Bài 1 · Bài 1★Trang 54— Nhận biết hình dạng của đồ vật quen thuộc
Bài 1 (trang 54). Liên hệ xung quanh mình và quanh lớp học, bạn Việt đã nêu được tên một số đồ vật có dạng các hình đã học như sau: Khung cửa sổ, Biển báo giao thông, Đĩa DVD, Bánh xe, Bảng lớp, Cái bánh, Bìa sách, Ê-ke, Con tem. Mỗi đồ vật trên có dạng hình gì?
Kiến thức cần nhớ
Bốn hình đã học ở lớp 1 là hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật.
Hình vuông có bốn cạnh bằng nhau; hình chữ nhật có bốn góc vuông nhưng hai cạnh dài ngắn khác nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi đồ vật có đường viền bên ngoài giống với một trong bốn hình đã học: hình vuông, hình tròn, hình tam giác, hình chữ nhật. Phải nhìn đúng đường viền bao quanh đồ vật, không nhìn hoạ tiết bên trong, mới nhận đúng hình; bẫy của đề là bìa sách và bảng lớp đều có bốn góc vuông giống hình vuông nhưng thực ra là hình chữ nhật vì hai cạnh không bằng nhau.
1Cách 1. Quan sát lần lượt từng đồ vật rồi gọi tên hình
Định hướng. Nhìn đường viền bao quanh mỗi đồ vật rồi so xem nó giống hình vuông, hình tròn, hình tam giác hay hình chữ nhật đã học.
Khung cửa sổ: bốn cạnh bằng nhau, bốn góc vuông — là hình vuông Biển báo giao thông: ba cạnh, ba góc — là hình tam giác Đĩa DVD: đường viền cong tròn đều — là hình tròn Bánh xe: đường viền cong tròn đều — là hình tròn Bảng lớp: bốn góc vuông, hai cạnh dài hơn hai cạnh kia — là hình chữ nhật Cái bánh: đường viền cong tròn đều — là hình tròn Bìa sách: bốn góc vuông, hai cạnh dài hơn hai cạnh kia — là hình chữ nhật Ê-ke: ba cạnh, ba góc — là hình tam giác Con tem: bốn cạnh bằng nhau, bốn góc vuông — là hình vuông
Vậy trong chín đồ vật có hai hình vuông, hai hình tam giác, ba hình tròn và hai hình chữ nhật.
2Cách 2. Xếp đồ vật thành bốn nhóm theo hình dạng rồi kiểm tra lại
Định hướng. Xếp chín đồ vật thành bốn nhóm theo đúng hình dạng, đồ vật nào đứng lạc nhóm sẽ lộ ra ngay vì trông khác hẳn các bạn cùng nhóm.
Nhóm hình vuông: khung cửa sổ, con tem Nhóm hình tam giác: biển báo giao thông, ê-ke Nhóm hình tròn: đĩa DVD, bánh xe, cái bánh Nhóm hình chữ nhật: bảng lớp, bìa sách
Vậy xếp theo nhóm cũng cho đúng kết quả như Cách 1: hai hình vuông, hai hình tam giác, ba hình tròn, hai hình chữ nhật.
Nhận xét. Cách 2 giúp phát hiện ngay nếu lỡ xếp nhầm một đồ vật vào sai nhóm, vì đồ vật đó sẽ khác hẳn các bạn đứng cùng.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 (nhìn từng đồ vật một theo đúng thứ tự đề cho) nhanh và tự nhiên; muốn chắc chắn không nhầm bìa sách với hình vuông thì làm thêm Cách 2 xếp theo nhóm hình để kiểm tra lại.
Đáp số.Hình vuông: khung cửa sổ, con tem. Hình tam giác: biển báo giao thông, ê-ke. Hình tròn: đĩa DVD, bánh xe, cái bánh. Hình chữ nhật: bảng lớp, bìa sách.
Sai lầm thường gặp.Thấy bìa sách có đủ bốn góc vuông giống hình vuông rồi gọi luôn là hình vuông — phải so hai cạnh cạnh nhau: bằng nhau mới là hình vuông, còn cạnh dài cạnh ngắn khác nhau là hình chữ nhật.
🚀 Mở rộng.Em hãy tìm thêm một đồ vật khác ở nhà mình có dạng hình chữ nhật giống bìa sách.
Bài 2 · Bài 2 · a)★Trang 54— Đếm và xếp que tính theo hình mẫu
Bài 2 · a) (trang 54). Em hãy xếp các que tính để được hình bên. Hình bên là một hình có sáu cạnh bằng nhau xếp bằng que tính; ở đúng chính giữa hình có một điểm, từ điểm đó có thêm que tính nối ra đủ sáu đỉnh, chia hình đó thành sáu hình tam giác đều bằng nhau.
Kiến thức cần nhớ
Hình sáu cạnh xếp bằng que tính thì mỗi cạnh dùng đúng 1 que tính.
🧠 Phân tích tư duy
Hình mẫu gồm hai phần: viền ngoài xếp thành sáu cạnh, và các que nối từ đúng chính giữa ra sáu đỉnh. Phải đếm đủ cả hai phần mới biết cần bao nhiêu que tính, bỏ sót phần nào cũng xếp thiếu.
1Cách 1. Đếm nối tiếp từng que theo đúng thứ tự khi xếp
Định hướng. Xếp trước sáu que làm sáu cạnh viền ngoài, sau đó xếp thêm que nối từ chính giữa ra từng đỉnh, vừa xếp vừa đếm để không quên que nào.
Xếp que làm sáu cạnh viền ngoài: đếm 1, 2, 3, 4, 5, 6 Xếp tiếp que nối từ chính giữa ra sáu đỉnh: đếm 7, 8, 9, 10, 11, 12
Vậy cần xếp đủ 12 que tính mới được đúng hình bên.
2Cách 2. Đếm theo hai nhóm rồi gộp lại
Định hướng. Tách que tính trong hình thành hai nhóm theo vị trí: nhóm que làm viền ngoài và nhóm que nối vào chính giữa, đếm riêng từng nhóm rồi gộp lại.
Nhóm que làm viền ngoài (sáu cạnh của hình): có 6 que Nhóm que nối từ chính giữa ra sáu đỉnh: có 6 que 6 que và 6 que được 12 que
Vậy đếm theo hai nhóm rồi gộp lại cũng ra đúng 12 que tính như Cách 1.
Nhận xét. Cách 2 đỡ nhầm hơn vì không phải đếm nối tiếp một lượt dài, chỉ cần nhớ hai nhóm rồi gộp.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 2 (đếm theo hai nhóm rõ ràng: viền ngoài và nối tâm) ít nhầm hơn Cách 1 vì không phải đếm nối tiếp một lượt dài 12 que.
Đáp số.Cần 12 que tính: 6 que xếp thành hình sáu cạnh và 6 que nối từ chính giữa ra sáu đỉnh.
Sai lầm thường gặp.Đếm xong sáu que viền ngoài đã vội dừng lại, quên đếm sáu que nối từ chính giữa — phải đếm đủ cả hai phần mới ra đúng 12 que.
🚀 Mở rộng.Nếu bớt đi 1 que nối từ chính giữa thì hình đó còn chia được đúng sáu hình tam giác đều nữa hay không?
Bài 3 · Bài 2 · b)★★Trang 54— Suy luận xếp que tính thành hình theo điều kiện cho trước
Bài 2 · b) (trang 54). Em hãy xếp 5 que tính thành một hình có 2 hình tam giác.
Kiến thức cần nhớ
Hai hình tam giác ghép sát nhau, dùng chung một cạnh, sẽ cần ít que tính hơn so với xếp hai hình tam giác tách rời.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi hình tam giác cần đúng 3 que tính làm 3 cạnh. Nếu xếp 2 hình tam giác tách rời nhau thì cần nhiều que hơn 5 que đề cho — vậy 2 hình tam giác đó phải đứng sát nhau và dùng chung với nhau đúng 1 que ở giữa.
1Cách 1. Xếp trực tiếp rồi đếm lại
Định hướng. Xếp 4 que thành hình thoi (giống con diều), rồi đặt thêm 1 que nối hai đỉnh nhọn ở giữa để chia hình thoi thành 2 hình tam giác.
Xếp que thứ nhất đến que thứ tư làm bốn cạnh viền ngoài của hình thoi Đặt que thứ năm nối liền hai đỉnh nhọn ở giữa hình thoi Que ở giữa chia hình thoi thành hình tam giác 1 (nửa trên) và hình tam giác 2 (nửa dưới)
Vậy xếp đúng 5 que tính thành hình thoi có 2 hình tam giác như đề yêu cầu.
2Cách 2. Tính ngược từ số que cần dùng
Định hướng. Trước khi xếp tay, tính xem xếp 2 hình tam giác tách rời cần bao nhiêu que, rồi so với 5 que đề cho để biết phải bớt bằng cách nào.
Xếp 1 hình tam giác tách rời cần 3 que Xếp 2 hình tam giác tách rời cần: 3 que và 3 que được 6 que Đề chỉ cho 5 que, ít hơn 6 que đúng 1 que — vậy 2 hình tam giác phải dùng chung nhau đúng 1 que mới bớt được 1 que Xếp thử: cho 2 hình tam giác đứng sát nhau, dùng chung 1 cạnh ở giữa, ghép lại đúng thành hình thoi, dùng đúng 5 que
Vậy tính ngược cũng dẫn tới đúng cách xếp hình thoi 5 que như Cách 1.
Nhận xét. Cách 2 giúp hiểu ngay vì sao phải cho 2 hình tam giác dùng chung 1 cạnh, trước khi xếp tay, đỡ phải thử sai nhiều lần như Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 2 (tính ngược từ số que cần dùng) giúp hiểu ngay vì sao phải ghép chung 1 cạnh trước khi xếp tay, đỡ xếp thử sai nhiều lần như Cách 1.
Đáp số.Xếp 5 que tính thành hình thoi: 4 que làm viền ngoài và 1 que ở giữa chia hình thoi thành 2 hình tam giác.
Sai lầm thường gặp.Xếp 2 hình tam giác đứng tách rời nhau, dùng hết 6 que trong khi đề chỉ cho 5 que — phải cho 2 hình tam giác đứng sát nhau, dùng chung một cạnh, mới xếp đủ và đúng.
🚀 Mở rộng.Nếu có 9 que tính, ghép thêm mỗi hình tam giác mới chỉ dùng chung 1 cạnh với hình đứng ngay trước, em xếp liền nhau được nhiều nhất mấy hình tam giác?
Bài 4 · Bài 3 · a)★Trang 55— Tìm hình còn thiếu trong dãy hình lặp lại theo màu
Bài 3 · a) (trang 55). Hình thích hợp đặt vào dấu "?" là hình nào? Có một dãy chín hình tròn màu xếp theo đúng thứ tự: đỏ, vàng, xanh dương, đỏ, vàng, xanh dương, dấu "?", vàng, xanh dương. Ba đáp án để chọn: A. hình tròn màu đỏ, B. hình tròn màu vàng, C. hình tròn màu xanh dương.
Kiến thức cần nhớ
Trong một dãy hình lặp lại theo chu kì, các hình đứng cùng một vị trí ở mỗi chu kì luôn có màu giống nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Ba màu đỏ, vàng, xanh dương lặp đi lặp lại theo đúng thứ tự thành từng nhóm ba hình liền nhau. Muốn biết dấu "?" là màu gì, chỉ cần tìm xem nó đứng ở vị trí thứ mấy trong nhóm ba hình đó.
1Cách 1. Đọc liên tiếp theo đúng thứ tự màu đã lặp
Định hướng. Đọc lần lượt các màu đã có rồi đoán tiếp màu đứng ngay sau, dựa theo đúng thứ tự đã lặp lại từ đầu dãy.
Đỏ, vàng, xanh dương, đỏ, vàng, xanh dương — cứ hết một vòng ba màu lại quay về đỏ Sau xanh dương (hình thứ sáu) phải đến đỏ (hình thứ bảy), đúng như vòng lặp cũ Hình thứ tám là vàng, hình thứ chín là xanh dương, đúng khớp với phần đề đã cho sẵn
Vậy dấu "?" là hình tròn màu đỏ.
2Cách 2. Tách dãy thành ba nhóm rồi so vị trí
Định hướng. Tách chín hình thành ba nhóm, mỗi nhóm ba hình liền nhau, rồi so xem dấu "?" đứng ở vị trí nào trong nhóm của nó.
Nhóm 1 (hình 1, 2, 3): đỏ, vàng, xanh dương Nhóm 2 (hình 4, 5, 6): đỏ, vàng, xanh dương Nhóm 3 (hình 7, 8, 9): dấu "?", vàng, xanh dương Hình thứ hai và thứ ba của nhóm 3 đã đúng là vàng, xanh dương giống hai nhóm trước, nên hình đứng đầu nhóm 3 (dấu "?") cũng phải giống hình đứng đầu của nhóm 1 và nhóm 2
Vậy tách theo nhóm ba hình cũng cho đúng kết quả như Cách 1: dấu "?" là hình tròn màu đỏ.
Nhận xét. Cách 2 chắc chắn hơn vì nhìn rõ dấu "?" đang đứng ở vị trí đầu nhóm, nên phải cùng màu với các vị trí đầu nhóm khác.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 2 (tách thành từng nhóm ba hình rồi so vị trí) chắc chắn hơn Cách 1 vì nhìn rõ dấu "?" đứng ở vị trí nào trong nhóm màu, tránh đoán mò theo hình bên cạnh.
Đáp số.Dấu "?" là hình tròn màu đỏ. Chọn đáp án A.
Sai lầm thường gặp.Thấy hình ngay sau dấu "?" là màu vàng nên đoán luôn dấu "?" cũng gần giống màu vàng — phải xét cả nhóm ba màu lặp lại, không đoán chỉ dựa vào một hình đứng bên cạnh.
🚀 Mở rộng.Nếu dãy hình tròn lặp lại theo thứ tự khác là vàng, xanh dương, đỏ thì hình thứ bảy sẽ là màu gì?
Bài 5 · Bài 3 · b)★Trang 55— Tìm hình còn thiếu trong dãy hình lặp lại theo dạng hình
Bài 3 · b) (trang 55). Hình thích hợp đặt vào dấu "?" là hình nào? Có một dãy chín hình màu hồng xếp theo đúng thứ tự: hình tam giác, hình tròn, hình vuông, hình tam giác, hình tròn, hình vuông, dấu "?", hình tròn, hình vuông. Ba đáp án để chọn: A. hình tam giác màu hồng, B. hình tròn màu hồng, C. hình vuông màu hồng.
Kiến thức cần nhớ
Trong một dãy hình lặp lại theo chu kì, các hình đứng cùng một vị trí ở mỗi chu kì luôn có cùng dạng hình.
🧠 Phân tích tư duy
Ba dạng hình tam giác, hình tròn, hình vuông (đều cùng màu hồng) lặp đi lặp lại theo đúng thứ tự thành từng nhóm ba hình liền nhau, giống hệt cách lặp màu ở ý a) nhưng lần này lặp theo dạng hình chứ không phải theo màu. Phải nhìn đúng DẠNG của từng hình (tam giác, tròn hay vuông), không để ý màu vì cả chín hình đều cùng một màu hồng.
1Cách 1. Đọc liên tiếp theo đúng thứ tự dạng hình đã lặp
Định hướng. Đọc lần lượt các dạng hình đã có rồi đoán tiếp dạng hình đứng ngay sau, dựa theo đúng thứ tự đã lặp lại từ đầu dãy.
Tam giác, tròn, vuông, tam giác, tròn, vuông — cứ hết một vòng ba dạng lại quay về tam giác Sau hình vuông (hình thứ sáu) phải đến hình tam giác (hình thứ bảy), đúng như vòng lặp cũ Hình thứ tám là hình tròn, hình thứ chín là hình vuông, đúng khớp với phần đề đã cho sẵn
Vậy dấu "?" là hình tam giác màu hồng.
2Cách 2. Tách dãy thành ba nhóm rồi so vị trí
Định hướng. Tách chín hình thành ba nhóm, mỗi nhóm ba hình liền nhau, rồi so xem dấu "?" đứng ở vị trí nào trong nhóm của nó.
Nhóm 1 (hình 1, 2, 3): tam giác, tròn, vuông Nhóm 2 (hình 4, 5, 6): tam giác, tròn, vuông Nhóm 3 (hình 7, 8, 9): dấu "?", tròn, vuông Hình thứ hai và thứ ba của nhóm 3 đã đúng là tròn, vuông giống hai nhóm trước, nên hình đứng đầu nhóm 3 (dấu "?") cũng phải giống hình đứng đầu của nhóm 1 và nhóm 2
Vậy tách theo nhóm ba hình cũng cho đúng kết quả như Cách 1: dấu "?" là hình tam giác màu hồng.
Nhận xét. Cách 2 chắc chắn hơn vì nhìn rõ dấu "?" đang đứng ở vị trí đầu nhóm, nên phải cùng dạng hình với các vị trí đầu nhóm khác.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 2 (tách thành từng nhóm ba hình rồi so vị trí) chắc chắn hơn Cách 1 vì nhìn rõ dấu "?" đứng ở vị trí nào trong nhóm dạng hình, không lẫn với cách đếm màu ở ý a).
Đáp số.Dấu "?" là hình tam giác màu hồng. Chọn đáp án A.
Sai lầm thường gặp.Thấy hình ngay sau dấu "?" là hình tròn nên đoán luôn dấu "?" cũng là hình tròn — phải xét cả nhóm ba dạng hình lặp lại, không đoán chỉ dựa vào một hình đứng bên cạnh.
🚀 Mở rộng.Nếu dãy hình lặp lại theo thứ tự khác là hình vuông, hình tam giác, hình tròn thì hình thứ bảy sẽ là dạng hình gì?
Bài 6 · Bài 4★★Trang 55— Đếm số hình tam giác ghép thành một hình phẳng phức tạp hơn
Bài 4 (trang 55). Với các miếng bìa hình tam giác (mỗi miếng có dạng như miếng bìa mẫu vẽ bên, hai cạnh vuông góc dài bằng nhau), bạn Mai ghép thành hình mũi tên như hình vẽ: thân mũi tên là một hình chữ nhật được một nét đứt chia thành hai phần bằng nhau, mỗi phần là một hình vuông; đầu mũi tên là một hình tam giác nhọn to bằng hai hình vuông đó ghép chéo lại, ngăn với thân mũi tên bằng một nét đứt khác. Hỏi bạn Mai đã dùng bao nhiêu miếng bìa hình tam giác để ghép được hình trên?
Kiến thức cần nhớ
Một hình vuông luôn ghép được từ đúng 2 miếng bìa hình tam giác (mẫu) úp vào nhau theo đường chéo.
🧠 Phân tích tư duy
Nét đứt trên hình chia mũi tên thành ba phần: hai hình vuông ở thân và một hình tam giác nhọn ở đầu. Bẫy của đề là chỉ vẽ hai nét đứt nên dễ tưởng chỉ có 2 miếng bìa, nhưng mỗi hình vuông và cả hình tam giác nhọn đều còn được ghép ngầm từ 2 miếng bìa tam giác nhỏ úp vào nhau mà hình không vẽ thêm nét đứt.
1Cách 1. Tách hình mũi tên thành từng phần đã biết rồi đếm gộp
Định hướng. Nhìn hai nét đứt trên hình để tách mũi tên thành ba phần quen thuộc: hai hình vuông ở thân và một hình tam giác nhọn ở đầu, rồi đếm số miếng bìa tam giác có trong từng phần.
Mỗi hình vuông ở thân được ghép từ 2 miếng bìa tam giác úp vào nhau theo đường chéo Thân mũi tên có 2 hình vuông như vậy: 2 miếng và 2 miếng được 4 miếng Đầu nhọn mũi tên to đúng bằng hai hình vuông ghép chéo lại, cũng được ghép từ 2 miếng bìa tam giác úp vào nhau Thân mũi tên có 4 miếng và đầu mũi tên có 2 miếng: 4 miếng và 2 miếng được 6 miếng
Vậy bạn Mai đã dùng 6 miếng bìa hình tam giác để ghép được hình mũi tên.
2Cách 2. Đặt thử miếng bìa mẫu chồng lên từng phần của hình để đếm trực tiếp
Định hướng. Lấy miếng bìa tam giác mẫu đặt chồng thử lên từng phần của hình mũi tên, đặt khớp được một miếng thì đếm thêm 1, cứ thế đặt hết cả hình.
Đặt miếng mẫu vào nửa trên hình vuông thứ nhất — khớp, đếm 1 Đặt miếng mẫu lật lại vào nửa dưới hình vuông thứ nhất — khớp, đếm 2 Đặt tiếp vào hình vuông thứ hai, nửa trên rồi nửa dưới — khớp, đếm 3, đếm 4 Đặt vào nửa trên đầu nhọn mũi tên — khớp, đếm 5 Đặt vào nửa dưới đầu nhọn mũi tên — khớp, đếm 6, vừa hết hình, không thừa không thiếu
Vậy đặt thử trực tiếp từng miếng cũng cho đúng 6 miếng bìa hình tam giác như Cách 1.
Nhận xét. Cách 2 giúp nhìn thấy rõ từng miếng ghép ở đâu, nhưng Cách 1 nhanh hơn vì không phải đặt thử nhiều lần.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Cách 1 (tách thành hai hình vuông và một hình tam giác quen thuộc rồi đếm gộp) nhanh hơn hẳn vì mỗi hình vuông luôn ghép từ đúng 2 miếng tam giác; Cách 2 dùng để kiểm tra lại cho chắc chắn.
Đáp số.Bạn Mai đã dùng 6 miếng bìa hình tam giác để ghép được hình mũi tên.
Sai lầm thường gặp.Nhìn hình mũi tên chỉ thấy hai nét đứt nên tưởng lầm chỉ có vài miếng bìa được ghép — phải nhớ mỗi hình vuông ở thân và hình tam giác nhọn ở đầu đều được ghép ngầm từ 2 miếng nhỏ úp vào nhau, dù đường chia ở giữa không được vẽ thành nét đứt.
🚀 Mở rộng.Nếu bạn Mai ghép thêm một hình vuông nữa vào đuôi mũi tên cho thân dài thêm, hình mới đó cần dùng thêm bao nhiêu miếng bìa hình tam giác nữa?
