Bài 1 · Hoạt động 1★Trang 22— Điền số còn thiếu trong bảng các số từ 1 đến 100
Hoạt động 1 (trang 22). Tìm số còn thiếu trong bảng các số từ 1 đến 100. Bảng gồm 10 hàng, mỗi hàng 10 số liên tiếp từ 1 đến 100, một số ô để trống dấu hỏi chấm (?) cần điền số thích hợp: hàng 11-20 thiếu 16 và 20; hàng 21-30 thiếu 27 và 29; hàng 31-40 thiếu 34 và 37; hàng 41-50 thiếu 43 và 48; hàng 51-60 thiếu 54 và 57; hàng 61-70 thiếu 63 và 64; hàng 71-80 thiếu 72, 76 và 77; hàng 81-90 thiếu 88; hàng 91-100 thiếu 96 và 98.
Kiến thức cần nhớ
- Trong mỗi hàng của bảng, các số liên tiếp hơn kém nhau 1 đơn vị.
- Hai số cùng cột ở hai hàng liền nhau hơn kém nhau 10 đơn vị.
🧠 Phân tích tư duy
Trong bảng, mỗi hàng có 10 số liên tiếp (hàng sau hơn hàng trước đúng 10 đơn vị ở cùng một cột), nên chỉ cần nhìn số liền trước hoặc liền sau trong hàng, hoặc số ở đúng cột của hàng trên/hàng dưới (hơn kém 10) là tìm ra ngay số còn thiếu. Bảng có tới 18 ô trống rải khắp 9 hàng nên phải làm lần lượt từng hàng một, tránh nhảy cóc dễ bỏ sót ô. Ô trống nằm ở đầu hoặc cuối hàng (như số tròn chục 20, 40, 70) là bẫy dễ đếm nhầm nhất vì không đủ số liền kề hai bên để dựa vào.
1Cách 1. Đếm số liền trước, liền sau trong hàng
Định hướng. Nhìn số đứng ngay bên trái và bên phải ô trống trong cùng một hàng; số cần tìm là số liền sau số bên trái (hoặc liền trước số bên phải).
Hàng 11-20: bên trái ô trống thứ nhất là 15, liền sau là ; ô trống thứ hai liền trước 19 nên là
Hàng 21-30: liền sau 26 là ; liền trước 30 nên là
Hàng 31-40: liền sau 33 là ; liền trước 38 nên là
Hàng 41-50: liền sau 42 là ; liền trước 49 nên là
Hàng 51-60: liền sau 53 là ; liền trước 58 nên là
Hàng 61-70: liền sau 62 là ; liền sau đó là
Hàng 71-80: liền sau 71 là ; liền sau 75 là ; liền sau đó là
Hàng 81-90: liền sau 87 là
Hàng 91-100: liền sau 95 là ; liền trước 99 nên là
Hàng 21-30: liền sau 26 là ; liền trước 30 nên là
Hàng 31-40: liền sau 33 là ; liền trước 38 nên là
Hàng 41-50: liền sau 42 là ; liền trước 49 nên là
Hàng 51-60: liền sau 53 là ; liền trước 58 nên là
Hàng 61-70: liền sau 62 là ; liền sau đó là
Hàng 71-80: liền sau 71 là ; liền sau 75 là ; liền sau đó là
Hàng 81-90: liền sau 87 là
Hàng 91-100: liền sau 95 là ; liền trước 99 nên là
Vậy các số còn thiếu lần lượt là: 16, 20, 27, 29, 34, 37, 43, 48, 54, 57, 63, 64, 72, 76, 77, 88, 96, 98.
2Cách 2. Lấy số cùng cột ở hàng trên cộng thêm 10
Định hướng. Số ở cùng một cột của hàng dưới luôn hơn số ở hàng trên đúng 10 đơn vị, nên có thể tính số còn thiếu bằng cách lấy số cùng cột hàng trên cộng .
Ô trống ở hàng 11-20 cùng cột với 6 (hàng 1-10): ; cùng cột với 10:
Ô trống ở hàng 21-30 cùng cột với 17 (hàng 11-20): ; cùng cột với 19:
Ô trống ở hàng 31-40 cùng cột với 24: ; cùng cột với 27:
Ô trống ở hàng 41-50 cùng cột với 33: ; cùng cột với 38:
Ô trống ở hàng 51-60 cùng cột với 44: ; cùng cột với 47:
Ô trống ở hàng 61-70 cùng cột với 53: ; cùng cột với 54:
Ô trống ở hàng 71-80 cùng cột với 62: ; cùng cột với 66: ; cùng cột với 67:
Ô trống ở hàng 81-90 cùng cột với 78:
Ô trống ở hàng 91-100 cùng cột với 86: ; cùng cột với 88:
Ô trống ở hàng 21-30 cùng cột với 17 (hàng 11-20): ; cùng cột với 19:
Ô trống ở hàng 31-40 cùng cột với 24: ; cùng cột với 27:
Ô trống ở hàng 41-50 cùng cột với 33: ; cùng cột với 38:
Ô trống ở hàng 51-60 cùng cột với 44: ; cùng cột với 47:
Ô trống ở hàng 61-70 cùng cột với 53: ; cùng cột với 54:
Ô trống ở hàng 71-80 cùng cột với 62: ; cùng cột với 66: ; cùng cột với 67:
Ô trống ở hàng 81-90 cùng cột với 78:
Ô trống ở hàng 91-100 cùng cột với 86: ; cùng cột với 88:
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 16, 20, 27, 29, 34, 37, 43, 48, 54, 57, 63, 64, 72, 76, 77, 88, 96, 98.
Nhận xét. Cách cộng thêm 10 rất tiện khi ô trống nằm ở đầu hoặc cuối hàng, không có đủ số liền kề hai bên để đếm.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên phối hợp cả hai cách: ô trống ở giữa hàng thì dùng Cách 1 (đếm liền trước, liền sau) cho nhanh; ô trống ở đầu hoặc cuối hàng (như 20, 40, 70) thì dùng Cách 2 (cộng thêm 10) để chắc chắn hơn.
Đáp số. Các số còn thiếu: 16, 20, 27, 29, 34, 37, 43, 48, 54, 57, 63, 64, 72, 76, 77, 88, 96, 98.
Sai lầm thường gặp. Ở ô trống cuối hàng (ví dụ hàng 11-20 thiếu số cuối) học sinh hay đếm nhầm sang số đầu hàng dưới (đếm 19 rồi tưởng số tiếp theo là 21) — phải nhớ hàng nào đủ 10 số thì kết thúc đúng ở số tròn chục (20, 30, 40, …).
🚀 Mở rộng. Nếu bảng có thêm hàng thứ 11 (từ 101 đến 110), số ở đúng vị trí cột thứ 6 của hàng đó là số nào?
