Bài 1 · Tiết 1 · Bài 1★Trang 32— Đo độ dài bằng đơn vị tự quy ước (cái kẹp giấy) rồi so sánh nhiều vật
Bài 1 (trang 32). Đo độ dài mỗi đồ vật bằng đơn vị “cái kẹp giấy” (các cái kẹp giấy nối tiếp nhau thành một hàng làm thước đo). Bút chì đã đo mẫu: dài 5 cái kẹp giấy. a) Bút mực, cái thước, cái kéo mỗi thứ dài mấy cái kẹp giấy? b) Đồ vật nào dài nhất? c) Đồ vật nào ngắn nhất? d) Đồ vật nào dài hơn cái kéo? Đồ vật nào ngắn hơn bút mực?
Kiến thức cần nhớ
Đếm số cái kẹp giấy đặt nối tiếp dọc theo vật để có độ dài của vật theo đơn vị tự quy ước.
Số đo lớn hơn ứng với vật dài hơn; số đo bé hơn ứng với vật ngắn hơn.
🧠 Phân tích tư duy
Đếm số cái kẹp giấy đặt nối tiếp dọc theo mỗi đồ vật để có số đo, giống hệt cách đo bằng gang tay đã học ở SGK. Sau khi có bốn số đo, so sánh như so sánh số tự nhiên để tìm đồ vật dài nhất, ngắn nhất, và trả lời các câu hỏi so sánh với kéo, với bút mực.
1Cách 1. Đếm trực tiếp số kẹp giấy theo vạch chia in trong hình
Định hướng. Nhìn vào hàng kẹp giấy phía trên mỗi đồ vật, đếm xem đồ vật đó chiếm bao nhiêu cái kẹp giấy.
Bút chì (mẫu) chiếm 5 cái kẹp giấy: bút chì dài 5 cái kẹp giấy Bút mực chiếm 6 cái kẹp giấy: bút mực dài 6 cái kẹp giấy Thước chiếm 10 cái kẹp giấy: thước dài 10 cái kẹp giấy Kéo chiếm 7 cái kẹp giấy: kéo dài 7 cái kẹp giấy So sánh bốn số đo 5;6;7;10: số lớn nhất là 10 (thước), số bé nhất là 5 (bút chì) Đồ vật dài hơn kéo (7): chỉ có thước (10). Đồ vật ngắn hơn bút mực (6): chỉ có bút chì (5)
Hình minh họa: số cái kẹp giấy của từng đồ vật
Vậy a) bút mực 6, thước 10, kéo 7 (cái kẹp giấy); b) thước dài nhất; c) bút chì ngắn nhất; d) thước dài hơn kéo, bút chì ngắn hơn bút mực.
2Cách 2. Xếp thứ tự cả bốn đồ vật từ ngắn đến dài rồi suy ra từng câu hỏi
Định hướng. Sau khi đo được bốn số, xếp một lần theo thứ tự từ ngắn đến dài, rồi chỉ cần nhìn vào thứ tự đó để trả lời mọi câu hỏi so sánh mà không cần so lại từng cặp.
Bốn số đo: bút chì 5, bút mực 6, kéo 7, thước 10 Xếp thứ tự từ ngắn đến dài: bút chì (5) — bút mực (6) — kéo (7) — thước (10) b) Đứng cuối dãy (dài nhất): thước. c) Đứng đầu dãy (ngắn nhất): bút chì d) Đồ vật đứng sau kéo trong dãy: chỉ có thước — thước dài hơn kéo. Đồ vật đứng trước bút mực trong dãy: chỉ có bút chì — bút chì ngắn hơn bút mực
Vậy xếp thứ tự một lần cũng trả lời đúng mọi câu như Cách 1: thước dài nhất, bút chì ngắn nhất, thước dài hơn kéo, bút chì ngắn hơn bút mực.
Nhận xét. Cách 2 nhanh hơn hẳn khi phải trả lời nhiều câu hỏi so sánh liên tiếp như bài này (có tới 4 câu b, c, d).
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 2 (xếp thứ tự cả bốn đồ vật một lần): tiết kiệm công sức khi phải trả lời liên tiếp nhiều câu hỏi so sánh (dài nhất, ngắn nhất, so với kéo, so với bút mực) như bài này.
Sai lầm thường gặp.Đếm nhầm số kẹp giấy do đếm cả khoảng trống thừa ở cuối hàng kẹp giấy (phần không có đồ vật che phủ), khiến số đo bị đếm dư so với thực tế.
🚀 Mở rộng.Nếu nối bút chì (5) và kéo (7) thành một hàng dài liên tiếp, hàng đó dài bao nhiêu cái kẹp giấy? So với thước (10) thì dài hơn hay ngắn hơn?
Bài 2 · Tiết 1 · Bài 2★Trang 33— Đo chiều cao bằng đơn vị tự quy ước (hình thoi) rồi so sánh nhiều vật
Bài 2 (trang 33). Đo chiều cao mỗi con vật bằng đơn vị hình thoi (các hình thoi xếp chồng lên nhau tính từ mặt đất). Con nhím đã đo mẫu: cao 2 hình thoi. a) Con cáo, con kỳ lân, con thỏ, con hươu cao cổ mỗi con cao mấy hình thoi? b) Con vật nào cao nhất? c) Con vật nào thấp nhất? d) Những con vật nào cao bằng nhau?
Kiến thức cần nhớ
Đếm số hình thoi xếp chồng từ mặt đất lên đến đỉnh đầu con vật để có chiều cao của con vật đó.
Hai con vật có cùng một số đo chiều cao thì cao bằng nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Vì năm con vật đều đứng chung một mặt đất, chỉ cần đếm số hình thoi xếp từ mặt đất lên đến đỉnh đầu mỗi con để có chiều cao. Bẫy của bài là câu d) yêu cầu tìm ra cặp con vật cao BẰNG NHAU — phải so sánh đủ cả năm con mới phát hiện được, không được dừng lại sau khi so vài con đầu.
1Cách 1. Đếm trực tiếp số hình thoi theo vạch chia in trong hình
Định hướng. Đếm số hình thoi xếp chồng từ mặt đất lên đến đỉnh đầu mỗi con vật.
Nhím (mẫu) cao 2 hình thoi Cáo cao 5 hình thoi Kỳ lân cao 7 hình thoi (tính cả sừng) Thỏ cao 5 hình thoi Hươu cao cổ cao 10 hình thoi So sánh năm số đo 2;5;5;7;10: số lớn nhất là 10 (hươu cao cổ), số bé nhất là 2 (nhím); có hai số bằng nhau là 5 (cáo và thỏ)
Hình minh họa: chiều cao từng con vật
Vậy a) cáo 5, kỳ lân 7, thỏ 5, hươu cao cổ 10 (hình thoi); b) hươu cao cổ cao nhất; c) nhím thấp nhất; d) cáo và thỏ cao bằng nhau (cùng 5 hình thoi).
2Cách 2. Xếp thứ tự cả năm con vật từ thấp đến cao rồi suy ra từng câu hỏi
Định hướng. Sau khi đo được năm số, xếp một lần theo thứ tự từ thấp đến cao; con vật nào có cùng vị trí độ cao với con khác thì hai con đó cao bằng nhau.
Năm số đo: nhím 2, cáo 5, kỳ lân 7, thỏ 5, hươu cao cổ 10 Xếp thứ tự từ thấp đến cao: nhím (2) — cáo và thỏ (cùng 5) — kỳ lân (7) — hươu cao cổ (10) b) Đứng cuối dãy (cao nhất): hươu cao cổ. c) Đứng đầu dãy (thấp nhất): nhím d) Trong dãy có đúng một cặp đứng chung một mức: cáo và thỏ (cùng mức 5) — đó là cặp cao bằng nhau
Vậy xếp thứ tự một lần cũng cho đúng kết quả như Cách 1: hươu cao cổ cao nhất, nhím thấp nhất, cáo và thỏ cao bằng nhau.
Nhận xét. Cách 2 giúp nhìn thấy ngay cặp "cao bằng nhau" ở câu d) — đây là câu dễ bỏ sót nhất nếu chỉ so từng cặp rời rạc như Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 2 (xếp thứ tự cả năm con vật một lần): giúp phát hiện ngay cặp "cao bằng nhau" ở câu d) mà không bỏ sót, đây là điều Cách 1 (so từng cặp) dễ nhầm nhất.
Đáp số.a) Cáo cao 5 hình thoi, kỳ lân cao 7 hình thoi, thỏ cao 5 hình thoi, hươu cao cổ cao 10 hình thoi (nhím mẫu cao 2 hình thoi). b) Hươu cao cổ cao nhất. c) Nhím thấp nhất. d) Cáo và thỏ cao bằng nhau.
Sai lầm thường gặp.Chỉ so sánh vài con vật đầu tiên (ví dụ nhím với cáo) rồi bỏ sót không so hết cả năm con, dẫn đến quên mất cặp cáo và thỏ cao bằng nhau ở câu d).
🚀 Mở rộng.Nếu có thêm một con vật khác cũng cao 7 hình thoi như kỳ lân, lúc đó những con vật nào cao bằng nhau trong cả sáu con?
Bài 3 · Tiết 1 · Bài 3★Trang 34— Ước lượng và viết số đo độ dài theo đơn vị tự quy ước, dựa theo mẫu đã cho
Bài 3 (trang 34). Quan sát rồi ước lượng, viết số thích hợp vào ô trống theo mẫu — độ dài mỗi đồ dùng cá nhân tính bằng đơn vị “cái kẹp giấy”. Cái lược đã đo mẫu: dài 7 cái kẹp giấy. Tuýp kem đánh răng, bàn chải đánh răng, cái thìa, cái nĩa, cái gương cầm tay mỗi thứ dài mấy cái kẹp giấy?
Kiến thức cần nhớ
Làm theo đúng mẫu đã cho: đếm số đơn vị (ở đây là cái kẹp giấy) đặt nối tiếp dọc theo đồ vật, từ đầu này đến đầu kia của đồ vật.
Với đồ vật có cán dài và đầu to (như thìa, nĩa, gương), độ dài tính từ đầu cán đến hết phần đầu to, không bỏ sót phần nào.
Bài 4 · Tiết 2 · Bài 1★Trang 35— Đo độ dài từng vật bằng cm rồi nối với số đo cho sẵn tương ứng
Bài 1 (trang 35). Đo độ dài mỗi đồ vật (bàn chải đánh răng, tuýp kem đánh răng, bút chì, cái búa) rồi nối mỗi đồ vật với số đo thích hợp trong bốn số: 5 cm, 6 cm, 10 cm, 8 cm.
Kiến thức cần nhớ
Đo độ dài từng vật bằng thước có vạch chia cm (đầu vật khớp vạch số 0) để biết số đo thật của vật đó.
Nối mỗi vật với đúng số đo của nó, không nối theo thứ tự các số được viết sẵn trên trang giấy.
Bài 5 · Tiết 2 · Bài 2★Trang 35— Đo độ dài nhiều hình bằng cm rồi chọn đúng các hình có độ dài bằng một số cho trước
Bài 2 (trang 35). Đo độ dài ba hình (ô tô, tàu hỏa, cái kéo) bằng thước có vạch chia xăng-ti-mét (ba hình đều vẽ từ vạch số 0). Tô màu vào những hình có độ dài bằng 7 cm.
Kiến thức cần nhớ
Đo từng hình bằng thước có vạch chia cm (đầu hình khớp vạch số 0), so sánh số đo với 7 cm.
Có thể có nhiều hơn một vật cùng thoả mãn điều kiện độ dài bằng 7 cm; phải kiểm tra hết tất cả các hình, không dừng lại sau khi tìm được một hình.
Bài 6 · Tiết 2 · Bài 3★★Trang 36— Tìm độ dài một vật khi vật không đặt từ vạch số 0 của thước, bằng phép trừ hai số đo trên thước
Bài 3 (trang 36). Viết số thích hợp vào ô trống theo mẫu. Mỗi hình được vẽ trên một thước có vạch chia cm nhưng KHÔNG bắt đầu từ vạch số 0 — phải lấy số ở vạch cuối trừ đi số ở vạch đầu để tìm độ dài. Hình a) đã làm mẫu: ô tô từ vạch 2 đến vạch 7, độ dài là 7−2=5 (cm). b) Xe buýt từ vạch 2 đến vạch 8: độ dài là bao nhiêu? c) Tàu hỏa từ vạch 1 đến vạch 10: độ dài là bao nhiêu? d) Xe tải bán tải từ vạch 2 đến vạch 9: độ dài là bao nhiêu?
Kiến thức cần nhớ
Khi vật không đặt từ vạch số 0 của thước, độ dài của vật bằng: (số ở vạch cuối) trừ đi (số ở vạch đầu).
Đây chính là phép trừ trong phạm vi 20 đã học, áp dụng vào tình huống đo độ dài thực tế.
