Bài 1 · Bài 1★Trang 28— So sánh trực tiếp độ dài hai vật, đánh dấu bằng màu sắc theo quy ước
Bài 1 (trang 28). Tô màu xanh cho vật ngắn hơn, tô màu vàng cho vật dài hơn. a) Cái đinh nhỏ và chiếc chốt gỗ hình chữ T. b) Chiếc xe khách (kiểu xe buýt nhỏ) và chiếc xe con (ô tô con). c) Cái thìa (muỗng) và chiếc chìa khóa. d) Cây gậy bóng chày và cái xẻng nấu ăn (sạn lật đồ ăn).
Kiến thức cần nhớ
Trong một cặp hai vật, vật dài hơn thì vật kia ngắn hơn (không thể cả hai cùng dài hơn hoặc cùng ngắn hơn).
Đặt hai vật thẳng hàng một đầu rồi so đầu còn lại để biết vật nào dài hơn.
🧠 Phân tích tư duy
Đề quy ước sẵn hai màu: xanh cho vật ngắn hơn, vàng cho vật dài hơn. Chỉ cần xác định đúng vật nào dài hơn trong từng cặp rồi tô đúng màu quy ước, không được tô ngược.
1Cách 1. Đặt thẳng hàng một đầu rồi so đầu kia
Định hướng. Với mỗi cặp, tưởng tượng đặt hai vật thẳng hàng một đầu, so đầu còn lại để tìm vật dài hơn, vật kia là vật ngắn hơn.
a) Chốt gỗ dài hơn cái đinh: chốt gỗ tô vàng, cái đinh tô xanh b) Xe con (thân xe kéo dài cả đầu lẫn đuôi) dài hơn xe khách: xe con tô vàng, xe khách tô xanh c) Cái thìa dài hơn chìa khóa: thìa tô vàng, chìa khóa tô xanh d) Gậy bóng chày dài hơn cái xẻng: gậy tô vàng, xẻng tô xanh
Vậy a) chốt gỗ vàng, đinh xanh; b) xe con vàng, xe khách xanh; c) thìa vàng, chìa khóa xanh; d) gậy vàng, xẻng xanh.
2Cách 2. So sánh bằng cách nhìn vật nào choán chiều ngang nhiều hơn
Định hướng. Nhìn thẳng vào từng cặp, ước lượng vật nào trải dài theo chiều ngang nhiều hơn (không tính bề dày, bề rộng) thì vật đó dài hơn.
a) Chốt gỗ trải dài theo chiều ngang nhiều hơn đinh: chốt gỗ dài hơn b) Xe con trải dài hơn xe khách (dù xe khách trông cao và to hơn): xe con dài hơn c) Thìa trải dài hơn chìa khóa: thìa dài hơn d) Gậy bóng chày trải dài hơn xẻng: gậy dài hơn
Vậy ước lượng bằng mắt cũng cho đúng kết quả như Cách 1 cho cả bốn câu.
Nhận xét. Câu b) dễ nhầm nhất vì xe khách trông to hơn về hình khối, nhưng đề chỉ hỏi độ DÀI (chiều ngang) chứ không hỏi độ to.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (đặt thẳng hàng một đầu): tránh được bẫy ở câu b), nơi vật to hơn (xe khách) chưa chắc đã dài hơn.
Đáp số.a) Chốt gỗ dài hơn (tô vàng), đinh ngắn hơn (tô xanh). b) Xe con dài hơn (tô vàng), xe khách ngắn hơn (tô xanh). c) Thìa dài hơn (tô vàng), chìa khóa ngắn hơn (tô xanh). d) Gậy bóng chày dài hơn (tô vàng), xẻng ngắn hơn (tô xanh).
Sai lầm thường gặp.Thấy xe khách có thân to, cao hơn xe con liền tô vàng cho xe khách — nhầm giữa "to hơn" với "dài hơn", trong khi xe con mới là xe có chiều dài lớn hơn.
🚀 Mở rộng.Trong nhà em có vật nào dài hơn cái thìa ăn cơm nhưng lại ngắn hơn cây gậy bóng chày không?
Bài 2 · Bài 2★Trang 28— Tự vẽ một vật thoả mãn điều kiện so sánh độ dài với một vật cho trước
Bài 2 (trang 28). Cho bút chì A. Em hãy vẽ: a) Một bút chì dài hơn bút chì A. b) Một bút chì ngắn hơn bút chì A. c) Một bút chì dài bằng bút chì A.
Kiến thức cần nhớ
Muốn vẽ một vật dài hơn vật cho trước, vẽ đoạn thẳng có hai đầu cách xa nhau nhiều hơn đoạn thẳng cho trước.
Muốn vẽ một vật dài bằng vật cho trước, đặt bút chì thật (hoặc mảnh giấy) ướm theo độ dài của A rồi vẽ lại đúng như vậy.
🧠 Phân tích tư duy
Đây là bài thực hành vẽ, không có đáp số duy nhất. Học sinh phải tự ước lượng bằng mắt hoặc bằng bút chì thật để vẽ ra một đoạn thẳng có độ dài thoả đúng yêu cầu, khác hẳn các bài chỉ cần chọn vật có sẵn.
1Cách 1. Ước lượng bằng mắt rồi vẽ tự do
Định hướng. Nhìn độ dài bút chì A, ước lượng bằng mắt rồi vẽ ba đoạn thẳng: một đoạn rõ ràng dài hơn, một đoạn rõ ràng ngắn hơn, một đoạn trông có vẻ bằng A.
a) Vẽ một đoạn thẳng có hai đầu bút cách xa nhau hơn hẳn A: đó là bút chì dài hơn A b) Vẽ một đoạn thẳng ngắn, hai đầu bút gần nhau hơn hẳn A: đó là bút chì ngắn hơn A c) Vẽ một đoạn thẳng ước lượng bằng mắt sao cho trông giống hệt độ dài của A: đó là bút chì dài bằng A
Vậy a) vẽ bút chì dài hơn A; b) vẽ bút chì ngắn hơn A; c) vẽ bút chì trông dài bằng A.
2Cách 2. Đo hoặc ướm bằng một vật mốc rồi vẽ theo
Định hướng. Đặt một mảnh giấy hoặc que tính lên đúng độ dài của bút chì A để làm mốc, sau đó dùng mốc đó vẽ chính xác các đoạn dài hơn, ngắn hơn, hoặc bằng nhau, thay vì chỉ ước lượng bằng mắt.
Ướm mốc bằng đúng độ dài A, đánh dấu hai đầu mốc trên giấy nháp a) Vẽ đoạn thẳng vượt qua mốc: được bút chì dài hơn A b) Vẽ đoạn thẳng dừng lại trước khi hết mốc: được bút chì ngắn hơn A c) Vẽ đoạn thẳng đúng bằng độ dài mốc: được bút chì dài bằng A
Vậy dùng mốc để vẽ cho kết quả chính xác hơn hẳn Cách 1, nhất là với câu c) "dài bằng A".
Nhận xét. Câu c) khó nhất vì phải vẽ đúng bằng nhau — nên dùng Cách 2 (có mốc) để vẽ chuẩn hơn Cách 1 (chỉ ước lượng bằng mắt).
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 2 (ướm mốc bằng một vật khác) cho câu c) "dài bằng A" vì ước lượng bằng mắt rất dễ vẽ lệch một chút; câu a), b) thì Cách 1 ước lượng bằng mắt là đủ nhanh và đủ chính xác.
Đáp số.Không có đáp số cố định — chỉ cần bút chì vẽ ra ở câu a) dài hơn A, câu b) ngắn hơn A, câu c) dài bằng A khi đặt cạnh nhau so sánh.
Sai lầm thường gặp.Vẽ câu c) "dài bằng A" nhưng chỉ áng chừng qua loa nên bị lệch dài hơn hoặc ngắn hơn A một chút — cần ướm cẩn thận bằng một vật mốc chứ không nên vẽ ngẫu hứng.
🚀 Mở rộng.Nếu vẽ liền một lúc cả ba bút chì a), b), c) rồi xếp cùng bút chì A theo thứ tự ngắn dần, thứ tự đó sẽ là gì?
Bài 3 · Bài 3★Trang 29— So sánh dài hơn, ngắn hơn giữa nhiều cặp vật lấy từ một nhóm ba vật
Bài 3 (trang 29). Viết dài hơn, ngắn hơn vào chỗ chấm cho thích hợp (ba bút chì A, B, C có độ dài khác nhau, đều tô màu xanh da trời, đầu gọt nhọn cùng một phía). a) Bút A ......... bút B b) Bút B ......... bút C c) Bút C ......... bút A
Kiến thức cần nhớ
Với ba vật trở lên, có thể xếp thứ tự chung một lần từ ngắn đến dài rồi suy ra kết quả so sánh cho từng cặp.
🧠 Phân tích tư duy
Ba câu hỏi liên tiếp đều dùng chung ba chiếc bút chì A, B, C, nên nếu xếp thứ tự cả ba bút một lần từ ngắn đến dài, có thể trả lời liền cả ba câu mà không cần so lại từng cặp. Bút B trong tranh dài nhất, dễ gây nhầm nếu không quan sát kỹ vì bút A và bút B khá gần độ dài nhau.
1Cách 1. So sánh từng cặp riêng biệt
Định hướng. Với mỗi câu, so trực tiếp độ dài hai bút chì được hỏi bằng cách đặt thẳng hàng đầu gọt.
a) So A và B: B dài hơn A, nên A ngắn hơn B b) So B và C: B dài hơn C, nên B dài hơn C c) So C và A: C ngắn hơn A, nên C ngắn hơn A
Vậy a) Bút A ngắn hơn bút B; b) Bút B dài hơn bút C; c) Bút C ngắn hơn bút A.
2Cách 2. Xếp thứ tự cả ba bút chì rồi suy ra từng cặp
Định hướng. So sánh một lần cả ba bút chì theo thứ tự từ ngắn nhất đến dài nhất, sau đó dùng thứ tự đó trả lời cả ba câu.
Xếp thứ tự từ ngắn đến dài: C (ngắn nhất) — A — B (dài nhất) a) A đứng sau C nhưng trước B trong thứ tự: A ngắn hơn B b) B đứng sau A trong thứ tự: B dài hơn C c) C đứng đầu tiên (ngắn nhất) trong thứ tự: C ngắn hơn A
Vậy xếp thứ tự trước cũng cho đúng kết quả như Cách 1 cho cả ba câu.
Nhận xét. Cách 2 giúp trả lời nhanh cả ba câu cùng lúc, không phải so lại từ đầu mỗi câu.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 2: xếp thứ tự ba bút chì một lần (C, A, B) rồi trả lời ngay cả ba câu, nhanh hơn so từng cặp riêng lẻ ba lần.
Đáp số.a) Bút A ngắn hơn bút B. b) Bút B dài hơn bút C. c) Bút C ngắn hơn bút A. (Thứ tự từ ngắn đến dài: C, A, B.)
Sai lầm thường gặp.Nhìn thoáng qua thấy bút A và bút B có vẻ dài xấp xỉ nhau rồi bỏ qua, không so sánh kỹ nên ghi nhầm "bút A dài hơn bút B" — phải đặt thẳng hàng đầu gọt để so chính xác đầu bút chì bên kia.
🚀 Mở rộng.Nếu có thêm bút D ngắn hơn cả bút C, hãy xếp lại thứ tự bốn bút chì A, B, C, D từ ngắn đến dài.
Bài 4 · Bài 4★★Trang 29— Xếp thứ tự ba vật theo độ dài tăng dần bằng cách đánh số 1, 2, 3
Bài 4 (trang 29). Viết các số 1, 2, 3 vào ô trống theo thứ tự từ ngắn nhất đến dài nhất (theo mẫu: con kiến = 1, con sâu nhỏ = 2, con sâu dài = 3). a) Xe tắc-xi nhỏ, xe con, xe bán tải. b) Bút chì ngắn, cái kéo, bút chì dài. c) Cá nhỏ có sọc, cá vằn cam trắng, cá sọc xanh dài.
Kiến thức cần nhớ
Xếp thứ tự theo độ dài tăng dần: vật ngắn nhất được đánh số 1, vật dài nhất được đánh số lớn nhất trong nhóm.
Với ba vật, phải so đủ ba lần cặp (hoặc so lần lượt) mới chắc chắn xếp đúng thứ tự, không được đoán.
🧠 Phân tích tư duy
Khác với các bài chỉ hỏi "dài hơn hay ngắn hơn" giữa hai vật, bài này yêu cầu xếp hẳn một thứ tự đầy đủ cho ba vật — số 1 dành cho vật ngắn nhất, số 3 dành cho vật dài nhất, số 2 dành cho vật còn lại ở giữa. Bẫy là dễ nhầm giữa "số thứ tự" với "độ dài", ví dụ tưởng số 3 nghĩa là ngắn nhất.
1Cách 1. Tìm vật ngắn nhất trước, vật dài nhất sau, vật còn lại ở giữa
Định hướng. Trong ba vật, tìm ra vật ngắn nhất (đánh số 1) và vật dài nhất (đánh số 3) trước, vật còn lại chắc chắn ở giữa (đánh số 2).
a) Xe bán tải dài nhất (số 3); xe tắc-xi ngắn nhất (số 1); xe con còn lại ở giữa (số 2) b) Bút chì dài, dài nhất (số 3); bút chì ngắn, ngắn nhất (số 1); cái kéo còn lại ở giữa (số 2) c) Cá vằn cam dài nhất (số 3); cá nhỏ ngắn nhất (số 1); cá sọc xanh còn lại ở giữa (số 2)
Vậy a) tắc-xi=1, xe con=2, bán tải=3; b) bút ngắn=1, kéo=2, bút dài=3; c) cá nhỏ=1, cá sọc xanh=2, cá vằn cam=3.
2Cách 2. So sánh từng cặp rồi sắp xếp dần (giống xếp hàng theo chiều cao)
Định hướng. So hai vật bất kì trước để biết vật nào ngắn hơn, rồi so tiếp với vật thứ ba để chèn đúng vị trí — giống như xếp ba bạn học sinh thành một hàng theo chiều cao.
a) So xe tắc-xi và xe con: tắc-xi ngắn hơn. So xe con và xe bán tải: xe con ngắn hơn. Vậy thứ tự: tắc-xi, xe con, xe bán tải b) So bút ngắn và kéo: bút ngắn hơn. So kéo và bút dài: kéo ngắn hơn. Vậy thứ tự: bút ngắn, kéo, bút dài c) So cá nhỏ và cá sọc xanh: cá nhỏ ngắn hơn. So cá sọc xanh và cá vằn cam: cá sọc xanh ngắn hơn. Vậy thứ tự: cá nhỏ, cá sọc xanh, cá vằn cam
Vậy sắp xếp dần từng cặp cũng cho đúng kết quả như Cách 1 cho cả ba nhóm.
Nhận xét. Cách 1 (tìm ngắn nhất, dài nhất trước) nhanh hơn khi ba vật có độ dài chênh lệch rõ; Cách 2 chắc chắn hơn khi ba vật gần bằng nhau, khó nhận ra ngay vật ngắn nhất, dài nhất.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (tìm vật ngắn nhất và dài nhất trước): nhanh gọn, chỉ cần một lượt quan sát là xếp được cả ba số 1, 2, 3.
Sai lầm thường gặp.Đánh số 1 cho vật dài nhất vì tưởng số 1 nghĩa là "đứng đầu, to nhất" — phải nhớ đúng quy ước của bài: số 1 luôn dành cho vật NGẮN NHẤT, không phải vật nổi bật nhất.
🚀 Mở rộng.Nếu thêm một chiếc xe buýt dài hơn cả xe bán tải vào nhóm a), các số 1, 2, 3, 4 sẽ được xếp lại như thế nào?
Bài 5 · Cao hơn, thấp hơn · Bài 1★Trang 30— So sánh chiều cao hai vật, chọn đúng theo yêu cầu cao hơn hoặc thấp hơn
Bài 1 (trang 30). Mỗi cặp con vật đứng trên cùng một mặt đất. a) Khoanh vào con vật cao hơn trong mỗi cặp: (1) chuột túi và gấu koala; (2) sóc và nhím. b) Khoanh vào con vật thấp hơn trong mỗi cặp: (1) sư tử con và hươu cao cổ; (2) khỉ và thỏ.
Kiến thức cần nhớ
Con vật cao hơn là con vật có đỉnh đầu ở vị trí cao hơn khi cùng đứng trên một mặt đất.
Con vật thấp hơn là con vật có đỉnh đầu ở vị trí thấp hơn khi cùng đứng trên một mặt đất.
🧠 Phân tích tư duy
Bài chia hai yêu cầu ngược nhau trong cùng một trang: phần a) chọn con CAO HƠN, phần b) chọn con THẤP HƠN. Phải đọc kỹ từng phần để khoanh đúng con vật, tránh thói quen chỉ khoanh con to hơn hoặc con nổi bật hơn trong tranh.
1Cách 1. So đỉnh đầu hai con vật khi đã cùng đứng một mặt đất
Định hướng. Với mỗi cặp, so vị trí đỉnh đầu của hai con vật; phần a) khoanh con có đỉnh cao hơn, phần b) khoanh con có đỉnh thấp hơn.
a-1) Chuột túi đứng thẳng, đầu cao hơn gấu koala: khoanh chuột túi a-2) Sóc đứng thẳng trên hai chân sau, đầu cao hơn nhím: khoanh sóc b-1) Sư tử con nhỏ hơn hẳn hươu cao cổ (cổ rất dài): khoanh sư tử con (thấp hơn) b-2) Thỏ thấp hơn khỉ: khoanh thỏ (thấp hơn)
Vậy a) khoanh chuột túi và sóc; b) khoanh sư tử con và thỏ.
2Cách 2. Tìm con vật nổi bật rồi suy ra con còn lại
Định hướng. Nhận ra ngay con vật rõ ràng cao vượt trội trong cặp (thường to hoặc có bộ phận vươn cao như cổ, đuôi dựng), từ đó suy ra ngay con còn lại thấp hơn mà không cần so đỉnh đầu kỹ từng chút.
a-1) Chuột túi có đuôi to, đứng thẳng rất cao — rõ ràng cao hơn gấu koala: khoanh chuột túi a-2) Sóc đứng thẳng, đuôi bông dựng cao hơn nhím lúi húi trên mặt đất: khoanh sóc b-1) Hươu cao cổ nổi bật cao nhất tranh, vậy sư tử con còn lại là con thấp hơn: khoanh sư tử con b-2) Khỉ đứng cao hơn hẳn, vậy thỏ còn lại là con thấp hơn: khoanh thỏ
Vậy suy luận từ con nổi bật cũng cho đúng kết quả như Cách 1: a) chuột túi, sóc; b) sư tử con, thỏ.
Nhận xét. Cách 2 nhanh hơn ở cặp b-1) vì hươu cao cổ quá nổi bật, nhưng Cách 1 chắc chắn hơn ở những cặp gần bằng nhau.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (so đỉnh đầu trực tiếp) để chắc chắn không nhầm giữa hai yêu cầu ngược nhau (cao hơn ở phần a, thấp hơn ở phần b) của cùng một bài.
Đáp số.a) Khoanh chuột túi (cao hơn gấu koala); khoanh sóc (cao hơn nhím). b) Khoanh sư tử con (thấp hơn hươu cao cổ); khoanh thỏ (thấp hơn khỉ).
Sai lầm thường gặp.Làm xong phần a) rồi quen tay khoanh tiếp con "cao hơn" ở phần b) mà quên đọc lại yêu cầu đã đổi thành "thấp hơn" — phải đọc kỹ từng phần trước khi khoanh.
🚀 Mở rộng.Nếu xếp cả bốn con vật cao hơn đã chọn ở phần a) theo thứ tự từ thấp đến cao, thứ tự đó sẽ như thế nào?
Bài 6 · Cao hơn, thấp hơn · Bài 2★★Trang 30— So sánh chiều cao từ ba vật để tìm cao nhất, thấp nhất; so sánh với một vật mốc cho trước
Bài 2 (trang 30). a) Tô màu xanh cho cây cao nhất, tô màu vàng cho cây thấp nhất trong ba cây: cây chuối, cây tre, cây dừa (cả ba cây cùng mọc trên một bãi đất). b) Cho hình A ghép từ các khối lập phương xếp thành hình tháp ba bậc. Tô màu đỏ vào hình cao hơn hình A, tô màu vàng vào hình thấp hơn hình A (có hai hình khác để so sánh, một hình thấp hơn ở bên trái gồm hai bậc, một hình cao hơn ở bên phải gồm bốn bậc).
Kiến thức cần nhớ
Cây cao nhất trong ba cây là cây cao hơn cả hai cây còn lại; cây thấp nhất là cây thấp hơn cả hai cây còn lại.
Khi so với một vật mốc, chỉ cần so trực tiếp từng vật với vật mốc đó, không cần so hai vật kia với nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Phần a) giống Hoạt động 3 (SGK trang 31): phải so đủ cả ba cây để tìm ra cây cao nhất và cây thấp nhất, không dừng lại sau khi so mới một cặp. Phần b) khác hẳn: không tìm cao nhất/thấp nhất mà so sánh HAI hình còn lại với DUY NHẤT một hình mốc là hình A, nên chỉ cần đếm số bậc của mỗi hình rồi so với số bậc của hình A.
1Cách 1. So đỉnh cây (phần a) và đếm số bậc khối (phần b)
Định hướng. Phần a) so đỉnh ba cây cùng mọc trên một bãi đất. Phần b) đếm số bậc (số tầng khối lập phương) của mỗi hình rồi so với số bậc của hình A.
a) Cây tre (thân thẳng, vươn rất cao) có đỉnh cao nhất: tô xanh cây tre Cây chuối có đỉnh thấp nhất trong ba cây: tô vàng cây chuối b) Hình A có 3 bậc. Hình bên trái chỉ có 2 bậc, ít hơn hình A: hình bên trái thấp hơn, tô vàng Hình bên phải có 4 bậc, nhiều hơn hình A: hình bên phải cao hơn, tô đỏ
Vậy a) cây tre tô xanh (cao nhất), cây chuối tô vàng (thấp nhất); b) hình trái tô vàng (thấp hơn A), hình phải tô đỏ (cao hơn A).
2Cách 2. So sánh từng cặp cây, và ướm chiều cao khối bằng mắt
Định hướng. Phần a) so lần lượt từng cặp cây (chuối với tre, tre với dừa, dừa với chuối) để chắc chắn không bỏ sót. Phần b) ước lượng chiều cao tổng thể của mỗi hình khối so với hình A bằng mắt, không cần đếm từng bậc.
a) So chuối và tre: tre cao hơn. So tre và dừa: tre vẫn cao hơn — tre cao nhất So chuối và dừa: chuối thấp hơn — chuối thấp nhất b) Nhìn hình bên trái thấp lè tè, rõ ràng thấp hơn hình A: tô vàng Nhìn hình bên phải vươn cao vượt hẳn hình A: tô đỏ
Vậy so từng cặp và ước lượng bằng mắt cũng cho đúng kết quả như Cách 1 cho cả hai phần.
Nhận xét. Cách 1 (đếm số bậc) chính xác tuyệt đối cho phần b) vì các khối lập phương đều bằng nhau; Cách 2 (ước lượng) chỉ nên dùng khi chênh lệch đã rõ ràng như trong bài này.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Phần a) nên dùng Cách 1 (so đỉnh trực tiếp cả ba cây một lượt); phần b) nên đếm số bậc khối lập phương (Cách 1) vì đây là cách chính xác tuyệt đối, không phụ thuộc vào ước lượng bằng mắt.
Đáp số.a) Cây tre cao nhất (tô xanh); cây chuối thấp nhất (tô vàng); cây dừa ở giữa (không tô). b) Hình bên trái thấp hơn hình A (tô vàng); hình bên phải cao hơn hình A (tô đỏ).
Sai lầm thường gặp.Ở phần b) chỉ nhìn bề ngang của mỗi hình khối rồi đoán chiều cao, trong khi phải đếm đúng số bậc xếp chồng lên nhau theo chiều thẳng đứng mới so sánh được chiều cao chính xác.
🚀 Mở rộng.Nếu hình A có thêm một bậc nữa (thành 4 bậc), hình bên phải (vẫn 4 bậc) khi đó còn cao hơn hình A không?
Bài 7 · Cao hơn, thấp hơn · Bài 3★★Trang 31— So sánh chiều cao nhiều vật, có trường hợp đặc biệt cao bằng nhau
Bài 3 (trang 31). Viết cao hơn, thấp hơn, cao bằng vào chỗ chấm cho thích hợp (bốn bạn Nam, Mai, Việt và Rô-bốt đứng cùng trên một mặt đất, có đường kẻ ngang đánh dấu Nam và Việt cao bằng nhau). a) Mai ......... Việt b) Việt ......... Nam c) Nam ......... Rô-bốt d) Rô-bốt ......... Việt
Kiến thức cần nhớ
Hai vật cao bằng nhau khi đỉnh của chúng chạm cùng một mức khi cùng đứng trên một mặt đất.
Nếu A cao hơn B thì B thấp hơn A (quan hệ ngược nhau); nếu A cao bằng B thì B cũng cao bằng A.
🧠 Phân tích tư duy
Bài này khác các bài trước ở chỗ có thêm từ "cao bằng" — nghĩa là hai bạn cao bằng nhau, không bạn nào cao hơn hay thấp hơn bạn kia. Tranh vẽ có đường kẻ ngang đánh dấu đỉnh đầu Nam và Việt chạm cùng một mức, đó là dấu hiệu của "cao bằng nhau".
1Cách 1. So đỉnh đầu từng cặp trực tiếp trên tranh
Định hướng. Nhìn đỉnh đầu của từng cặp bạn được hỏi: nếu một bên cao hơn hẳn thì dùng "cao hơn"/"thấp hơn", nếu hai đỉnh đầu chạm cùng một mức thì dùng "cao bằng".
a) Đỉnh đầu Mai thấp hơn đỉnh đầu Việt: Mai thấp hơn Việt b) Đỉnh đầu Việt chạm cùng mức với đỉnh đầu Nam (có đường kẻ ngang đánh dấu): Việt cao bằng Nam c) Đỉnh đầu Nam cao hơn đỉnh đầu Rô-bốt: Nam cao hơn Rô-bốt d) Đỉnh đầu Rô-bốt thấp hơn đỉnh đầu Việt: Rô-bốt thấp hơn Việt
Vậy a) Mai thấp hơn Việt; b) Việt cao bằng Nam; c) Nam cao hơn Rô-bốt; d) Rô-bốt thấp hơn Việt.
2Cách 2. Xếp thứ tự chiều cao cả bốn bạn rồi suy ra từng câu
Định hướng. Xếp một lần thứ tự chiều cao của cả bốn bạn, ghi rõ ai cao bằng ai, sau đó dùng thứ tự này để trả lời nhanh cả bốn câu.
Xếp thứ tự từ thấp đến cao: Rô-bốt (thấp nhất) — Mai — Nam = Việt (cao bằng nhau, cao nhất) a) Mai đứng trước Việt trong thứ tự (và Việt không cao bằng Mai): Mai thấp hơn Việt b) Việt và Nam cùng ở vị trí cao nhất: Việt cao bằng Nam c) Nam đứng sau Rô-bốt trong thứ tự: Nam cao hơn Rô-bốt d) Rô-bốt đứng trước Việt trong thứ tự: Rô-bốt thấp hơn Việt
Vậy xếp thứ tự trước cũng cho đúng kết quả như Cách 1 cho cả bốn câu.
Nhận xét. Cách 2 giúp nhìn rõ ngay cặp nào cao bằng nhau (Nam và Việt) mà không phải so đi so lại nhiều lần.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (so trực tiếp đỉnh đầu từng cặp trên tranh) vì tranh đã vẽ sẵn đường kẻ ngang đánh dấu Nam và Việt cao bằng nhau — chỉ cần đọc đúng dấu hiệu đó là trả lời được ngay câu b).
Đáp số.a) Mai thấp hơn Việt. b) Việt cao bằng Nam. c) Nam cao hơn Rô-bốt. d) Rô-bốt thấp hơn Việt.
Sai lầm thường gặp.Bỏ qua đường kẻ ngang đánh dấu trên tranh rồi đoán bừa "Việt cao hơn Nam" hoặc "Việt thấp hơn Nam" — trong khi tranh đã chỉ rõ hai bạn cao bằng nhau, phải dùng đúng từ "cao bằng".
🚀 Mở rộng.Nếu Rô-bốt được lắp thêm ăng-ten cao hơn đầu Nam một chút, khi đó câu c) sẽ đổi thành "Nam ..... Rô-bốt" là gì?
Bài 8 · Cao hơn, thấp hơn · Bài 4★★Trang 31— Xếp thứ tự ba vật theo chiều cao tăng dần bằng cách đánh số 1, 2, 3
Bài 4 (trang 31). Viết các số 1, 2, 3 vào ô trống theo thứ tự các bạn từ thấp nhất đến cao nhất. a) Ba bạn gái đứng cùng một mặt đất: bạn bên trái tóc dài xoã, bạn đứng giữa cao nhất, bạn bên phải tóc buộc hai bên thấp nhất. b) Ba bạn đứng cùng một mặt đất: bạn bên trái áo xanh dương cao thứ nhì, bạn đứng giữa mặc áo có caravat thấp nhất, bạn bên phải mặc váy xanh cao nhất.
Kiến thức cần nhớ
Xếp thứ tự chiều cao tăng dần: bạn thấp nhất được đánh số 1, bạn cao nhất được đánh số lớn nhất trong nhóm.
🧠 Phân tích tư duy
Giống Bài 4 trang 29 (xếp theo độ dài) nhưng đổi sang xếp theo CHIỀU CAO: số 1 dành cho bạn thấp nhất, số 3 dành cho bạn cao nhất. Phải nhìn đỉnh đầu từng bạn khi cả ba đã cùng đứng trên một mặt đất, không nhìn theo cỡ người to hay nhỏ.
1Cách 1. Tìm bạn thấp nhất và bạn cao nhất trước, bạn còn lại ở giữa
Định hướng. Trong ba bạn, tìm bạn có đỉnh đầu thấp nhất (đánh số 1) và bạn có đỉnh đầu cao nhất (đánh số 3) trước, bạn còn lại chắc chắn ở mức giữa (đánh số 2).
a) Bạn đứng giữa cao nhất: số 3. Bạn bên phải (tóc buộc hai bên) thấp nhất: số 1. Bạn bên trái còn lại ở giữa: số 2 b) Bạn bên phải (váy xanh) cao nhất: số 3. Bạn đứng giữa (caravat) thấp nhất: số 1. Bạn bên trái (áo xanh dương) còn lại ở giữa: số 2
Vậy a) bạn phải=1, bạn trái=2, bạn giữa=3; b) bạn giữa=1, bạn trái=2, bạn phải=3.
2Cách 2. So sánh từng cặp rồi chèn dần vào đúng vị trí
Định hướng. So hai bạn bất kì trước để biết ai thấp hơn, rồi so tiếp với bạn thứ ba để xác định đúng cả ba vị trí, giống cách xếp hàng theo chiều cao trong lớp học.
a) So bạn trái và bạn giữa: bạn trái thấp hơn. So bạn trái và bạn phải: bạn phải thấp hơn. Vậy thứ tự thấp dần: phải, trái, giữa b) So bạn trái và bạn giữa: bạn giữa thấp hơn. So bạn giữa và bạn phải: bạn giữa vẫn thấp hơn. Vậy thứ tự thấp dần: giữa, trái, phải
Vậy so từng cặp cũng cho đúng kết quả như Cách 1: a) phải=1, trái=2, giữa=3; b) giữa=1, trái=2, phải=3.
Nhận xét. Cách 1 nhanh hơn khi bạn thấp nhất và cao nhất đã rõ ràng ngay từ cái nhìn đầu tiên, như trong bài này.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (tìm bạn thấp nhất và cao nhất trước): chỉ cần một lượt quan sát là xếp xong cả ba số, nhanh hơn so từng cặp của Cách 2.
Đáp số.a) Bạn bên phải = 1 (thấp nhất), bạn bên trái = 2, bạn đứng giữa = 3 (cao nhất). b) Bạn đứng giữa = 1 (thấp nhất), bạn bên trái = 2, bạn bên phải = 3 (cao nhất).
Sai lầm thường gặp.Đánh số theo thứ tự trái sang phải trong tranh (trái=1, giữa=2, phải=3) mà không thực sự so sánh chiều cao — phải so đúng đỉnh đầu từng bạn, không đánh số theo vị trí đứng.
🚀 Mở rộng.Nếu ba bạn ở phần a) đổi chỗ đứng cho nhau (không đổi chiều cao), các số 1, 2, 3 có phải đánh lại không? Vì sao?
