Bài 1 · Bài 1★Trang 22— Điền số còn thiếu trong bảng các số từ 1 đến 100
Bài 1 (trang 22). Viết số còn thiếu vào bảng các số từ 1 đến 100. Bảng gồm 10 hàng, mỗi hàng 10 số liên tiếp, các ô để trống cần điền là: hàng 1-10 thiếu 4, 6, 9; hàng 11-20 thiếu 13, 15, 19; hàng 21-30 thiếu 24, 27, 29; hàng 31-40 thiếu 31, 33, 36, 40; hàng 41-50 thiếu 43, 45, 46, 49; hàng 51-60 thiếu 53, 56, 59; hàng 61-70 thiếu 61, 64, 67, 70; hàng 71-80 thiếu 73, 77, 79; hàng 81-90 thiếu 83, 86, 88; hàng 91-100 thiếu 94, 96, 99.
Kiến thức cần nhớ
Trong mỗi hàng của bảng, các số liên tiếp hơn kém nhau 1 đơn vị.
Hai số cùng cột ở hai hàng liền nhau hơn kém nhau 10 đơn vị.
🧠 Phân tích tư duy
Bảng VBT thiếu nhiều ô hơn bảng SGK, rải khắp cả 10 hàng. Vẫn áp dụng đúng quy tắc: nhìn số liền trước — liền sau trong hàng, hoặc lấy số cùng cột ở hàng trên cộng 10, để điền từng ô một cách có hệ thống, tránh bỏ sót.
1Cách 1. Đếm số liền trước, liền sau trong từng hàng
Định hướng. Với mỗi ô trống, nhìn số ở bên trái hoặc bên phải trong cùng hàng rồi cộng hoặc trừ 1 để ra số cần điền.
Hàng 1-10: liền sau 3 là 3+1=4; liền trước 5 là 5−1=4 (trùng); liền sau 8 là 8+1=9 — thiếu 4, 6 (giữa 5 và 7: 5+1=6), 9 Hàng 11-20: liền sau 12 là 12+1=13; liền trước 16 là 16−1=15; liền trước 20 là 20−1=19 Hàng 21-30: liền sau 23 là 23+1=24; liền sau 26 là 26+1=27; liền trước 30 là 30−1=29 Hàng 31-40: liền trước 32 là 32−1=31; liền sau 32 là 32+1=33; liền trước 37 là 37−1=36; liền sau 39 là 39+1=40 Hàng 41-50 đến hàng 91-100: làm tương tự, mỗi ô trống lấy số liền kề cộng hoặc trừ 1
Vậy các số còn thiếu lần lượt theo từng hàng là: 4, 6, 9; 13, 15, 19; 24, 27, 29; 31, 33, 36, 40; 43, 45, 46, 49; 53, 56, 59; 61, 64, 67, 70; 73, 77, 79; 83, 86, 88; 94, 96, 99.
2Cách 2. Lấy số cùng cột ở hàng trên cộng thêm 10
Định hướng. Số ở cùng cột của hàng dưới luôn hơn số ở hàng trên đúng 10 đơn vị, dùng cách này để kiểm tra lại kết quả của Cách 1, đặc biệt với các ô ở đầu hoặc cuối hàng.
Ô trống ở hàng 31-40 cột 1 (thiếu 31) cùng cột với 21 (hàng 21-30): 21+10=31 Ô trống ở hàng 41-50 cột 10 không có (đã đủ), nhưng ô thiếu 49 cùng cột với 39: 39+10=49 Ô trống ở hàng 61-70 cột 1 (thiếu 61) cùng cột với 51: 51+10=61; ô thiếu 70 cùng cột với 60: 60+10=70 Ô trống ở hàng 91-100 (thiếu 94) cùng cột với 84: 84+10=94; (thiếu 99) cùng cột với 89: 89+10=99
Vậy kết quả kiểm tra lại đều khớp với Cách 1, xác nhận đủ 33 số còn thiếu.
Nhận xét. Cách cộng thêm 10 đặc biệt hữu ích để kiểm tra chéo các ô ở đầu và cuối mỗi hàng, nơi không đủ số liền kề hai bên.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (đếm liền trước, liền sau) cho phần lớn các ô vì nhanh gọn, riêng ô đầu/cuối hàng thì dùng Cách 2 (cộng thêm 10) để chắc chắn.
Sai lầm thường gặp.Đếm nhảy cóc qua một số liền kề khi có 2-3 ô trống liên tiếp trong cùng một hàng (như hàng 31-40 có 4 ô trống) — phải đếm chậm từng ô một theo đúng thứ tự, không được ước lượng.
🚀 Mở rộng.Nếu bảng có thêm hàng thứ 11 (101 đến 110), số còn thiếu ở cột thứ 5 của hàng đó (nếu bị che) sẽ là số nào?
Bài 2 · Bài 2★Trang 22— Nhận biết số có một chữ số, số có hai chữ số giống nhau, đếm số lượng và tìm số bé nhất — lớn nhất có hai chữ số
Bài 2 (trang 22). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Trong bảng các số từ 1 đến 100: a) Các số có một chữ số là: ... b) Các số có hai chữ số giống nhau là: ... c) Có ... số có hai chữ số. d) Số bé nhất có hai chữ số là ... Số lớn nhất có hai chữ số là ...
Kiến thức cần nhớ
Số có một chữ số: từ 1 đến 9 (có 9 số).
Số có hai chữ số: từ 10 đến 99 (có 90 số).
Số có hai chữ số giống nhau: chữ số hàng chục bằng chữ số hàng đơn vị.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn ý a, b, c, d đều dựa vào việc phân loại số theo số chữ số và theo cấu tạo hàng chục — hàng đơn vị. Ý c) dễ nhầm nhất vì phải đếm đủ số lượng (từ 10 đến 99 có bao nhiêu số) chứ không liệt kê hết ra.
1Cách 1. Liệt kê trực tiếp theo từng ý
Định hướng. Với mỗi ý, liệt kê hoặc đếm trực tiếp trên bảng số 1-100.
a) Số có một chữ số: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 b) Số có hai chữ số giống nhau: 11, 22, 33, 44, 55, 66, 77, 88, 99 c) Đếm từ 10 đến 99: có 99−10+1=90 số có hai chữ số d) Số bé nhất có hai chữ số là 10 (số đầu tiên đủ hai chữ số); số lớn nhất có hai chữ số là 99 (100 đã có ba chữ số)
Vậy a) 1, 2,…, 9; b) 11, 22,…, 99; c) có 90 số; d) bé nhất 10, lớn nhất 99.
2Cách 2. Dùng phép trừ để đếm số lượng, dùng cấu tạo số để liệt kê
Định hướng. Với ý c) dùng phép trừ (số cuối trừ số đầu rồi cộng 1) thay vì đếm tay từng số; với ý a, b) hình dung cấu tạo hàng chục — hàng đơn vị để liệt kê không sót.
a) Số có một chữ số không có hàng chục, chỉ có 9 giá trị từ 1 đến 9 — trùng khớp liệt kê ở Cách 1 b) Cho chữ số hàng chục chạy từ 1 đến 9, chữ số hàng đơn vị lấy giống hệt: được đúng 9 số 11 đến 99 c) Số có hai chữ số từ 10 đến 99: 99−10+1=90 (số) d) Chữ số hàng chục bé nhất có thể là 1 (không thể là 0 vì sẽ thành số một chữ số), kết hợp hàng đơn vị bé nhất 0 được 10; chữ số hàng chục lớn nhất là 9, hàng đơn vị lớn nhất là 9 được 99
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: a) 9 số; b) 9 số; c) 90 số; d) 10 và 99.
Nhận xét. Dùng phép trừ để đếm số lượng (ý c) nhanh và chắc chắn hơn hẳn đếm tay từng số một.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 2 cho ý c) (lấy 99−10+1=90) vì đếm tay 90 số rất dễ nhầm; các ý a, b, d) dùng Cách 1 liệt kê trực tiếp là đủ nhanh.
Đáp số.a) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9. b) 11, 22, 33, 44, 55, 66, 77, 88, 99. c) 90 số. d) Bé nhất là 10, lớn nhất là 99.
Sai lầm thường gặp.Ý c) hay đếm nhầm bằng cách lấy 99−10=89 rồi quên cộng thêm 1 (quên tính luôn cả số 10 lẫn số 99 vào trong khoảng đếm) — phải nhớ công thức đếm số lượng là (số cuối trừ số đầu) rồi cộng thêm 1.
🚀 Mở rộng.Có bao nhiêu số có hai chữ số mà chữ số hàng chục lớn hơn chữ số hàng đơn vị đúng 1 đơn vị (như 21, 32, 43, …)?
Bài 4 · Bài 4★Trang 23— Sắp xếp các số có hai chữ số theo thứ tự từ bé đến lớn hoặc từ lớn đến bé
Bài 4 (trang 23). a) Viết các số theo thứ tự từ bé đến lớn: nhóm 1 gồm 32, 29, 37; nhóm 2 gồm 54, 90, 86, 75. b) Viết các số theo thứ tự từ lớn đến bé: nhóm 3 gồm 68, 75, 71; nhóm 4 gồm 38, 42, 29, 61.
Kiến thức cần nhớ
So sánh nhiều số có hai chữ số bằng cách so hàng chục trước, hàng đơn vị sau.
Sắp xếp tăng dần: từ số bé nhất đến số lớn nhất; sắp xếp giảm dần: từ số lớn nhất đến số bé nhất.
Bài 5 · Bài 5★★Trang 23— Đếm theo dãy số cách đều 2 đơn vị để xác định đúng vị trí cần tìm
Bài 5 (trang 23). a) Chú thỏ sẽ trốn vào ngôi nhà số 24, tô màu ngôi nhà đó. Biết các ngôi nhà trên đường đi của thỏ được đánh số cách đều 2 đơn vị bắt đầu từ 2: nhà thứ nhất số 2, nhà thứ hai số 4, nhà thứ ba số 6, nhà thứ tư số 8, các nhà tiếp theo cứ thế cách đều 2. b) Chú mèo sẽ trốn vào ngôi nhà số 23, tô màu ngôi nhà đó. Biết các ngôi nhà trên đường đi của mèo được đánh số cách đều 2 đơn vị bắt đầu từ 1: nhà thứ nhất số 1, nhà thứ hai số 3 (theo hình vẽ, các nhà kế tiếp có số 5, 7 ghi trên mái), các nhà tiếp theo cứ thế cách đều 2.
Kiến thức cần nhớ
Dãy cách đều 2 đơn vị bắt đầu từ số a: số thứ n trong dãy là a+2×(n−1).
