải đếm nhiều ngày liền.

Vậy a) chọn A (thứ Tư); b) chọn B (thứ Năm).

Định hướng. Đặt đầu trái của mỗi đồ vật trùng vạch số 0 trên thước, nhìn đầu phải của đồ vật rơi đúng vào vạch số mấy thì đọc luôn ra số đo.

Vậy a) 8 cm; b) 7 cm; c) 13 cm.

Định hướng. Không đọc thẳng số ở vạch cuối mà đếm từng ô nhỏ (mỗi ô ứng với 1 cm) trải dài theo đồ vật, dùng để kiểm tra lại kết quả của Cách 1.

Nhận xét. Hai cách cho cùng kết quả; Cách 2 giúp kiểm tra lại khi không chắc mắt đọc vạch số có đúng không.

Vậy a) 8 cm; b) 7 cm; c) 13 cm — khớp với Cách 1.

Định hướng. Đếm số ô vuông mà mỗi băng giấy trải qua, ghi lại bốn số rồi so sánh xem số nào lớn nhất, số nào bé nhất.

Vậy băng giấy B dài nhất, băng giấy D ngắn nhất.

Định hướng. Không cần đếm số hết cả bốn băng cùng lúc, chỉ cần so hai băng một, giữ lại băng dài hơn rồi so tiếp với băng còn lại, làm dần đến khi tìm ra băng dài nhất và ngắn nhất.

Nhận xét. Cách 2 không cần nhớ hết bốn số cùng lúc, phù hợp khi so sánh nhiều vật lần lượt.

Vậy băng giấy B dài nhất, băng giấy D ngắn nhất — khớp với Cách 1.

Định hướng. Hình dung độ dài thật của từng vật trong đời sống hằng ngày của học sinh lớp 1 rồi so khớp với đáp án hợp lý nhất, loại bỏ ngay đáp án quá to hoặc quá bé bất thường.

Vậy a) chọn A (10 cm); b) chọn B (6 gang tay); c) chọn A (3 sải tay).

Định hướng. Với mỗi câu, xét từng đáp án một, loại ngay đáp án khiến vật đó dài/ngắn phi thực tế (ví dụ bàn học chỉ cao 6 cm thì thấp hơn cả một quyển vở dựng đứng), đáp án còn lại sau khi loại chính là đáp án đúng.

Nhận xét. Cách 2 chắc chắn hơn Cách 1 vì loại dần từng đáp án sai thay vì chỉ ước lượng một lần rồi chọn ngay.

Vậy a) chọn A; b) chọn B; c) chọn A — khớp với Cách 1.