Bài 1 · Bài 1★Trang 28— So sánh trực tiếp độ dài hai vật, đánh dấu bằng màu sắc theo quy ước
Bài 1 (trang 28). Tô màu xanh cho vật ngắn hơn, tô màu vàng cho vật dài hơn. a) Cái đinh nhỏ và chiếc chốt gỗ hình chữ T. b) Chiếc xe khách (kiểu xe buýt nhỏ) và chiếc xe con (ô tô con). c) Cái thìa (muỗng) và chiếc chìa khóa. d) Cây gậy bóng chày và cái xẻng nấu ăn (sạn lật đồ ăn).
Kiến thức cần nhớ
Trong một cặp hai vật, vật dài hơn thì vật kia ngắn hơn (không thể cả hai cùng dài hơn hoặc cùng ngắn hơn).
Đặt hai vật thẳng hàng một đầu rồi so đầu còn lại để biết vật nào dài hơn.
🧠 Phân tích tư duy
Đề quy ước sẵn hai màu: xanh cho vật ngắn hơn, vàng cho vật dài hơn. Chỉ cần xác định đúng vật nào dài hơn trong từng cặp rồi tô đúng màu quy ước, không được tô ngược.
1Cách 1. Đặt thẳng hàng một đầu rồi so đầu kia
Định hướng. Với mỗi cặp, tưởng tượng đặt hai vật thẳng hàng một đầu, so đầu còn lại để tìm vật dài hơn, vật kia là vật ngắn hơn.
a) Chốt gỗ dài hơn cái đinh: chốt gỗ tô vàng, cái đinh tô xanh b) Xe con (thân xe kéo dài cả đầu lẫn đuôi) dài hơn xe khách: xe con tô vàng, xe khách tô xanh c) Cái thìa dài hơn chìa khóa: thìa tô vàng, chìa khóa tô xanh d) Gậy bóng chày dài hơn cái xẻng: gậy tô vàng, xẻng tô xanh
Vậy a) chốt gỗ vàng, đinh xanh; b) xe con vàng, xe khách xanh; c) thìa vàng, chìa khóa xanh; d) gậy vàng, xẻng xanh.
2Cách 2. So sánh bằng cách nhìn vật nào choán chiều ngang nhiều hơn
Định hướng. Nhìn thẳng vào từng cặp, ước lượng vật nào trải dài theo chiều ngang nhiều hơn (không tính bề dày, bề rộng) thì vật đó dài hơn.
a) Chốt gỗ trải dài theo chiều ngang nhiều hơn đinh: chốt gỗ dài hơn b) Xe con trải dài hơn xe khách (dù xe khách trông cao và to hơn): xe con dài hơn c) Thìa trải dài hơn chìa khóa: thìa dài hơn d) Gậy bóng chày trải dài hơn xẻng: gậy dài hơn
Vậy ước lượng bằng mắt cũng cho đúng kết quả như Cách 1 cho cả bốn câu.
Nhận xét. Câu b) dễ nhầm nhất vì xe khách trông to hơn về hình khối, nhưng đề chỉ hỏi độ DÀI (chiều ngang) chứ không hỏi độ to.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (đặt thẳng hàng một đầu): tránh được bẫy ở câu b), nơi vật to hơn (xe khách) chưa chắc đã dài hơn.
Đáp số.a) Chốt gỗ dài hơn (tô vàng), đinh ngắn hơn (tô xanh). b) Xe con dài hơn (tô vàng), xe khách ngắn hơn (tô xanh). c) Thìa dài hơn (tô vàng), chìa khóa ngắn hơn (tô xanh). d) Gậy bóng chày dài hơn (tô vàng), xẻng ngắn hơn (tô xanh).
Sai lầm thường gặp.Thấy xe khách có thân to, cao hơn xe con liền tô vàng cho xe khách — nhầm giữa "to hơn" với "dài hơn", trong khi xe con mới là xe có chiều dài lớn hơn.
🚀 Mở rộng.Trong nhà em có vật nào dài hơn cái thìa ăn cơm nhưng lại ngắn hơn cây gậy bóng chày không?
Bài 2 · Bài 2★Trang 28— Tự vẽ một vật thoả mãn điều kiện so sánh độ dài với một vật cho trước
Bài 2 (trang 28). Cho bút chì A. Em hãy vẽ: a) Một bút chì dài hơn bút chì A. b) Một bút chì ngắn hơn bút chì A. c) Một bút chì dài bằng bút chì A.
Kiến thức cần nhớ
Muốn vẽ một vật dài hơn vật cho trước, vẽ đoạn thẳng có hai đầu cách xa nhau nhiều hơn đoạn thẳng cho trước.
Muốn vẽ một vật dài bằng vật cho trước, đặt bút chì thật (hoặc mảnh giấy) ướm theo độ dài của A rồi vẽ lại đúng như vậy.
🧠 Phân tích tư duy
Đây là bài thực hành vẽ, không có đáp số duy nhất. Học sinh phải tự ước lượng bằng mắt hoặc bằng bút chì thật để vẽ ra một đoạn thẳng có độ dài thoả đúng yêu cầu, khác hẳn các bài chỉ cần chọn vật có sẵn.
1Cách 1. Ước lượng bằng mắt rồi vẽ tự do
Định hướng. Nhìn độ dài bút chì A, ước lượng bằng mắt rồi vẽ ba đoạn thẳng: một đoạn rõ ràng dài hơn, một đoạn rõ ràng ngắn hơn, một đoạn trông có vẻ bằng A.
a) Vẽ một đoạn thẳng có hai đầu bút cách xa nhau hơn hẳn A: đó là bút chì dài hơn A b) Vẽ một đoạn thẳng ngắn, hai đầu bút gần nhau hơn hẳn A: đó là bút chì ngắn hơn A c) Vẽ một đoạn thẳng ước lượng bằng mắt sao cho trông giống hệt độ dài của A: đó là bút chì dài bằng A
Vậy a) vẽ bút chì dài hơn A; b) vẽ bút chì ngắn hơn A; c) vẽ bút chì trông dài bằng A.
2Cách 2. Đo hoặc ướm bằng một vật mốc rồi vẽ theo
Định hướng. Đặt một mảnh giấy hoặc que tính lên đúng độ dài của bút chì A để làm mốc, sau đó dùng mốc đó vẽ chính xác các đoạn dài hơn, ngắn hơn, hoặc bằng nhau, thay vì chỉ ước lượng bằng mắt.
Ướm mốc bằng đúng độ dài A, đánh dấu hai đầu mốc trên giấy nháp a) Vẽ đoạn thẳng vượt qua mốc: được bút chì dài hơn A b) Vẽ đoạn thẳng dừng lại trước khi hết mốc: được bút chì ngắn hơn A c) Vẽ đoạn thẳng đúng bằng độ dài mốc: được bút chì dài bằng A
Vậy dùng mốc để vẽ cho kết quả chính xác hơn hẳn Cách 1, nhất là với câu c) "dài bằng A".
Nhận xét. Câu c) khó nhất vì phải vẽ đúng bằng nhau — nên dùng Cách 2 (có mốc) để vẽ chuẩn hơn Cách 1 (chỉ ước lượng bằng mắt).
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 2 (ướm mốc bằng một vật khác) cho câu c) "dài bằng A" vì ước lượng bằng mắt rất dễ vẽ lệch một chút; câu a), b) thì Cách 1 ước lượng bằng mắt là đủ nhanh và đủ chính xác.
Đáp số.Không có đáp số cố định — chỉ cần bút chì vẽ ra ở câu a) dài hơn A, câu b) ngắn hơn A, câu c) dài bằng A khi đặt cạnh nhau so sánh.
Sai lầm thường gặp.Vẽ câu c) "dài bằng A" nhưng chỉ áng chừng qua loa nên bị lệch dài hơn hoặc ngắn hơn A một chút — cần ướm cẩn thận bằng một vật mốc chứ không nên vẽ ngẫu hứng.
🚀 Mở rộng.Nếu vẽ liền một lúc cả ba bút chì a), b), c) rồi xếp cùng bút chì A theo thứ tự ngắn dần, thứ tự đó sẽ là gì?
Bài 3 · Bài 3★Trang 29— So sánh dài hơn, ngắn hơn giữa nhiều cặp vật lấy từ một nhóm ba vật
Bài 3 (trang 29). Viết dài hơn, ngắn hơn vào chỗ chấm cho thích hợp (ba bút chì A, B, C có độ dài khác nhau, đều tô màu xanh da trời, đầu gọt nhọn cùng một phía). a) Bút A ......... bút B b) Bút B ......... bút C c) Bút C ......... bút A
Kiến thức cần nhớ
Với ba vật trở lên, có thể xếp thứ tự chung một lần từ ngắn đến dài rồi suy ra kết quả so sánh cho từng cặp.
Bài 4 · Bài 4★★Trang 29— Xếp thứ tự ba vật theo độ dài tăng dần bằng cách đánh số 1, 2, 3
Bài 4 (trang 29). Viết các số 1, 2, 3 vào ô trống theo thứ tự từ ngắn nhất đến dài nhất (theo mẫu: con kiến = 1, con sâu nhỏ = 2, con sâu dài = 3). a) Xe tắc-xi nhỏ, xe con, xe bán tải. b) Bút chì ngắn, cái kéo, bút chì dài. c) Cá nhỏ có sọc, cá vằn cam trắng, cá sọc xanh dài.
Kiến thức cần nhớ
Xếp thứ tự theo độ dài tăng dần: vật ngắn nhất được đánh số 1, vật dài nhất được đánh số lớn nhất trong nhóm.
Với ba vật, phải so đủ ba lần cặp (hoặc so lần lượt) mới chắc chắn xếp đúng thứ tự, không được đoán.
Bài 5 · Cao hơn, thấp hơn · Bài 1★Trang 30— So sánh chiều cao hai vật, chọn đúng theo yêu cầu cao hơn hoặc thấp hơn
Bài 1 (trang 30). Mỗi cặp con vật đứng trên cùng một mặt đất. a) Khoanh vào con vật cao hơn trong mỗi cặp: (1) chuột túi và gấu koala; (2) sóc và nhím. b) Khoanh vào con vật thấp hơn trong mỗi cặp: (1) sư tử con và hươu cao cổ; (2) khỉ và thỏ.
Kiến thức cần nhớ
Con vật cao hơn là con vật có đỉnh đầu ở vị trí cao hơn khi cùng đứng trên một mặt đất.
Con vật thấp hơn là con vật có đỉnh đầu ở vị trí thấp hơn khi cùng đứng trên một mặt đất.
Bài 6 · Cao hơn, thấp hơn · Bài 2★★Trang 30— So sánh chiều cao từ ba vật để tìm cao nhất, thấp nhất; so sánh với một vật mốc cho trước
Bài 2 (trang 30). a) Tô màu xanh cho cây cao nhất, tô màu vàng cho cây thấp nhất trong ba cây: cây chuối, cây tre, cây dừa (cả ba cây cùng mọc trên một bãi đất). b) Cho hình A ghép từ các khối lập phương xếp thành hình tháp ba bậc. Tô màu đỏ vào hình cao hơn hình A, tô màu vàng vào hình thấp hơn hình A (có hai hình khác để so sánh, một hình thấp hơn ở bên trái gồm hai bậc, một hình cao hơn ở bên phải gồm bốn bậc).
Kiến thức cần nhớ
Cây cao nhất trong ba cây là cây cao hơn cả hai cây còn lại; cây thấp nhất là cây thấp hơn cả hai cây còn lại.
Khi so với một vật mốc, chỉ cần so trực tiếp từng vật với vật mốc đó, không cần so hai vật kia với nhau.
Bài 7 · Cao hơn, thấp hơn · Bài 3★★Trang 31— So sánh chiều cao nhiều vật, có trường hợp đặc biệt cao bằng nhau
Bài 3 (trang 31). Viết cao hơn, thấp hơn, cao bằng vào chỗ chấm cho thích hợp (bốn bạn Nam, Mai, Việt và Rô-bốt đứng cùng trên một mặt đất, có đường kẻ ngang đánh dấu Nam và Việt cao bằng nhau). a) Mai ......... Việt b) Việt ......... Nam c) Nam ......... Rô-bốt d) Rô-bốt ......... Việt
Kiến thức cần nhớ
Hai vật cao bằng nhau khi đỉnh của chúng chạm cùng một mức khi cùng đứng trên một mặt đất.
Nếu A cao hơn B thì B thấp hơn A (quan hệ ngược nhau); nếu A cao bằng B thì B cũng cao bằng A.
Bài 8 · Cao hơn, thấp hơn · Bài 4★★Trang 31— Xếp thứ tự ba vật theo chiều cao tăng dần bằng cách đánh số 1, 2, 3
Bài 4 (trang 31). Viết các số 1, 2, 3 vào ô trống theo thứ tự các bạn từ thấp nhất đến cao nhất. a) Ba bạn gái đứng cùng một mặt đất: bạn bên trái tóc dài xoã, bạn đứng giữa cao nhất, bạn bên phải tóc buộc hai bên thấp nhất. b) Ba bạn đứng cùng một mặt đất: bạn bên trái áo xanh dương cao thứ nhì, bạn đứng giữa mặc áo có caravat thấp nhất, bạn bên phải mặc váy xanh cao nhất.
Kiến thức cần nhớ
Xếp thứ tự chiều cao tăng dần: bạn thấp nhất được đánh số 1, bạn cao nhất được đánh số lớn nhất trong nhóm.
