Bài 1 · Tiết 1 (trang 64) · Bài 1★Trang 64— Ước lượng nặng, nhẹ và đọc kết quả cân thăng bằng cho một nhóm vật
Tiết 1 (trang 64) · Bài 1. a) Em cầm quyển sách rồi cầm cái bút chì. Em ước lượng xem quyển sách nặng hơn hay nhẹ hơn cái bút chì rồi viết “nặng hơn”, “nhẹ hơn” thích hợp vào chỗ chấm. Quyển sách ... bút chì. Bút chì ... quyển sách. b) Quan sát hình bên rồi viết “nặng hơn”, “nhẹ hơn” hoặc “cân nặng” thích hợp vào chỗ chấm. 5 quyển sách ... 1 kg. (Hình vẽ một chồng 5 quyển sách đặt trên một đĩa cân thăng bằng với quả cân 1 kg ở đĩa bên kia.)
Kiến thức cần nhớ
Cân đĩa thăng bằng (đòn cân nằm ngang) nghĩa là khối lượng hai bên đĩa bằng nhau, kể cả khi một bên là một nhóm nhiều vật gộp lại.
🧠 Phân tích tư duy
Câu a) chỉ cần ước lượng dựa trên kinh nghiệm (quyển sách dày hơn hẳn cái bút chì mảnh). Câu b) là bẫy dễ nhầm: đề hỏi về cả một chồng 5 quyển sách chứ không phải 1 quyển, nên phải hiểu “5 quyển sách” ở đây được coi là một vật gộp, đối trọng đúng với quả cân 1 kg.
1Cách 1. Ước lượng theo chất liệu và đọc cân thăng bằng
Định hướng. So sánh độ dày, chất liệu của quyển sách và cái bút chì để ước lượng phần a); với phần b), đọc đòn cân thăng bằng để biết cả chồng sách nặng bằng đúng quả cân đối diện.
Quyển sách có nhiều tờ giấy dày cùng bìa cứng nên nặng hơn cái bút chì mảnh; cái bút chì nhẹ hơn quyển sách. Quan sát cân đĩa ở hình b): một bên đĩa có 5 quyển sách xếp chồng lên nhau, bên kia đĩa có quả cân ghi 1 kg; đòn cân nằm ngang (thăng bằng) nên khối lượng hai bên bằng nhau.
Vậy a) quyển sách nặng hơn bút chì (bút chì nhẹ hơn quyển sách); b) 5 quyển sách cân nặng 1 kg.
2Cách 2. Thử nhấc trên tay rồi kiểm chứng bằng vật chuẩn đã biết
Định hướng. Nhấc thử quyển sách và bút chì trên hai tay để cảm nhận trực tiếp độ nặng cho phần a); với phần b), lấy quả cân 1 kg làm “vật chuẩn” rồi so sánh xem cả chồng sách có làm cân thăng bằng với vật chuẩn đó hay không.
Đặt quyển sách lên một tay, bút chì lên tay còn lại: tay cầm quyển sách trĩu xuống rõ hơn, xác nhận quyển sách nặng hơn. Với quả cân 1 kg làm chuẩn: nếu đặt cả 5 quyển sách lên đĩa đối diện mà đòn cân vẫn thăng bằng (không nghiêng bên nào) thì chắc chắn cả 5 quyển nặng đúng bằng vật chuẩn, tức 1 kg.
Vậy a) quyển sách nặng hơn bút chì; b) 5 quyển sách cân nặng 1 kg.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đọc trực tiếp đòn cân thăng bằng (Cách 1) là cách nhanh và chắc chắn nhất khi hình đã vẽ sẵn quả cân chuẩn.
Đáp số.a) Quyển sách nặng hơn bút chì; bút chì nhẹ hơn quyển sách. b) 5 quyển sách cân nặng 1 kg.
Sai lầm thường gặp.Tưởng câu b) hỏi 1 quyển sách nặng 1 kg, trong khi đề cho cả chồng 5 quyển mới cân nặng 1 kg (mỗi quyển thực ra nhẹ hơn 1 kg nhiều).
🚀 Mở rộng.Nếu đổi thành 10 quyển sách giống hệt như vậy thì cần bao nhiêu quả cân 1 kg để cân thăng bằng?
Bài 2 · Tiết 1 (trang 64) · Bài 2★Trang 64— Ước lượng nặng, nhẹ giữa hai đồ vật quen thuộc
Tiết 1 (trang 64) · Bài 2. Em ước lượng vật nào nặng hơn, vật nào nhẹ hơn, rồi viết “nặng hơn”, “nhẹ hơn” thích hợp vào chỗ chấm. a) Quyển sách ... bút mực. Bút mực ... quyển sách. b) Bút chì ... hộp bút. Hộp bút ... bút chì. (Tranh vẽ quyển sách to bên cạnh cây bút mực nhỏ; cái bút chì mảnh bên cạnh hộp bút có nắp cứng.)
Kiến thức cần nhớ
Đồ vật làm bằng vật liệu đặc, có vỏ cứng thường nặng hơn đồ vật mảnh, rỗng cùng kích cỡ.
🧠 Phân tích tư duy
Cả hai câu đều chỉ yêu cầu ước lượng qua quan sát, không có số đo cụ thể, nên phải dựa vào kinh nghiệm về kích thước và chất liệu thường gặp của từng đồ vật. Bẫy dễ gặp là nghĩ đồ vật nhỏ luôn nhẹ hơn đồ vật to, trong khi phải xét thêm cả chất liệu bên trong (như hộp bút có khoá kim loại vẫn có thể nặng hơn một cái bút chì tuy dài hơn).
1Cách 1. Ước lượng theo chất liệu và kích thước quen thuộc
Định hướng. So sánh độ dày, chất liệu của từng cặp đồ vật dựa trên hiểu biết thường ngày.
Quyển sách gồm nhiều trang giấy với bìa cứng nên nặng hơn cây bút mực nhỏ, mảnh. Hộp bút thường có vỏ nhựa hoặc vải dày cùng khoá cài, đựng được nhiều đồ bên trong nên nặng hơn một cái bút chì đơn lẻ, mảnh.
Vậy a) quyển sách nặng hơn bút mực, bút mực nhẹ hơn quyển sách; b) bút chì nhẹ hơn hộp bút, hộp bút nặng hơn bút chì.
2Cách 2. Thử nhấc trên tay để cảm nhận trực tiếp
Định hướng. Đặt lần lượt từng cặp đồ vật lên hai bàn tay rồi so sánh xem tay nào trĩu xuống nhiều hơn.
Đặt quyển sách lên một tay, bút mực lên tay còn lại: tay cầm quyển sách trĩu xuống rõ hơn, xác nhận quyển sách nặng hơn. Đặt bút chì lên một tay, hộp bút lên tay còn lại: tay cầm hộp bút trĩu xuống hơn, xác nhận hộp bút nặng hơn bút chì.
Vậy a) quyển sách nặng hơn bút mực; b) hộp bút nặng hơn bút chì.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Ước lượng theo chất liệu quen thuộc (Cách 1) là đủ nhanh cho những đồ vật hằng ngày như sách, bút, hộp bút.
Đáp số.a) Quyển sách nặng hơn bút mực; bút mực nhẹ hơn quyển sách. b) Bút chì nhẹ hơn hộp bút; hộp bút nặng hơn bút chì.
Sai lầm thường gặp.Nghĩ rằng bút chì và bút mực đều “nhỏ” nên nặng như nhau, quên so sánh riêng từng cặp mà đề đã cho theo đúng thứ tự đã nêu.
🚀 Mở rộng.Nếu xếp cả quyển sách và hộp bút lên cùng một đĩa cân, đĩa đó có nặng hơn đĩa chỉ có bút mực và bút chì không?
Bài 3 · Tiết 1 (trang 65) · Bài 3★Trang 65— Đọc số đo khối lượng trên cân đồng hồ rồi cộng, trừ hai số đo
Tiết 1 (trang 65) · Bài 3. Quan sát tranh rồi viết số thích hợp vào chỗ chấm. a) Túi cà phê cân nặng ... kg. Túi gạo cân nặng ... kg. b) Túi gạo và túi cà phê cân nặng tất cả ... kg. c) Túi gạo nặng hơn túi cà phê ... kg. (Tranh vẽ túi cà phê đặt trên một cân đồng hồ, kim chỉ đúng vạch số 5; túi gạo đặt trên một cân đồng hồ khác, kim chỉ đúng vạch số 7.)
Kiến thức cần nhớ
Trên cân đồng hồ, đầu kim chỉ vào vạch số nào thì vật đang cân nặng bằng số đó (theo ki-lô-gam).
Muốn tìm tổng hai số đo khối lượng thì cộng lại; muốn tìm phần hơn thì lấy số lớn trừ số bé.
Bài 4 · Tiết 2 (trang 65) · Bài 1★Trang 65— Đọc số đo khối lượng cho sẵn rồi so sánh nhiều số để tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất
Tiết 2 (trang 65) · Bài 1. Quan sát tranh rồi viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Bốn bạn Mai, Nam, Việt và Rô-bốt cân kiểm tra sức khoẻ được kết quả như sau: Mai cân nặng 23 kg, Nam cân nặng 25 kg, Việt cân nặng 24 kg, Rô-bốt cân nặng 20 kg.
Tên
Việt
Rô-bốt
Nam
Mai
Cân nặng
24 kg
? kg
? kg
? kg
Bạn ... cân nặng nhất. Bạn ... cân nhẹ nhất.
Kiến thức cần nhớ
Khi so sánh nhiều số đo cùng đơn vị, có thể sắp xếp theo thứ tự từ bé đến lớn để dễ tìm số lớn nhất và số bé nhất.
Bài 6 · Tiết 2 (trang 66) · Bài 3★Trang 66— So sánh dung tích qua số cốc nước bằng nhau, cộng và tìm phần hơn
Tiết 2 (trang 66) · Bài 3. Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Mỗi bình A và B chứa được số cốc nước như hình dưới đây. a) Bình A chứa được ... cốc nước. Bình B chứa được ... cốc nước. b) Cả hai bình chứa được ... cốc nước. c) Bình A chứa được nhiều hơn bình B ... cốc nước. (Tranh vẽ bình A cạnh một khối 10 cốc nước xếp 2 hàng 5 cốc; bình B cạnh một khối 8 cốc nước xếp 2 hàng 4 cốc.)
Kiến thức cần nhớ
Khi các cốc đều có dung tích bằng nhau, có thể so sánh lượng nước ở hai bình bằng cách so sánh số cốc đã chứa được.
Bài 7 · Tiết 2 (trang 66) · Bài 4★Trang 66— Cộng số đo dung tích theo đơn vị lít
Tiết 2 (trang 66) · Bài 4. Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Dùng ca 1 l múc nước ở trong thùng đổ vào xô đỏ 4 ca đầy nước và vào xô xanh 5 ca đầy nước. Khi đó: a) Xô đỏ có ... l nước. b) Xô xanh có ... l nước.
Kiến thức cần nhớ
Dùng dụng cụ đong có dung tích chuẩn (ca 1 lít) để đo được đúng số lít nước đổ vào mỗi xô.
