Bài 1 · Bài 1 (tiết 1)★Trang 31— Đọc, viết số đo thể tích đơn vị mét khối
(Tiết 1) Bài 1 (trang 31). Hoàn thành bảng sau.
Đọc
Viết
Năm mươi mét khối
?
?
410 m³
Không phẩy bảy mươi lăm mét khối
?
?
10 000 m³
Kiến thức cần nhớ
Mét khối (m³) là thể tích của hình lập phương cạnh 1 m.
Đọc, viết số đo thể tích mét khối giống hệt đọc, viết số tự nhiên và số thập phân, chỉ thêm đơn vị đo vào sau.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn dòng, mỗi dòng chỉ thiếu một nửa đọc hoặc viết — cùng dạng với Hoạt động 1 đã học ở SGK Bài 47. Số 10000 có bốn chữ số 0 liên tiếp nên khi đọc dễ đọc sót hoặc đọc thừa một chữ số 0 ở hàng chục nghìn.
1Dùng phép đọc/viết trực tiếp theo thứ tự hàng
Đọc số theo thứ tự hàng từ lớn đến nhỏ, gặp dấu phẩy thì đọc "phẩy" rồi đọc tiếp phần thập phân; viết số thì làm ngược lại, rồi thêm tên đơn vị.
Bài 2 · Bài 2 (tiết 1)★★Trang 31— Đổi đơn vị đo thể tích giữa mét khối, đề-xi-mét khối và xăng-ti-mét khối
(Tiết 1) Bài 2 (trang 31). Viết số hoặc số thập phân thích hợp vào chỗ chấm. a) 2,5m3=?dm3 0,01m3=?dm3 b) 37500dm3=?m3 680000cm3=?m3
Kiến thức cần nhớ
1m3=1000dm3=1000000cm3; đổi m³↔dm³ hoặc dm³↔cm³ (cách một bậc) thì nhân/chia 1000; đổi m³↔cm³ (cách hai bậc) thì nhân/chia 1000000.
🧠 Phân tích tư duy
Nhóm a) đổi hai số đo từ m³ VỀ đơn vị dm³ (một bậc, hệ số 1000). Nhóm b) đổi hai số đo dm³ và cm³ VỀ đơn vị m³, trong đó 37500dm3 cách m³ một bậc (chia 1000) còn 680000cm3 cách m³ hai bậc (chia 1000000). Dễ nhầm lẫn dùng chung một hệ số cho cả hai phép đổi trong cùng nhóm b), phải xác định đúng số bậc trước khi tính.
1Nhân hoặc chia trực tiếp theo đúng hệ số
Đổi m³ sang dm³ thì nhân với 1000; đổi dm³ sang m³ thì chia cho 1000; đổi cm³ sang m³ thì chia cho 1000000.
a) 2,5m3=2,5×1000=2500dm3
0,01m3=0,01×1000=10dm3
b) 37500dm3=37500:1000=37,5m3
680000cm3=680000:1000000=0,68m3
Vậy a) 2 500 dm³; 10 dm³. b) 37,5 m³; 0,68 m³.
2Dịch chuyển dấu phẩy đúng số hàng
Nhân với 1000 thì dịch dấu phẩy phải 3 hàng; chia 1000 thì dịch trái 3 hàng; chia 1000000 thì dịch trái 6 hàng.
a) 2,500→ dịch phải 3 hàng →2500dm3
0,010→ dịch phải 3 hàng →10dm3
b) 37500,→ dịch trái 3 hàng →37,5m3
680000,→ dịch trái 6 hàng →0,68m3
Vậy kết quả trùng khớp cách trên: a) 2 500 dm³; 10 dm³. b) 37,5 m³; 0,68 m³.
3Thử lại bằng phép đổi ngược
Đổi kết quả trở lại đơn vị ban đầu để kiểm tra có khớp với số đề cho không.
2500dm3:1000=2,5m3 — khớp đề
10dm3:1000=0,01m3 — khớp đề
37,5m3×1000=37500dm3 — khớp đề
0,68m3×1000000=680000cm3 — khớp đề
Vậy mọi kết quả đều đúng: a) 2 500 dm³; 10 dm³. b) 37,5 m³; 0,68 m³.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi dùng cách dịch dấu phẩy, chỉ cần nhớ đúng số bậc (một bậc dịch 3 hàng, hai bậc dịch 6 hàng) là làm nhanh và chắc chắn hơn hẳn đặt phép nhân/chia dài dòng.
Đáp số.a) 2 500 dm³; 10 dm³. b) 37,5 m³; 0,68 m³.
Sai lầm thường gặp.Đổi 680000cm3 sang m³ dễ chỉ dịch dấu phẩy 3 hàng (nhầm như đổi sang dm³), ra kết quả sai 680m3 thay vì 0,68m3; 0,01m3 dễ nhân nhầm cho ra 1dm3 (quên chữ số 0 ở phần trăm).
🚀 Mở rộng.37,5m3 đổi ngược lại sang dm³ có đúng bằng 37500dm3 như đề cho không? (Đáp số: 37,5×1000=37500, đúng khớp đề.)
Bài 3 · Bài 3 (tiết 1)★★Trang 31— Toán có lời văn: tìm thể tích phần còn thiếu khi biết tỉ số phần trăm đã có
(Tiết 1) Bài 3 (trang 31). Bể bơi có thể tích là 300m3. Hiện tại, lượng nước trong bể chiếm 75% thể tích của bể. Tính thể tích nước cần thêm vào để đầy bể.
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm thể tích phần còn thiếu, trước hết tìm tỉ số phần trăm của phần còn thiếu (100% trừ phần trăm đã có) rồi nhân với thể tích cả vật chứa.
Bài 4 · Bài 4 (tiết 1)★★★Trang 32— Toán có lời văn: tìm số lớn khi biết tổng và hiệu, áp dụng cho thể tích
(Tiết 1) Bài 4 (trang 32). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Trong hai tháng cuối năm, nhà Việt dùng hết 38,5m3 nước. Biết tháng 12 nhà Việt dùng nhiều hơn tháng 11 là 8m3 nước. Hỏi trong tháng 12, nhà Việt dùng hết bao nhiêu mét khối nước? A. 15,25m3 B. 15,5m3 C. 23,25m3 D. 25,23m3
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lớn khi biết tổng và hiệu: (tổng + hiệu) : 2.
Đây là dạng toán tìm hai số khi biết tổng và hiệu đã học, áp dụng cho đại lượng thể tích: tổng là 38,5m3 (cả hai tháng), hiệu là 8m3 (tháng 12 hơn tháng 11).
Bài 5 · Bài 1 (tiết 2)★★Trang 32— Ước lượng và chọn đơn vị, số đo thể tích phù hợp với đồ vật thực tế
(Tiết 2) Bài 1 (trang 32). Nối mỗi đồ vật dưới đây với số đo thể tích thích hợp: hộp bút, container, bể cá — với ba số đo cho sẵn là 472dm3, 640cm3, 67,6m3.
Kiến thức cần nhớ
Đồ vật càng to thì thể tích càng lớn và thường đo bằng đơn vị lớn hơn (m³); đồ vật càng nhỏ thì thể tích càng bé và thường đo bằng đơn vị nhỏ hơn (cm³, dm³).
Bài 8 · Bài 4 (tiết 2)★★Trang 32— Toán có lời văn: so sánh tỉ số (gấp mấy lần) giữa hai số đo thể tích cùng đơn vị
(Tiết 2) Bài 4 (trang 32). Nhà Mai có 2 bể bơi. Bể bơi dành cho trẻ em có thể tích là 24m3. Bể bơi dành cho người lớn có thể tích là 84m3. Hỏi thể tích bể bơi dành cho người lớn gấp mấy lần thể tích bể bơi dành cho trẻ em?
Kiến thức cần nhớ
Muốn biết đại lượng A gấp mấy lần đại lượng B (cùng đơn vị), ta lấy A chia cho B.