Bài 1 · Khám phá (trang 46)★Trang 46— Nhận biết hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật qua vật thật
Khám phá (trang 46). Quan sát bốn cặp tranh sau, mỗi cặp gồm một vật thật và một hình đã tô màu đặt ngay bên cạnh: chiếc khăn vuông có hoa văn đi cùng một hình vuông màu cam; chiếc đĩa sứ vẽ tre trúc (viền tròn) đi cùng một hình tròn màu xanh dương; biển báo giao thông hình tam giác (có hình người đi bộ qua đường) đi cùng một hình tam giác màu đỏ; khung ảnh chụp bãi biển hình chữ nhật đi cùng một hình chữ nhật màu hồng. Mỗi vật thật có dạng giống hệt hình bên cạnh nó. Hãy cho biết tên gọi của bốn hình đó.
Kiến thức cần nhớ
Hình vuông có 4 cạnh thẳng bằng nhau.
Hình tròn có đường bao cong tròn đều, không có góc nhọn nào.
Hình tam giác có 3 cạnh thẳng chụm thành 3 góc.
Hình chữ nhật có 4 cạnh thẳng, hai cạnh dài bằng nhau và hai cạnh ngắn bằng nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi vật thật đều có đường bao giống hệt một trong bốn hình đã tô màu đặt ngay bên cạnh. Cứ nhìn đường bao (thẳng hay cong, mấy cạnh) là gọi được tên hình, không cần đếm hay đo gì thêm.
1Cách 1. So khớp trực quan với hình mẫu bên cạnh
Định hướng. Nhìn hình dạng tổng thể của từng vật rồi so khớp với hình mẫu đã tô màu đặt ngay bên cạnh nó.
Khăn vuông có 4 cạnh bằng nhau, thẳng — giống hình vuông. Đĩa sứ có đường viền cong tròn đều — giống hình tròn. Biển báo có 3 cạnh thẳng chụm lại — giống hình tam giác. Khung ảnh có 4 góc thẳng nhưng một chiều dài hơn chiều kia — giống hình chữ nhật.
Vậy khăn vuông là hình vuông; đĩa sứ là hình tròn; biển báo là hình tam giác; khung ảnh là hình chữ nhật.
2Cách 2. Xét đường bao thẳng hay cong, rồi đếm số cạnh
Định hướng. Xét đường bao của từng vật là đường thẳng hay đường cong, nếu là đường thẳng thì đếm tiếp số cạnh.
Đĩa sứ có đường bao toàn đường cong, không có cạnh thẳng nào — đây là hình duy nhất không có cạnh, vậy là hình tròn. Ba vật còn lại đều có cạnh thẳng: khăn có 4 cạnh bằng nhau nên là hình vuông; biển báo có 3 cạnh nên là hình tam giác; khung ảnh có 4 cạnh nhưng hai cặp cạnh dài ngắn khác nhau nên là hình chữ nhật.
Vậy kết quả giống hệt Cách 1.
Nhận xét. Đếm số cạnh là cách chắc chắn để phân biệt hình vuông với hình chữ nhật khi mắt nhìn chưa rõ.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 (so khớp trực quan) nhanh hơn vì hình mẫu đã đặt sẵn ngay bên cạnh mỗi vật.
Đáp số.Khăn vuông — hình vuông; đĩa sứ — hình tròn; biển báo — hình tam giác; khung ảnh — hình chữ nhật.
Sai lầm thường gặp.Nhầm hình chữ nhật thành hình vuông vì cả hai đều có 4 góc thẳng — phải để ý hình chữ nhật có một chiều dài hơn chiều kia, còn hình vuông thì bốn cạnh bằng nhau.
🚀 Mở rộng.Em hãy tìm thêm một vật ở nhà hoặc ở lớp có dạng hình tròn giống chiếc đĩa sứ.
Bài 2 · Hoạt động 1 (trang 46)★Trang 46— Nối đồ vật quen thuộc với đúng tên hình
Hoạt động 1 (trang 46) — Mỗi đồ vật có dạng hình gì? Nối mỗi đồ vật ở cột trái với đúng tên hình ở cột phải. Cột trái có 4 đồ vật xếp từ trên xuống: chiếc đồng hồ mặt tròn; chiếc khăn vuông có hoa văn; lá cờ đuôi nheo màu đỏ có ngôi sao vàng (dạng tam giác ngược); miếng gỗ hình chữ nhật. Cột phải có 4 hình đã tô màu, xếp theo thứ tự: Hình vuông (cam), Hình tròn (xanh dương), Hình chữ nhật (xanh lá), Hình tam giác (đỏ). Sách đã nối sẵn 1 đường làm mẫu: đồng hồ nối với Hình tròn.
Kiến thức cần nhớ
Đồng hồ có mặt tròn nên có dạng hình tròn (mẫu).
Khăn có 4 cạnh bằng nhau nên có dạng hình vuông.
Lá cờ đuôi nheo có 3 cạnh nên có dạng hình tam giác.
Miếng gỗ dài hơn rộng, 4 góc thẳng nên có dạng hình chữ nhật.
🧠 Phân tích tư duy
Sách đã nối sẵn đồng hồ với hình tròn để làm mẫu. Còn lại 3 đồ vật (khăn, cờ, miếng gỗ), phải xét đường bao của từng đồ vật để nối đúng với 1 trong 3 hình còn lại.
1Cách 1. So khớp trực tiếp từng đồ vật còn lại
Định hướng. Xét từng đồ vật còn lại theo đúng thứ tự sách vẽ, so khớp đường bao của nó với 4 hình bên phải.
Khăn vuông: 4 cạnh bằng nhau, thẳng — nối với Hình vuông. Cờ đuôi nheo: 3 cạnh chụm lại thành hình tam giác ngược — nối với Hình tam giác. Miếng gỗ: 4 góc thẳng, một chiều dài hơn chiều kia — nối với Hình chữ nhật.
Vậy khăn — hình vuông; cờ — hình tam giác; miếng gỗ — hình chữ nhật (đồng hồ — hình tròn, đã nối mẫu).
2Cách 2. Loại trừ dần trên các hình còn lại
Định hướng. Hình tròn đã dùng cho đồng hồ (mẫu) nên chỉ còn 3 hình (vuông, chữ nhật, tam giác) cho 3 đồ vật còn lại; xét đồ vật nào có đặc điểm dễ nhận ra nhất trước.
Lá cờ có đầu nhọn rõ nhất, giống hình tam giác nhất trong 3 hình còn lại — nối cờ với Hình tam giác trước. Trong 2 hình còn lại (vuông, chữ nhật), khăn có 4 cạnh bằng nhau — nối khăn với Hình vuông. Hình còn lại duy nhất là Hình chữ nhật — nối với miếng gỗ.
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: cờ — tam giác, khăn — vuông, gỗ — chữ nhật.
Nhận xét. Cách loại trừ dần rất hữu ích khi phân vân giữa hình vuông và hình chữ nhật.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên làm theo Cách 1 trước (so khớp trực tiếp), chỉ dùng Cách 2 (loại trừ) khi phân vân giữa hình vuông và hình chữ nhật.
Đáp số.Khăn vuông — hình vuông; cờ đuôi nheo — hình tam giác; miếng gỗ — hình chữ nhật; (đồng hồ — hình tròn, mẫu).
Sai lầm thường gặp.Nối nhầm miếng gỗ với hình vuông vì cả hai đều có góc thẳng — phải so hai cạnh của miếng gỗ, thấy cạnh dài hơn cạnh ngắn nên đó là hình chữ nhật, không phải hình vuông.
🚀 Mở rộng.Em hãy kể thêm một đồ vật ở nhà có dạng hình tam giác giống lá cờ.
Bài 3 · Hoạt động 2 (trang 47)★Trang 47— Nhận diện đúng loại hình trong 5 hình cho trước (mỗi câu)
Hoạt động 2 (trang 47). Ở mỗi câu, quan sát năm hình được gắn nhãn A, B, C, D, E rồi cho biết hình nào đúng theo yêu cầu: a) Những hình nào là hình tròn? (A: tam giác vuông màu cam; B: hình tròn màu vàng; C: hình chữ nhật nằm ngang màu xanh lá; D: hình tròn nhỏ màu hồng; E: hình vuông màu vàng) b) Những hình nào là hình tam giác? (A: tam giác vuông màu cam nghiêng hướng khác; B: hình tròn màu xanh dương; C: hình vuông màu vàng; D: tam giác vuông màu hồng; E: hình chữ nhật đứng màu xanh lá) c) Những hình nào là hình vuông? (A: hình tam giác màu cam; B: hình vuông nhỏ màu vàng; C: hình tròn màu xanh dương; D: hình chữ nhật nằm ngang nhỏ màu xanh lá; E: hình vuông lớn màu đỏ) d) Những hình nào là hình chữ nhật? (A: hình chữ nhật nằm ngang hai tông xanh dương; B: hình tam giác màu vàng; C: hình chữ nhật đứng màu đỏ; D: hình thang màu hồng; E: hình tròn màu xanh lá)
Kiến thức cần nhớ
Hình tròn là hình duy nhất có đường bao cong, không có góc.
Hình tam giác có đúng 3 cạnh thẳng, dù là tam giác vuông hay tam giác thường.
Hình vuông có 4 cạnh bằng nhau; hình chữ nhật có 4 cạnh nhưng chỉ từng cặp cạnh đối diện bằng nhau.
Hình thang không phải là 1 trong 4 hình đã học ở bài này nên không được chọn dù trông có vẻ giống hình chữ nhật.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi câu chỉ hỏi về đúng 1 loại hình trong 4 hình đã học. Bẫy của bài là hình tam giác vuông (có 1 góc thẳng) dễ khiến em phân vân, và hình thang ở câu d) không phải hình chữ nhật dù cũng có 4 cạnh.
1Cách 1. Xét lần lượt từ A đến E
Định hướng. Xét lần lượt từng hình A, B, C, D, E; so hình dạng của nó với đặc điểm cần tìm ở mỗi câu.
a) A tam giác (loại), B tròn (chọn), C chữ nhật (loại), D tròn (chọn), E vuông (loại). b) A tam giác (chọn), B tròn (loại), C vuông (loại), D tam giác (chọn), E chữ nhật (loại). c) A tam giác (loại), B vuông (chọn), C tròn (loại), D chữ nhật (loại), E vuông (chọn). d) A chữ nhật (chọn), B tam giác (loại), C chữ nhật (chọn), D hình thang (loại), E tròn (loại).
Vậy a) B, D; b) A, D; c) B, E; d) A, C.
2Cách 2. Loại trừ đặc điểm rõ ràng trước
Định hướng. Gạch bỏ ngay các hình có đường bao khác hẳn (thẳng hay cong) với hình cần tìm, rồi mới xét kỹ các hình còn nghi ngờ.
a) Tìm hình tròn nên loại ngay các hình có cạnh thẳng A, C, E — còn B, D đều là đường cong tròn nên chọn cả hai. b) Tìm hình tam giác nên loại ngay hình tròn B — trong 4 hình còn lại chỉ A và D có đúng 3 cạnh nên chọn A, D. c) Tìm hình vuông nên loại tam giác A, tròn C, chữ nhật D — còn B, E đều 4 cạnh bằng nhau nên chọn B, E. d) Tìm hình chữ nhật nên loại tam giác B, tròn E, hình thang D (4 cạnh nhưng không phải kiểu chữ nhật) — còn A, C nên chọn A, C.
Vậy kết quả giống hệt Cách 1 ở cả bốn câu.
Nhận xét. Loại trừ trước giúp làm nhanh hơn khi có hình lạ dễ gây nhầm như hình thang.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Với câu có hình lạ như hình thang (câu d), nên dùng Cách 2 (loại trừ đặc điểm rõ ràng trước) để tránh chọn nhầm.
Đáp số.a) B, D. b) A, D. c) B, E. d) A, C.
Sai lầm thường gặp.Ở câu d), chọn nhầm cả hình thang màu hồng vì thấy nó cũng có 4 cạnh — nhưng hình thang không phải là hình chữ nhật vì các góc của nó không đều thẳng như hình chữ nhật.
🚀 Mở rộng.Nếu vẽ thêm một hình chữ nhật màu tím vào câu d), hình đó có được chọn không? Vì sao?
Bài 4 · Hoạt động 3 (trang 47)★Trang 47— Đếm số hình vuông, hình tròn, hình tam giác ghép thành 1 hình lớn
Hoạt động 3 (trang 47). Trong hình ngôi nhà sau có bao nhiêu hình vuông? Bao nhiêu hình tròn? Bao nhiêu hình tam giác? Ngôi nhà gồm: phần mái ghép bởi 7 hình tam giác màu vàng và đỏ xen kẽ nhau; phần thân ghép bởi 3 hình vuông màu xanh dương — xanh lá — xanh dương xếp liền nhau; trên 2 hình vuông xanh dương ở thân có 2 hình tròn màu vàng làm cửa sổ.
Kiến thức cần nhớ
Mái nhà ghép từ nhiều hình tam giác nhỏ xếp cạnh nhau, xen kẽ hai màu cho dễ đếm.
Thân nhà ghép từ các hình vuông bằng nhau xếp liền một hàng.
Cửa sổ là các hình tròn nằm trên hình vuông của thân nhà.
🧠 Phân tích tư duy
Ngôi nhà được ghép từ nhiều hình nhỏ theo hai tầng: tầng mái toàn hình tam giác, tầng thân toàn hình vuông có gắn thêm hình tròn. Phải đếm riêng từng tầng, từng loại hình mới không bị sót hay đếm trùng.
1Cách 1. Đếm theo từng tầng, từ trên xuống dưới
Định hướng. Đếm lần lượt từng tầng của ngôi nhà: tầng mái trước, rồi đến tầng thân và cửa sổ.
Tầng mái: đếm từng hình tam giác từ trái sang phải: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 — có 7 hình. Tầng thân: đếm từng hình vuông từ trái sang phải: 1, 2, 3 — có 3 hình. Cửa sổ: đếm từng hình tròn: 1, 2 — có 2 hình.
Vậy có 7 hình tam giác, 3 hình vuông, 2 hình tròn.
2Cách 2. Đếm theo từng màu rồi gộp lại
Định hướng. Đếm riêng từng màu trong cùng một loại hình, sau đó gộp các nhóm màu lại với nhau.
Mái có tam giác màu vàng: 1, 2, 3, 4 (4 hình) và tam giác màu đỏ: 1, 2, 3 (3 hình) — gộp lại 4 và 3 được 7 hình tam giác. Thân có vuông màu xanh dương: 1, 2 (2 hình) và vuông màu xanh lá: 1 (1 hình) — gộp lại được 3 hình vuông. Cửa sổ chỉ có 1 màu vàng, đếm được 2 hình tròn.
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 7 tam giác, 3 vuông, 2 tròn.
Nhận xét. Đếm theo màu giúp không bỏ sót hình nào vì mỗi màu tạo thành một nhóm riêng, dễ kiểm lại.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 (đếm theo tầng) đơn giản và nhanh hơn vì ngôi nhà đã chia rõ 2 tầng.
Đáp số.7 hình tam giác, 3 hình vuông, 2 hình tròn.
Sai lầm thường gặp.Đếm sót 1 hình tam giác ở sát mép mái vì hai màu vàng - đỏ nằm cạnh nhau dễ nhìn lướt qua — phải đếm chỉ tay từng hình một, không đếm bằng mắt suông.
🚀 Mở rộng.Nếu mái nhà được ghép thêm 2 hình tam giác nữa (xen kẽ tiếp), lúc đó mái có tất cả bao nhiêu hình tam giác?
Bài 5 · Luyện tập · Bài 1 (trang 48)★Trang 48— Đếm số lượng từng loại hình trong nhóm hình rời rạc, kích thước khác nhau
Luyện tập (trang 48) — Bài 1. Có bao nhiêu hình tròn? Bao nhiêu hình vuông? Bao nhiêu hình tam giác? Bao nhiêu hình chữ nhật? Các hình bày rời rạc, kích thước to nhỏ khác nhau, một số hình đặt gần chạm nhau: gồm 4 hình tròn màu đỏ cam to nhỏ khác nhau, 3 hình vuông màu vàng to nhỏ khác nhau, 3 hình tam giác màu xanh lá (có hình tam giác vuông và hình tam giác cân), 2 hình chữ nhật màu xanh dương (một hình nằm ngang, một hình đứng).
Kiến thức cần nhớ
Đếm hình tròn trước vì hình tròn dễ nhận ra nhất (đường bao cong).
Sau đó đếm hình vuông, hình tam giác, hình chữ nhật — mỗi loại đếm riêng một lượt.
🧠 Phân tích tư duy
Các hình bày lộn xộn, to nhỏ khác nhau nên dễ đếm sót hoặc đếm trùng. Phải đếm riêng từng loại hình một, không đếm gộp cả bốn loại cùng lúc.
1Cách 1. Đếm riêng từng loại hình một lượt
Định hướng. Đếm riêng từng loại hình, mỗi loại quét mắt một lượt từ trái sang phải, trên xuống dưới.
Hình tròn: đếm 1, 2, 3, 4 — có 4 hình. Hình vuông: đếm 1, 2, 3 — có 3 hình. Hình tam giác: đếm 1, 2, 3 — có 3 hình. Hình chữ nhật: đếm 1, 2 — có 2 hình.
Vậy có 4 hình tròn, 3 hình vuông, 3 hình tam giác, 2 hình chữ nhật.
2Cách 2. Đánh dấu vào từng hình đã đếm
Định hướng. Đánh dấu (khoanh nhỏ) vào từng hình đã đếm trước khi chuyển sang loại khác, tránh đếm trùng hình bày gần nhau.
Khoanh dấu vào 4 hình tròn tìm được, đếm số dấu: 4. Khoanh dấu vào 3 hình vuông tìm được, đếm số dấu: 3. Khoanh dấu vào 3 hình tam giác tìm được, đếm số dấu: 3. Khoanh dấu vào 2 hình chữ nhật tìm được, đếm số dấu: 2.
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 4 tròn, 3 vuông, 3 tam giác, 2 chữ nhật.
Nhận xét. Đánh dấu khi đếm rất hữu ích với hình bày lộn xộn như bài này, tránh đếm sót hoặc đếm trùng.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 2 (đánh dấu khi đếm) an toàn hơn vì bài có nhiều hình bày gần nhau, dễ đếm trùng nếu chỉ đếm bằng mắt.
Đáp số.4 hình tròn, 3 hình vuông, 3 hình tam giác, 2 hình chữ nhật.
Sai lầm thường gặp.Đếm sót hình tam giác vuông (loại có 1 góc thẳng) vì tưởng đó chỉ là một mảnh chưa hoàn chỉnh — thực ra đó vẫn là 1 hình tam giác đầy đủ, phải đếm đủ 3 hình tam giác.
🚀 Mở rộng.Nếu bớt đi hình tròn nhỏ nhất trong hình, thì còn lại bao nhiêu hình tròn?
Bài 6 · Luyện tập · Bài 2 (trang 48)★★Trang 48— Đếm hình vuông và hình tam giác (kể cả hình ghép từ nhiều hình nhỏ) trong hình xếp que tính
Luyện tập (trang 48) — Bài 2. Các que tính được xếp thành hình dưới đây. Trong hình đó có bao nhiêu hình vuông? Bao nhiêu hình tam giác? Hình được xếp gồm: 3 hình vuông bằng que tính đặt liền nhau thành 1 hàng ở dưới cùng; phía trên, từ 2 cạnh chung của các hình vuông có 2 que tính dựng đứng nối lên một cụm 3 hình tam giác nhỏ bằng nhau (2 hình tam giác ở dưới cạnh nhau và 1 hình tam giác ở trên đỉnh), ba hình tam giác nhỏ này ghép vừa khít thành 1 hình tam giác lớn hơn bao quanh cả 3.
Kiến thức cần nhớ
Hình vuông trong bài chỉ có loại nhỏ nhất (3 ô vuông xếp thành 1 hàng dài, không tạo thêm hình vuông nào khác).
Hình tam giác có cả loại nhỏ (từng hình một) và loại lớn (ghép từ 3 hình nhỏ).
🧠 Phân tích tư duy
Bẫy của bài là phần tam giác phía trên. Ngoài 3 hình tam giác nhỏ nhìn thấy ngay, ba hình đó còn ghép lại thành 1 hình tam giác lớn hơn. Nếu chỉ đếm hình nhỏ rồi dừng lại, em sẽ thiếu mất hình tam giác lớn này.
1Cách 1. Đếm hình vuông trước, rồi đếm tam giác từ nhỏ đến lớn
Định hướng. Đếm hình vuông trước vì dễ hơn, sau đó đếm hình tam giác theo từng cỡ, từ nhỏ đến lớn.
Hình vuông: 3 ô vuông ở hàng dưới, mỗi ô là 1 hình vuông riêng — đếm 1, 2, 3. Hình tam giác nhỏ: hình 1 (trái), hình 2 (phải), hình 3 (trên đỉnh) — có 3 hình. Hình tam giác lớn: 3 hình tam giác nhỏ ghép lại vừa khít thành 1 hình tam giác lớn hơn — thêm 1 hình. Tổng số hình tam giác: 3 hình nhỏ và 1 hình lớn được 4 hình.
Vậy có 3 hình vuông và 4 hình tam giác.
2Cách 2. Tô màu riêng từng hình nhỏ rồi xét thêm hình ghép
Định hướng. Tô màu khác nhau cho từng hình tam giác nhỏ để không nhầm lẫn, sau đó xét thêm hình ghép của cả nhóm.
Tô hình 1 màu xanh, hình 2 màu vàng, hình 3 màu hồng — đếm được 3 hình tam giác đã tô màu riêng. Nhìn cả cụm 3 hình đã tô, đường viền ngoài cùng của cả cụm cũng chụm thành 1 hình tam giác nữa (không tô màu riêng, chỉ là đường bao ngoài) — thêm 1 hình. Hình vuông vẫn đếm như cũ: 3 hình.
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 3 hình vuông, 4 hình tam giác.
Nhận xét. Tô màu riêng từng hình nhỏ giúp không quên hình lớn ghép từ các hình nhỏ đó.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 gọn hơn, nhưng luôn phải nhớ kiểm tra thêm hình lớn ghép từ các hình nhỏ để không bỏ sót.
Đáp số.3 hình vuông, 4 hình tam giác.
Sai lầm thường gặp.Chỉ đếm 3 hình tam giác nhỏ rồi dừng lại, quên mất 3 hình nhỏ đó còn ghép lại thành 1 hình tam giác lớn hơn — phải đếm đủ cả hình ghép mới ra đúng 4 hình tam giác.
🚀 Mở rộng.Nếu xếp thêm 1 ô vuông nữa liền vào hàng dưới (thành 4 hình vuông liền nhau), số hình vuông lúc đó là bao nhiêu?
Bài 7 · Luyện tập · Bài 3 (trang 49)★★Trang 49— Đếm hình theo bảng, đối chiếu với số liệu sách đã cho sẵn
Luyện tập (trang 49) — Bài 3. Có bao nhiêu hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật trong mỗi hình sau? a) Ngôi nhà: mái gồm 1 hình tam giác màu vàng ở giữa và 2 hình tam giác màu đỏ hai bên; thân là 1 hình chữ nhật màu xanh dương có 2 hình tròn màu vàng làm cửa sổ. b) Chong chóng: 3 hình tam giác màu đỏ làm 3 cánh (một cánh chỉ lên trên, một cánh chỉ sang trái, một cánh chỉ sang phải), 1 hình tròn nhỏ màu vàng ở tâm, 1 hình chữ nhật màu xanh lá làm cán, và 1 hình thang màu xanh dương làm đế (hình thang không tính vào 4 loại hình đã học). c) Xe đồ chơi: 1 hình chữ nhật màu xanh lá làm thân xe, 1 hình chữ nhật đứng màu cam làm ống khói, 1 hình chữ nhật màu xanh dương nhỏ, 1 hình tam giác màu vàng làm mũi xe, 2 hình tròn màu đỏ cam làm bánh xe. Bảng đã cho sẵn một số ô, còn lại đánh dấu "?": hàng a) Hình tròn = 2, Hình chữ nhật = ?, Hình tam giác = 3, Hình vuông = ?; hàng b) Hình tròn = ?, Hình chữ nhật = 1, Hình tam giác = ?, Hình vuông = 0; hàng c) Hình tròn = ?, Hình chữ nhật = 3, Hình tam giác = ?, Hình vuông = 0. Hãy điền đủ các ô còn đánh dấu "?".
Kiến thức cần nhớ
Hình thang (đế của chong chóng) không phải là 1 trong 4 hình đã học nên không tính vào ô nào cả.
Mỗi tranh phải đếm đủ cả 4 loại hình, kể cả loại có kết quả bằng 0.
🧠 Phân tích tư duy
Sách đã cho trước một vài ô trong bảng để đối chiếu, ví dụ tranh a) có sẵn 2 hình tròn và 3 hình tam giác. Cứ đếm đủ bốn loại hình ở mỗi tranh rồi so với ô đã cho để tự kiểm tra mình đếm đúng chưa. Sau đó mới điền nốt các ô còn đánh dấu "?".
1Cách 1. Đếm đủ bốn loại hình ở từng tranh
Định hướng. Đếm đủ bốn loại hình đã học ở từng tranh rồi ghi kết quả vào đúng cột.
Tranh a) đếm được: 2 hình tròn (cửa sổ), 1 hình chữ nhật (thân nhà), 3 hình tam giác (mái), 0 hình vuông. Tranh b) đếm được: 1 hình tròn (tâm), 1 hình chữ nhật (cán), 3 hình tam giác (3 cánh), 0 hình vuông. Tranh c) đếm được: 2 hình tròn (bánh xe), 3 hình chữ nhật (thân, ống khói, khối nhỏ), 1 hình tam giác (mũi xe), 0 hình vuông.
Vậy ô còn thiếu là: a) hình chữ nhật = 1, hình vuông = 0; b) hình tròn = 1, hình tam giác = 3; c) hình tròn = 2, hình tam giác = 1.
2Cách 2. Đối chiếu ngược từ ô sách đã cho
Định hướng. Đối chiếu với những ô sách đã cho sẵn để kiểm tra lại phần đã đếm, rồi mới điền các ô còn thiếu.
Tranh a) sách đã cho 2 hình tròn và 3 hình tam giác — đếm lại đúng khớp; phần thân nhà chỉ có 1 hình duy nhất và đó là hình chữ nhật (thân nhà dài hơn cao, không phải hình vuông). Tranh b) sách đã cho 1 hình chữ nhật (cán) và 0 hình vuông — khớp đúng; đếm riêng 3 cánh đỏ đều là hình tam giác và 1 chấm tròn ở tâm. Tranh c) sách đã cho 3 hình chữ nhật và 0 hình vuông — khớp với 3 khối xanh lá, cam, xanh dương; còn lại 2 bánh xe tròn và 1 mũi nhọn tam giác.
Vậy kết quả giống hệt Cách 1.
Nhận xét. Đối chiếu với ô đã cho giúp tự kiểm tra ngay, phát hiện sớm nếu đếm nhầm.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 2 an toàn hơn vì luôn có ô đã cho sẵn để tự đối chiếu trước khi điền các ô còn lại.
Đáp số.a) Hình chữ nhật = 1, hình vuông = 0. b) Hình tròn = 1, hình tam giác = 3. c) Hình tròn = 2, hình tam giác = 1.
Sai lầm thường gặp.Đếm nhầm hình thang ở đế chong chóng (tranh b) thành hình chữ nhật vì cũng có đáy phẳng — hình thang có 2 cạnh bên xiên không giống hình chữ nhật nên không được tính.
🚀 Mở rộng.Nếu vẽ thêm 1 cửa sổ tròn nữa cho ngôi nhà ở tranh a), lúc đó tranh a) có bao nhiêu hình tròn?
Bài 8 · Luyện tập · Bài 4 (trang 49)★Trang 49— Tìm các hình không phải là hình vuông trong nhóm 5 hình
Luyện tập (trang 49) — Bài 4. Những hình nào không là hình vuông? Có năm hình xếp thành 1 hàng: hình vuông màu xanh lá (cỡ vừa), hình tròn màu vàng, hình tam giác màu xanh dương, hình vuông nhỏ màu đỏ, hình chữ nhật màu đỏ (dài hơn hình vuông nhỏ bên cạnh).
Kiến thức cần nhớ
Hình vuông phải có đúng 4 cạnh bằng nhau — không phụ thuộc vào màu sắc hay kích thước to nhỏ.
Hình chữ nhật có 4 cạnh nhưng 2 cạnh dài không bằng 2 cạnh ngắn nên không phải hình vuông.
🧠 Phân tích tư duy
Trong 5 hình chỉ có 2 hình thật sự là hình vuông (hình xanh lá và hình đỏ nhỏ), dù chúng khác màu và khác cỡ. Ba hình còn lại tuy khác nhau (tròn, tam giác, chữ nhật) nhưng đều không phải hình vuông.
1Cách 1. Xét từng hình, kiểm tra 4 cạnh có bằng nhau không
Định hướng. Xét từng hình một, kiểm tra hình đó có đúng 4 cạnh bằng nhau hay không.
Hình xanh lá: 4 cạnh bằng nhau — là hình vuông. Hình vàng: đường bao cong tròn, không có cạnh — không là hình vuông. Hình xanh dương: chỉ có 3 cạnh — không là hình vuông. Hình đỏ nhỏ: 4 cạnh bằng nhau (tuy nhỏ hơn hình xanh lá) — là hình vuông. Hình đỏ dài: có 4 cạnh nhưng cạnh dài hơn cạnh ngắn — không là hình vuông.
Vậy ba hình không là hình vuông là: hình tròn màu vàng, hình tam giác màu xanh dương, hình chữ nhật màu đỏ (dài).
2Cách 2. Tìm hình vuông trước rồi loại trừ
Định hướng. Tìm trước các hình chắc chắn LÀ hình vuông, phần còn lại chính là đáp số cần tìm.
Trong 5 hình, chỉ 2 hình có 4 cạnh bằng nhau: hình xanh lá và hình đỏ nhỏ — đó là 2 hình vuông. 5 hình trừ đi 2 hình vuông còn lại 3 hình.
Vậy 3 hình còn lại (hình tròn vàng, hình tam giác xanh dương, hình chữ nhật đỏ dài) chính là các hình không phải hình vuông — giống hệt Cách 1.
Nhận xét. Cách này nhanh hơn khi số hình vuông ít hơn số hình không phải hình vuông.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 2 (tìm hình vuông trước rồi loại trừ) nhanh hơn vì chỉ có đúng 2 hình vuông trong 5 hình.
Đáp số.Hình tròn màu vàng, hình tam giác màu xanh dương và hình chữ nhật màu đỏ (dài) không là hình vuông.
Sai lầm thường gặp.Cho rằng hình đỏ nhỏ không phải hình vuông vì nó bé hơn hẳn hình xanh lá — thực ra kích thước to nhỏ không quyết định một hình có phải là hình vuông hay không, chỉ cần 4 cạnh bằng nhau là đủ.
🚀 Mở rộng.Nếu vẽ thêm 1 hình vuông màu tím to hơn cả hình xanh lá, hình đó có tính là hình vuông không? Vì sao?
