Chủ đề 11. Các số đến 100 000

Bài 60. So sánh các số trong phạm vi 100 000

SGK Toán 3 — Kết nối tri thức, tập 2 · 7 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Hoạt động · Bài 1★Trang 62— Nhận biết đúng, sai khi so sánh hai số trong phạm vi 100 000
Bài 1 (trang 62). Đ, S?
a)
b)
c)
Kiến thức cần nhớ
  • Số nào có nhiều chữ số hơn thì số đó lớn hơn.
  • Hai số có cùng số chữ số thì so sánh từng cặp chữ số ở cùng một hàng, kể từ trái sang phải.
🧠 Phân tích tư duy
Muốn nói mỗi câu đúng hay sai, phải tự so sánh lại hai số trong câu rồi đối chiếu với dấu đã viết sẵn trong đề. Đếm số chữ số trước: số nào nhiều chữ số hơn thì số đó lớn hơn; hai số cùng số chữ số thì so từng hàng từ trái sang phải.
1Cách 1. So sánh theo từng hàng, từ trái sang phải

Định hướng. Đếm số chữ số của hai số; nếu bằng nhau thì so sánh lần lượt từng hàng từ hàng chục nghìn trở đi cho đến khi tìm được hàng có chữ số khác nhau, rồi đối chiếu với dấu đã cho trong đề.

a) có 4 chữ số, có 5 chữ số, mà nên ; đề ghi dấu nên câu a) sai.
b) và đều có 5 chữ số: hàng chục nghìn cùng là 3; hàng nghìn 0 so với 1, mà nên ; đề ghi dấu nên câu b) sai.
c) và đều có 5 chữ số: hàng chục nghìn 4 so với 3, mà nên ; đề ghi đúng dấu nên câu c) đúng.

Vậy a) S. b) S. c) Đ.

2Cách 2. Đặt tính trừ để kiểm tra lại (khi hai số cùng số chữ số)

Định hướng. Với hai số có cùng số chữ số, lấy số đứng trước trừ số đứng sau; nếu trừ được (không phải mượn ở hàng cao nhất) thì số đứng trước lớn hơn, khớp với Cách 1.

b) (trừ được, kết quả dương) nên , tức là : câu b) sai.
c) (trừ được, kết quả dương) nên : câu c) đúng.
Riêng câu a) hai số khác số chữ số ( có 4 chữ số, có 5 chữ số) nên không cần đặt tính trừ, dùng luôn nhận xét về số chữ số ở Cách 1: câu a) sai.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: a) S. b) S. c) Đ.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 (so từng hàng) vì làm được ngay với mọi cặp số, kể cả khi khác số chữ số như câu a).
Đáp số. a) S. b) S. c) Đ.
Sai lầm thường gặp. Với câu b), thấy số có nhiều chữ số 0 dễ tưởng là số nhỏ rồi kết luận nhầm là đúng — phải nhớ số 0 vẫn chiếm một hàng, so hàng nghìn thì nên mới là số lớn hơn.
🚀 Mở rộng. Nếu đổi câu b) thành thì câu này đúng hay sai?
Bài 2 · Hoạt động · Bài 2★Trang 62— Điền dấu khi so sánh số với số, số với tổng, trong phạm vi 100 000
Bài 2 (trang 62). ?
a)
b)
c)
Kiến thức cần nhớ
  • Hai số cùng số chữ số thì so sánh từng cặp chữ số ở cùng một hàng, kể từ trái sang phải.
  • So một số với một tổng thì phải tính giá trị của tổng trước.
🧠 Phân tích tư duy
Hai số a), b) cùng 5 chữ số nên so từng hàng từ trái sang phải. Câu c) có một vế là tổng nhiều số hạng nên phải tính giá trị vế phải trước, rồi mới so sánh với vế trái như so hai số bình thường.
1Cách 1. So sánh theo từng hàng (tính tổng trước nếu có)

Định hướng. Với câu c), tính giá trị tổng ở vế phải trước; sau đó cả ba câu đều đưa về so sánh hai số theo từng hàng từ trái sang phải.

a) và đều có 5 chữ số: hàng chục nghìn cùng là 2; hàng nghìn 9 so với 6, mà nên .
b) và đều có 5 chữ số: hàng chục nghìn, hàng nghìn cùng là 3, 8; hàng trăm 1 so với 3, mà nên .
c) Tính vế phải: . So với vế trái: và có mọi chữ số giống hệt nhau nên .

Vậy a) . b) . c) .

2Cách 2. Phân tích số theo hàng (chục nghìn, nghìn, trăm, chục, đơn vị)

Định hướng. Viết mỗi số thành tổng các hàng rồi so sánh từng số hạng cùng loại hàng với nhau — cách này nhìn rõ giá trị thật của từng chữ số, không chỉ so mặt chữ.

a) ; . Cùng , mà nên .
b) ; . Cùng , mà nên .
c) — đúng bằng các số hạng đã cho ở vế phải, nên hai vế bằng nhau.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 vì chỉ cần dừng lại ngay khi gặp hàng khác nhau, không phải viết hết tổng các hàng như Cách 2.
Đáp số. a) . b) . c) .
Sai lầm thường gặp. Ở câu c), quên tính tổng vế phải mà so luôn với (số hạng đầu tiên) rồi vội kết luận — phải cộng đủ cả bốn số hạng mới được so sánh.
🚀 Mở rộng. Nếu đổi câu c) thành (bớt một số 0 ở số hạng cuối) thì điền dấu gì?
Bài 3 · Hoạt động · Bài 3★★Trang 62— So sánh nhiều số trong phạm vi 100 000 để chọn đường đi lớn nhất qua hai tầng
Bài 3 (trang 62). Một cây thần kì ra các quả với màu sắc khác nhau. Bạn khỉ sẽ leo theo các cành ghi số lớn hơn để lấy quả. Hỏi bạn khỉ lấy được quả màu gì?
Từ gốc cây, ba cành chính ghi các số ; ; .
— Cành tách thành hai cành nhỏ ghi (dẫn tới kẹo xoáy màu xanh lá) và (dẫn tới kẹo xoáy màu cam).
— Cành tách thành hai cành nhỏ ghi (dẫn tới chùm quả màu xanh dương) và (dẫn tới kẹo xoáy màu tím).
— Cành tách thành hai cành nhỏ ghi (dẫn tới kẹo ngôi sao màu xanh) và (dẫn tới chùm quả màu tím).
Cây thần kì — bạn khỉ leo cành số lớn hơn92 80074 00073 70990 63410 0009 32792 71550 16860 000Đường khỉ leo: 92 800 rồi 74 000 — lấy kẹo xoáy xanh lá
Kiến thức cần nhớ
  • So sánh nhiều số cùng lúc: tìm số lớn nhất bằng cách so từng cặp hai số một.
  • Chỉ so sánh các cành cùng xuất phát từ một điểm rẽ, không so lẫn hai tầng khác nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Bạn khỉ phải chọn số lớn nhất hai lần liên tiếp: trước hết so sánh ba cành chính để biết đi cành nào, sau đó so sánh hai cành nhỏ của đúng cành chính đã chọn để biết quả nào. Không được so lẫn cành nhỏ của cành chính khác vì bạn khỉ chỉ leo theo một đường duy nhất.
1Cách 1. So sánh theo từng hàng ở mỗi tầng rẽ nhánh

Định hướng. So sánh ba số ở ba cành chính để tìm số lớn nhất, xác định cành khỉ leo lên; sau đó so sánh hai số ở hai cành nhỏ của đúng cành chính đó để tìm quả khỉ lấy được.

Ba cành chính: ; ; đều có 5 chữ số, hàng chục nghìn đều là 9. Hàng nghìn: và có hàng nghìn là 2, còn có hàng nghìn là 0, mà nên bé nhất, loại trước.
So và : hàng trăm nên . Vậy cành lớn nhất là — bạn khỉ leo lên cành này.
Hai cành nhỏ của là và : hàng nghìn nên .

Vậy bạn khỉ leo cành rồi cành , lấy được kẹo xoáy màu xanh lá.

2Cách 2. Dùng phép trừ để kiểm chứng cặp số gần bằng nhau

Định hướng. Hai cành và khá gần nhau, dùng phép trừ để kiểm tra chắc chắn số nào lớn hơn thay vì chỉ nhìn bằng mắt.

(trừ được, kết quả dương) nên , khẳng định lại là cành lớn nhất trong ba cành chính (vì đã loại ở Cách 1 do ít hơn hẳn ở hàng nghìn).
Với hai cành nhỏ: (trừ được, kết quả dương) nên , khớp với Cách 1.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: bạn khỉ lấy được kẹo xoáy màu xanh lá.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 vì so từng hàng làm được ngay cho mọi cặp số; Cách 2 chỉ nên dùng thêm để kiểm tra lại cặp số gần bằng nhau nhất.
Đáp số. Bạn khỉ leo cành rồi cành , lấy được kẹo xoáy màu xanh lá.
Sai lầm thường gặp. Mới nhìn thấy có chữ số hàng đơn vị và hàng chục lớn (7, 1, 5) dễ tưởng số này lớn nhất, quên so từ hàng cao nhất (hàng trăm) trước — thật ra vì hàng trăm .
🚀 Mở rộng. Nếu cành chính thứ ba đổi thành thay vì thì bạn khỉ sẽ leo cành nào?
Bài 4 · Luyện tập · Bài 1★★Trang 63— Sắp xếp thứ tự và tìm số lớn nhất, số bé nhất trong bốn số ở phạm vi 100 000
Bài 1 (trang 63). Bốn phường A, B, C, D có số dân là:
Phường A: người  Phường B: người
Phường C: người  Phường D: người
a) Sắp xếp các số trên theo thứ tự từ bé đến lớn.
b) Phường nào có đông dân nhất?
c) Phường nào có ít dân nhất?
Kiến thức cần nhớ
  • So sánh nhiều số: so từng cặp số một để sắp xếp dần.
  • Số lớn nhất trong dãy đã sắp xếp tăng dần luôn đứng ở cuối; số bé nhất đứng ở đầu.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn số dân đều có 5 chữ số và cùng hàng chục nghìn là 7, nên phải so tiếp đến hàng nghìn, hàng trăm để phân biệt. Sắp xếp xong thì số đứng cuối dãy (lớn nhất) chính là phường đông dân nhất, số đứng đầu dãy (bé nhất) là phường ít dân nhất.
1Cách 1. So sánh theo từng hàng rồi sắp xếp trực tiếp

Định hướng. Cả bốn số đều có hàng chục nghìn là 7 nên so tiếp hàng nghìn: A, D có hàng nghìn 3; C có hàng nghìn 5; B có hàng nghìn 8. Vậy thứ tự lớn dần theo hàng nghìn là (A hoặc D) < C < B; sau đó so tiếp A và D ở hàng trăm.

A , D : hàng nghìn cùng 3, hàng trăm nên , tức là A < D.
C có hàng nghìn 5, lớn hơn hàng nghìn 3 của A và D, nên A, D đều bé hơn C.
B có hàng nghìn 8, lớn hơn hàng nghìn 5 của C, nên C bé hơn B.
Xếp lại: , tức là A < D < C < B.

Vậy a) Thứ tự từ bé đến lớn: A, D, C, B (tức ; ; ; ). b) Phường B đông dân nhất. c) Phường A ít dân nhất.

2Cách 2. So sánh từng cặp liền kề, đổi chỗ nếu sai thứ tự

Định hướng. Viết bốn số theo thứ tự cho sẵn A, B, C, D; so hai số cạnh nhau một, hễ số trước lớn hơn số sau thì đổi chỗ hai số đó; lặp lại nhiều lượt tới khi không còn cặp nào cần đổi.

Thứ tự ban đầu: (A); (B); (C); (D).
So A và B: , không đổi. So B và C: , đổi chỗ: ; ; ; . So B (đang là C cũ) và D: , đổi chỗ: ; ; ; .
Lượt hai: so và : , đổi chỗ: ; ; ; . Không còn cặp nào sai thứ tự nữa.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: A, D, C, B — phường B đông dân nhất, phường A ít dân nhất.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 (so theo hàng rồi xếp thẳng) vì nhanh gọn với chỉ bốn số; Cách 2 hữu ích khi cần một quy tắc làm y hệt cho dãy số rất dài.
Đáp số. a) (A, D, C, B). b) Phường B. c) Phường A.
Sai lầm thường gặp. Thấy cả bốn số đều bắt đầu bằng 7 rồi vội cho là gần bằng nhau, quên so tiếp hàng nghìn — dễ xếp nhầm thứ tự giữa A và D vì hai số này chỉ khác nhau ở hàng trăm ( và ).
🚀 Mở rộng. Nếu phường D có số dân đổi thành (bằng đúng phường A) thì câu a) sẽ trả lời thế nào?
Bài 5 · Luyện tập · Bài 2★Trang 63— Đọc bảng số liệu và so sánh nhiều số trong phạm vi 100 000
Bài 2 (trang 63). Dưới đây là sức chứa của một số sân vận động ở Việt Nam.
STTSân vận độngSức chứa (người)
1Mỹ Đình
2Lạch Tray
3Thiên Trường
4Thống Nhất
Trong các sân vận động trên:
a) Sân vận động nào có sức chứa lớn nhất? Sân vận động nào có sức chứa nhỏ nhất?
b) Sân vận động nào có sức chứa trên người?
Sức chứa bốn sân vận độngMốc 40 00040 192 ngườiMỹ Đình28 000 ngườiLạch Tray30 000 ngườiThiên Trường25 000 ngườiThống Nhất
Kiến thức cần nhớ
  • Đọc số liệu đúng theo từng dòng, từng cột của bảng trước khi so sánh.
  • So sánh nhiều số: số nào có chữ số hàng cao nhất lớn hơn hẳn thì không cần so các hàng còn lại.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho bốn số sức chứa ở dạng bảng, việc đầu tiên là đọc đúng từng số theo đúng hàng của bảng. Ba số , , đều có hàng chục nghìn là 2 nên phải so tiếp hàng nghìn; số có hàng chục nghìn là 4, lớn hơn hẳn nên không cần so tiếp cũng biết đây là số lớn nhất.
1Cách 1. So sánh theo từng hàng trên bốn số của bảng

Định hướng. So hàng chục nghìn của cả bốn số trước; số nào có hàng chục nghìn lớn hơn hẳn là số lớn nhất. Với ba số còn lại cùng hàng chục nghìn, so tiếp hàng nghìn để tìm số bé nhất.

Bốn số: (Mỹ Đình); (Lạch Tray); (Thiên Trường); (Thống Nhất). có hàng chục nghìn là 4, còn ba số kia đều có hàng chục nghìn là 2, mà nên lớn nhất.
So ; ; : hàng nghìn lần lượt là 8, 0, 5; mà nên , do đó bé nhất.
b) So từng số với mốc : chỉ có (hàng nghìn , hàng trăm ); ba số còn lại đều nhỏ hơn .

Vậy a) Mỹ Đình có sức chứa lớn nhất, Thống Nhất có sức chứa nhỏ nhất. b) Chỉ sân Mỹ Đình có sức chứa trên người.

2Cách 2. Đọc trực quan trên biểu đồ cột

Định hướng. Vẽ mỗi sân vận động thành một cột cao theo đúng tỉ lệ với sức chứa, kẻ thêm vạch mốc ; cột cao nhất là sân đông nhất, cột thấp nhất là sân ít nhất, cột nào vượt qua vạch mốc là sân trên người.

Trên biểu đồ, cột của Mỹ Đình là cột duy nhất cao hơn vạch mốc người, đồng thời cũng là cột cao nhất trong bốn cột. Cột của Thống Nhất thấp nhất trong bốn cột.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: Mỹ Đình lớn nhất và là sân duy nhất trên người; Thống Nhất nhỏ nhất.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 (so theo hàng) để có kết quả chắc chắn bằng số; biểu đồ cột (Cách 2) giúp nhìn thấy ngay kết quả nhưng cần vẽ đúng tỉ lệ mới chính xác.
Đáp số. a) Lớn nhất: Mỹ Đình ( người). Nhỏ nhất: Thống Nhất ( người). b) Sân Mỹ Đình.
Sai lầm thường gặp. Thấy ; ; đều tròn nghìn nên dễ so nhầm với có vẻ ''lẻ'' hơn — phải nhớ so từ hàng chục nghìn trước: nên vẫn lớn nhất dù có chữ số lẻ ở hàng trăm.
🚀 Mở rộng. Nếu sân Thiên Trường nâng cấp lên sức chứa người thì câu a), b) sẽ đổi đáp số thế nào?
Bài 6 · Luyện tập · Bài 3★Trang 63— So sánh ba số trong phạm vi 100 000 qua số liệu công-tơ-mét
Bài 3 (trang 63). Công-tơ-mét của một xe máy xác định số ki-lô-mét xe máy đó đã đi được. Dưới đây là công-tơ-mét của ba xe máy: Xe A: km; Xe B: km; Xe C: km. Xe máy nào đã đi được số ki-lô-mét nhiều nhất? Xe máy nào đã đi được số ki-lô-mét ít nhất?
Công-tơ-mét của ba xe máy43 288Xe Akm50 000Xe Bkm43 300Xe Ckm
Kiến thức cần nhớ
  • So sánh nhiều số: số có chữ số hàng cao nhất lớn hơn hẳn thì lớn nhất, không cần so các hàng còn lại.
  • Hai số rất gần nhau phải so đến tận hàng thấp mới tìm ra hàng khác nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Xe B có hàng chục nghìn là 5, còn xe A và C đều có hàng chục nghìn là 4, nên xe B chắc chắn đi nhiều nhất mà không cần so tiếp. Xe A và C rất gần nhau (cùng hoặc ở đầu) nên phải so đến tận hàng chục mới phân biệt được.
1Cách 1. So sánh theo từng hàng

Định hướng. So hàng chục nghìn của ba số trước để loại số lớn nhất; với hai số còn lại có hàng chục nghìn bằng nhau, so tiếp các hàng thấp hơn cho tới khi tìm được hàng khác nhau.

Xe A , Xe B , Xe C . Xe B có hàng chục nghìn là 5, còn xe A và C đều có hàng chục nghìn là 4, mà nên xe B đi nhiều nhất.
So xe A và xe C: hàng chục nghìn, hàng nghìn cùng là 4, 3; hàng trăm: xe A là 2, xe C là 3, mà nên , tức là xe A đi ít hơn xe C.

Vậy xe B đi được nhiều ki-lô-mét nhất, xe A đi được ít ki-lô-mét nhất.

2Cách 2. Đặt tính trừ để kiểm tra cặp số gần nhau nhất

Định hướng. Xe A và xe C là hai số gần nhau nhất, dùng phép trừ để kiểm chứng chắc chắn xem số nào lớn hơn.

(trừ được, kết quả dương) nên , tức là xe C đi nhiều hơn xe A, khớp với Cách 1.
Xe B có hàng chục nghìn là 5, lớn hơn hẳn hàng chục nghìn 4 của cả xe A và xe C nên không cần đặt tính trừ với xe B.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: xe B nhiều nhất, xe A ít nhất.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 vì so theo hàng làm được ngay với cả ba số; Cách 2 chỉ cần dùng thêm để chắc chắn với cặp số gần nhau nhất (xe A và xe C).
Đáp số. Xe B đi được nhiều ki-lô-mét nhất ( km); xe A đi được ít ki-lô-mét nhất ( km).
Sai lầm thường gặp. Thấy có chữ số hàng đơn vị và hàng chục lớn (8, 8) rồi tưởng số này lớn hơn — phải so từ hàng cao nhất (hàng trăm) trước: nên vẫn bé hơn dù các chữ số sau lớn hơn.
🚀 Mở rộng. Nếu công-tơ-mét xe A hiện đúng km (bằng xe C) thì có thể kết luận xe nào đi ít nhất không?
Bài 7 · Luyện tập · Bài 4★★Trang 63— Tìm chữ số còn thiếu để bất đẳng thức so sánh hai số đúng, trong phạm vi 100 000
Bài 4 (trang 63). Tìm chữ số thích hợp.
a)
b)
Kiến thức cần nhớ
  • Khi hai số chỉ khác nhau ở đúng một hàng, chỉ cần so sánh riêng chữ số ở hàng đó là biết ngay số nào lớn hơn.
  • Chữ số thích hợp phải chọn trong 10 chữ số từ 0 đến 9, thử lần lượt để tìm chữ số đúng.
🧠 Phân tích tư duy
Ở câu a), hai số chỉ khác nhau ở chữ số cuối cùng (hàng đơn vị), các hàng còn lại đều giống hệt nhau, nên chỉ cần so hai chữ số ở hàng đơn vị. Ở câu b), hai số chỉ khác nhau ở chữ số hàng trăm, các hàng còn lại giống hệt nhau, nên chỉ cần so hai chữ số ở hàng trăm. Phải thử lần lượt từng chữ số từ 0 đến 9 để tìm đúng chữ số làm phép so sánh đúng.
1Cách 1. So sánh trực tiếp chữ số ở đúng hàng khác nhau

Định hướng. Xác định hàng có chữ số cần tìm, so nó với chữ số cùng hàng ở số kia; từ đó suy ra chữ số cần tìm phải lớn hơn hay bé hơn chữ số đã biết bao nhiêu.

a) và giống nhau ở bốn chữ số đầu (, , , ), chỉ khác chữ số hàng đơn vị: và . Muốn thì phải có . Trong các chữ số từ 0 đến 9, chỉ có nên chữ số cần tìm là .
b) và giống nhau ở hàng chục nghìn, hàng nghìn (, ) và ở hàng chục, hàng đơn vị (, ), chỉ khác chữ số hàng trăm: và . Muốn thì phải có . Trong các chữ số từ 0 đến 9, chỉ có nên chữ số cần tìm là .

Vậy a) chữ số cần tìm là , tức . b) chữ số cần tìm là , tức .

2Cách 2. Thử lần lượt từng chữ số từ 0 đến 9

Định hướng. Lần lượt thay bằng từng chữ số từ 0 đến 9, kiểm tra bất đẳng thức có đúng không, ghi lại chữ số làm bất đẳng thức đúng.

a) Thử : đúng. Thử : sai (bằng nhau, không lớn hơn). Thử trở lên: càng lớn hơn nên càng sai. Vậy chỉ có thoả mãn.
b) Thử : sai (bằng nhau). Thử : đúng. Thử trở xuống: càng bé hơn nên càng sai. Vậy chỉ có thoả mãn.

Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: a) . b) .

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Nên dùng Cách 1 vì chỉ cần một lần so sánh chữ số ở đúng hàng khác nhau là ra ngay đáp số, nhanh hơn hẳn việc thử cả 10 chữ số.
Đáp số. a) (tức ). b) (tức ).
Sai lầm thường gặp. Ở câu b), quên rằng khi chữ số hàng trăm bằng nhau () thì hai số bằng hệt nhau chứ không phải bé hơn — phải chọn chữ số lớn hơn 8 thật sự (tức là 9), không được chọn 8.
🚀 Mở rộng. Nếu đổi câu a) thành (đổi dấu thành ) thì có bao nhiêu chữ số thích hợp?