Chủ đề 7. Độ dài và đo độ dài

Bài 27. Thực hành ước lượng và đo độ dài

Vở bài tập Toán 1 — Kết nối tri thức, tập 2 · 4 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Bài 1 (trang 37 VBT)★★Trang 37— Đo độ dài bằng thước kẻ cm rồi so sánh nhiều số đo, tìm vật dài nhất và vật dài hơn một mốc cho trước
Bài 1 (trang 37 VBT). a) Đo độ dài bàn chải đánh răng, điều khiển, tua vít bằng thước kẻ có vạch cm. Đồ vật nào dài nhất?
b) Đo độ dài ba bút chì A, B, C bằng thước kẻ có vạch cm. Bút chì nào dài hơn 8 cm?
Bài 1a — Đo độ dài ba đồ vậtTua vít? cmBàn chải đánh răng? cmĐiều khiển? cm0123456789101112cmBài 1b — Đo độ dài ba bút chìBút chì A? cmBút chì B? cmBút chì C? cm01234567891011121314cmmốc 8 cm
Kiến thức cần nhớ
  • Đo độ dài bằng thước kẻ: đặt vạch 0 sát một đầu vật, đọc số ở vạch trùng đầu kia.
  • "Dài hơn" một mốc nghĩa là số đo phải lớn hơn mốc đó; bằng đúng mốc thì không tính.
🧠 Phân tích tư duy
Bài gồm hai câu hỏi khác nhau trên cùng kĩ năng đo: câu a) tìm vật LỚN NHẤT trong ba số đo, câu b) tìm vật LỚN HƠN một mốc cho trước (8 cm). Phải đo đủ hết rồi mới so sánh, và chú ý bút chì đúng bằng 8 cm thì không được tính là "dài hơn".
1Cách 1. Đặt thước có vạch cm sát một đầu mỗi vật rồi đọc số đo

Định hướng. Với mỗi vật, đặt vạch số 0 của thước sát một đầu, đọc số ở vạch trùng với đầu kia — làm lần lượt cho cả ba đồ vật ở câu a) và cả ba bút chì ở câu b).

Bàn chải đánh răng dài cm, điều khiển dài cm, tua vít dài cm: so sánh cm cm cm nên tua vít dài nhất
Bút chì A dài cm, bút chì B dài cm, bút chì C dài cm
So từng số đo với mốc 8 cm: cm cm (dài hơn); cm bằng cm (không phải dài hơn); cm cm (dài hơn)
Bài 1a — Đo độ dài ba đồ vậtTua vít9 cmBàn chải đánh răng7 cmĐiều khiển3 cm0123456789101112cmBài 1b — Đo độ dài ba bút chìBút chì A10 cmBút chì B8 cmBút chì C12 cm01234567891011121314cmmốc 8 cm

Vậy a) tua vít dài nhất (9 cm); b) bút chì A và bút chì C dài hơn 8 cm.

2Cách 2. So sánh trực tiếp từng đôi một / dùng đường mốc 8 cm trên hình

Định hướng. Câu a) so lần lượt từng đôi một để tìm số lớn nhất; câu b) kẻ một đường mốc đúng vạch 8 cm rồi xem bút chì nào vượt qua đường đó.

So bàn chải ( cm) với điều khiển ( cm): bàn chải lớn hơn; so tiếp bàn chải ( cm) với tua vít ( cm): tua vít lớn hơn — vậy tua vít dài nhất
Kẻ đường mốc qua vạch cm: đầu tẩy bút chì A (ở vạch 10) và bút chì C (ở vạch 12) đều vượt qua đường mốc
Đầu tẩy bút chì B dừng đúng tại đường mốc (vạch 8), không vượt qua nên không tính là "dài hơn"

Vậy hai cách đều cho cùng kết quả: tua vít dài nhất; bút chì A và C dài hơn 8 cm, bút chì B thì không.

Nhận xét. Cách 1 rõ ràng từng số đo cụ thể; Cách 2 trực quan trên hình, giúp thấy ngay bút nào "vượt mốc" mà không cần nhớ số.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 (đọc số đo rồi so sánh bằng số) vì rõ ràng, ít nhầm hơn so với chỉ ước lượng bằng mắt trên hình.
Đáp số. a) Bàn chải đánh răng 7 cm, điều khiển 3 cm, tua vít 9 cm — tua vít dài nhất. b) Bút chì A dài 10 cm, bút chì B dài 8 cm, bút chì C dài 12 cm — bút chì A và C dài hơn 8 cm.
Sai lầm thường gặp. Ở câu b), thấy bút chì B đo được đúng 8 cm rồi xếp luôn vào nhóm "dài hơn 8 cm" — nhầm giữa "bằng" và "dài hơn".
🚀 Mở rộng. Nếu có thêm bút chì D dài 9 cm thì bút chì D có tính là "dài hơn 8 cm" không? Vì sao?
Bài 2 · Bài 2 (trang 37 VBT)★Trang 37— Thực hành đo độ dài thật bằng gang tay theo mẫu cho sẵn (hoạt động cá nhân, không có đáp số cố định)
Bài 2 (trang 37 VBT). Thực hành đo độ dài bằng gang tay của em rồi viết số thích hợp vào chỗ chấm (theo mẫu). Mẫu: Tấm gỗ dài 5 gang tay. Cặp sách của em dài khoảng ? gang tay.
Đo bằng gang tay (theo mẫu)Đồ vậtMẫu (VBT)Của emTấm gỗ5 gang tay?Cặp sách của em(theo mẫu)?Kết quả tuỳ đồ vật và cơ thể của từng em, không có một đáp số chung.
Kiến thức cần nhớ
  • Gang tay là đơn vị đo tự quy ước, dùng đo các vật vừa và nhỏ trong tầm tay.
  • Đặt các gang tay nối tiếp nhau, không hở không đè, thì đếm được mới đúng số thật.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho sẵn một mẫu đã đo xong (tấm gỗ 5 gang tay) để học sinh biết cách làm. Sau đó em tự đo lại đúng quy trình đó với cặp sách của chính mình, đây không phải bài có đáp số tính sẵn trong sách.
1Cách 1. Đặt gang tay nối tiếp dọc theo cặp sách rồi đếm

Định hướng. Làm giống hệt mẫu "Tấm gỗ dài 5 gang tay": đặt gang tay sát một đầu cặp sách, đếm từng gang tay nối tiếp không hở không đè cho tới hết chiều dài cặp sách.

Đặt bàn tay dang rộng (một gang tay) sát mép trái cặp sách, đánh dấu điểm cuối của gang tay đó
Từ điểm vừa đánh dấu, đặt tiếp gang tay thứ hai, cứ thế nối tiếp tới hết mép phải cặp sách, mỗi lần đặt đếm thêm 1
Ghi lại đúng số gang tay đếm được vào chỗ chấm

Vậy em ghi đúng số gang tay đo được của cặp sách mình (kết quả tuỳ theo gang tay và cặp sách của từng em, không có một đáp số chung).

2Cách 2. So với mẫu "tấm gỗ dài 5 gang tay" để ước lượng trước rồi đo lại kiểm tra

Định hướng. Nhìn cặp sách, so với hình ảnh "tấm gỗ 5 gang tay" trong mẫu xem cặp sách dài hơn hay ngắn hơn tấm gỗ đó, đoán trước một số rồi đo thật lại để kiểm tra.

Cặp sách thường ngắn hơn tấm gỗ trong mẫu khá nhiều, đoán trước "chắc khoảng 2-3 gang tay" (ước lượng)
Đặt gang tay thật đo theo Cách 1 để có số chính xác (thực tế)
So sánh số đoán trước với số đo thật để biết mình ước lượng đã sát chưa

Vậy Cách 2 giúp em vừa luyện đoán trước (ước lượng) vừa luyện đo thật, đúng tinh thần bài "Thực hành ước lượng và đo độ dài".

Nhận xét. Cách 1 cho ngay kết quả đo để điền vào chỗ chấm; Cách 2 luyện thêm kĩ năng ước lượng trước khi đo.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên làm theo đúng thứ tự Cách 2: ước lượng bằng gang tay trước, sau đó đặt gang tay thật đo lại cặp sách để kiểm tra, đúng tinh thần "ước lượng rồi mới đo" của bài học.
Đáp số. Không có đáp số cố định — kết quả tuỳ theo độ dài gang tay và kích thước cặp sách của từng em. Ví dụ tham khảo (chỉ mang tính minh hoạ): cặp sách có thể dài khoảng 2-3 gang tay.
Sai lầm thường gặp. Đặt gang tay để hở khoảng trống hoặc đè chồng lên gang tay trước, khiến số đếm được sai lệch so với chiều dài thật của cặp sách.
🚀 Mở rộng. Nếu gang tay của em ngắn hơn gang tay của bạn, ai đo cặp sách ra số gang tay nhiều hơn? Vì sao?
Bài 3 · Bài 3 (trang 38 VBT)★Trang 38— Thực hành đo độ dài thật bằng thước kẻ theo mẫu cho sẵn (hoạt động cá nhân, không có đáp số cố định)
Bài 3 (trang 38 VBT). Thực hành đo độ dài bằng thước kẻ rồi viết số thích hợp vào chỗ chấm (theo mẫu). Mẫu: Bàn dài bằng 5 cái thước kẻ. Bàn học của em dài khoảng ? cái thước kẻ.
Đo bằng thước kẻ (theo mẫu)Đồ vậtMẫu (VBT)Của emBàn (mẫu)5 cái thước kẻ?Bàn học của em(theo mẫu)?Kết quả tuỳ đồ vật và cơ thể của từng em, không có một đáp số chung.
Kiến thức cần nhớ
  • Có thể dùng chính đồ vật quen thuộc (thước kẻ) làm đơn vị đo tự quy ước cho vật lớn hơn nó.
  • Đặt các thước kẻ nối tiếp nhau, không hở không đè, thì đếm được mới đúng số thật.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · Bài 4 (trang 38 VBT)★Trang 38— Thực hành đo độ dài thật bằng bước chân theo mẫu cho sẵn (hoạt động cá nhân, không có đáp số cố định)
Bài 4 (trang 38 VBT). Thực hành đo độ dài bằng bước chân của em rồi viết số thích hợp vào chỗ chấm (theo mẫu). Mẫu: Bức tường dài khoảng 9 bước chân.
Đo bằng bước chân (theo mẫu)Đồ vậtMẫu (VBT)Của emBức tường (mẫu)khoảng 9 bước chân?Bức tường lớp em(theo mẫu)?Kết quả tuỳ đồ vật và cơ thể của từng em, không có một đáp số chung.
Kiến thức cần nhớ
  • Bước chân là đơn vị đo tự quy ước, phù hợp đo khoảng cách dài như bức tường, sân trường.
  • Bước chân của mỗi người dài ngắn khác nhau nên cùng một bức tường có thể đếm ra số bước khác nhau.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chủ đề 7. Độ dài và đo độ dài