Bài 1 · Hoạt động · Bài 1★Trang 65— Làm tròn số đến hàng nghìn và đến hàng chục nghìn
Bài 1 (trang 65). a) Làm tròn các số 65341, 10501, 9805 đến hàng nghìn. b) Làm tròn các số 82134, 55712, 46000 đến hàng chục nghìn.
Kiến thức cần nhớ
Làm tròn đến hàng nghìn: so sánh chữ số hàng trăm với 5. Chữ số hàng trăm bé hơn 5 thì làm tròn xuống, còn lại thì làm tròn lên.
Làm tròn đến hàng chục nghìn: so sánh chữ số hàng nghìn với 5. Chữ số hàng nghìn bé hơn 5 thì làm tròn xuống, còn lại thì làm tròn lên.
🧠 Phân tích tư duy
Câu a) làm tròn đến hàng nghìn thì so sánh chữ số hàng trăm với 5. Câu b) làm tròn đến hàng chục nghìn thì so sánh chữ số hàng nghìn với 5. Chữ số so sánh bé hơn 5 thì làm tròn xuống (giữ nguyên các hàng lớn hơn, các hàng nhỏ hơn hàng cần làm tròn đều thành 0); chữ số so sánh bằng 5 hoặc lớn hơn 5 thì làm tròn lên (hàng cần làm tròn tăng thêm 1 đơn vị, các hàng nhỏ hơn đều thành 0).
1Cách 1. So sánh chữ số ở hàng liền sau hàng cần làm tròn với 5
Định hướng. Xác định đúng hàng cần làm tròn, nhìn sang chữ số ở hàng liền sau (nhỏ hơn một bậc) rồi so với 5 để quyết định làm tròn lên hay xuống, cuối cùng đổi mọi chữ số nhỏ hơn hàng cần làm tròn thành 0.
a) 65341: chữ số hàng trăm là 3, mà 3<5 nên làm tròn xuống, được 65000. 10501: chữ số hàng trăm là 5, mà 5=5 nên làm tròn lên, được 11000. 9805: chữ số hàng trăm là 8, mà 8>5 nên làm tròn lên, được 10000. b) 82134: chữ số hàng nghìn là 2, mà 2<5 nên làm tròn xuống, được 80000. 55712: chữ số hàng nghìn là 5, mà 5=5 nên làm tròn lên, được 60000. 46000: chữ số hàng nghìn là 6, mà 6>5 nên làm tròn lên, được 50000.
Vậy a) 65341→65000; 10501→11000; 9805→10000. b) 82134→80000; 55712→60000; 46000→50000.
2Cách 2. Tìm hai số tròn hàng gần nhất rồi so khoảng cách
Định hướng. Tìm số tròn hàng liền trước và số tròn hàng liền sau của số đã cho, tính xem số đã cho gần số tròn hàng nào hơn (khoảng cách nhỏ hơn) thì làm tròn về số đó; nếu cách đều hai bên thì quy ước làm tròn lên.
a) 65341 nằm giữa 65000 và 66000: 65341−65000=341; 66000−65341=659. Vì 341<659 nên 65341 gần 65000 hơn, làm tròn thành 65000. 10501 nằm giữa 10000 và 11000: 10501−10000=501; 11000−10501=499. Vì 499<501 nên 10501 gần 11000 hơn, làm tròn thành 11000. 9805 nằm giữa 9000 và 10000: 9805−9000=805; 10000−9805=195. Vì 195<805 nên gần 10000 hơn, làm tròn thành 10000. b) 82134 nằm giữa 80000 và 90000: cách 80000 là 2134, cách 90000 là 7866, gần 80000 hơn nên làm tròn thành 80000. 55712 nằm giữa 50000 và 60000: cách 50000 là 5712, cách 60000 là 4288, gần 60000 hơn nên làm tròn thành 60000. 46000 nằm giữa 40000 và 50000: cách 40000 là 6000, cách 50000 là 4000, gần 50000 hơn nên làm tròn thành 50000.
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: a) 65000; 11000; 10000. b) 80000; 60000; 50000.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (so chữ số ở hàng liền sau với 5) vì làm ngay được không cần tính hiệu, đúng theo quy tắc sách đã nêu ở mục Khám phá.
Đáp số.a) 65341→65000; 10501→11000; 9805→10000. b) 82134→80000; 55712→60000; 46000→50000.
Sai lầm thường gặp.Với 46000 ở câu b), dễ nhầm vì số đã có sẵn nhiều chữ số 0 mà tưởng không cần làm tròn nữa — vẫn phải so chữ số hàng nghìn (là 6) với 5, vì 6>5 nên làm tròn lên thành 50000 chứ không giữ nguyên 46000.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi 10501 thành 10500 thì làm tròn đến hàng nghìn được số nào?
Bài 2 · Hoạt động · Bài 2★Trang 65— Vận dụng làm tròn số đến hàng nghìn vào bài toán thực tế
Bài 2 (trang 65). Một gia đình thu hoạch được 13787 kg cà phê. Hỏi nếu làm tròn số đến hàng nghìn, ta nói gia đình đó thu hoạch được khoảng bao nhiêu ki-lô-gam cà phê?
Kiến thức cần nhớ
Làm tròn đến hàng nghìn: so sánh chữ số hàng trăm với 5. Chữ số hàng trăm bé hơn 5 thì làm tròn xuống, còn lại thì làm tròn lên.
Số làm tròn dùng để nói ước lượng 'khoảng bao nhiêu', không thay thế số liệu thật khi cần chính xác tuyệt đối.
🧠 Phân tích tư duy
Số cân cà phê thật là 13787 kg, một số có 4 chữ số lẻ khó nhớ. Đề yêu cầu làm tròn đến hàng nghìn, tức là chỉ cần so chữ số hàng trăm của 13787 (là 7) với 5 để quyết định làm tròn lên hay xuống.
1Cách 1. So sánh chữ số hàng trăm với 5
Định hướng. Nhìn chữ số hàng trăm của 13787, so với 5 để làm tròn đến hàng nghìn.
13787 có chữ số hàng trăm là 7, mà 7>5 nên làm tròn lên: 13787 làm tròn đến hàng nghìn được 14000.
Vậy nếu làm tròn số đến hàng nghìn, ta nói gia đình đó thu hoạch được khoảng 14000 kg cà phê.
2Cách 2. So khoảng cách tới hai số tròn nghìn liền kề
Định hướng. Tìm số tròn nghìn liền trước và liền sau của 13787, rồi xem số nào gần hơn.
13787 nằm giữa 13000 và 14000: 13787−13000=787; 14000−13787=213. Vì 213<787 nên 13787 gần 14000 hơn, làm tròn thành 14000.
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: khoảng 14000 kg cà phê.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 vì chỉ cần nhìn một chữ số hàng trăm, không phải tính hai phép trừ như Cách 2.
Đáp số.Khoảng 14000 kg cà phê.
Sai lầm thường gặp.Dễ làm tròn nhầm xuống 13000 vì thấy ba chữ số đầu 137… giống với 13000 — phải nhớ quy tắc so chữ số hàng trăm (7) với 5, mà 7>5 nên phải làm tròn lên thành 14000.
🚀 Mở rộng.Nếu gia đình đó thu hoạch được 13499 kg cà phê thì làm tròn đến hàng nghìn được số nào?
Bài 3 · Luyện tập · Bài 1★Trang 65— Chọn đáp án đúng khi làm tròn số đến hàng chục nghìn
Bài 1 (trang 65). Chọn câu trả lời đúng. Số dân của một phường là 71839. Trong bài báo, cô phóng viên đã làm tròn số dân của phường đó đến hàng chục nghìn. Hỏi số dân đã làm tròn đến hàng chục nghìn là số nào? A. 80000 B. 75000 C. 70000 D. 72000
Kiến thức cần nhớ
Làm tròn đến hàng chục nghìn: so sánh chữ số hàng nghìn với 5. Chữ số hàng nghìn bé hơn 5 thì làm tròn xuống, còn lại thì làm tròn lên.
Số làm tròn đến hàng chục nghìn luôn có bốn chữ số cuối là 0.
🧠 Phân tích tư duy
Làm tròn 71839 đến hàng chục nghìn thì so chữ số hàng nghìn (là 1) với 5. Các phương án nhiễu B (75000) và D (72000) không phải là số tròn chục nghìn (đuôi không phải 0000), phương án A (80000) là kết quả sai nếu làm tròn lên nhầm; chỉ có phương án đúng theo đúng quy tắc mới được chọn.
1Cách 1. So sánh chữ số hàng nghìn với 5
Định hướng. Nhìn chữ số hàng nghìn của 71839, so với 5 để làm tròn đến hàng chục nghìn, rồi đối chiếu với bốn phương án đã cho.
71839 có chữ số hàng nghìn là 1, mà 1<5 nên làm tròn xuống: 71839 làm tròn đến hàng chục nghìn được 70000. Đối chiếu bốn phương án: A. 80000 sai (đây là kết quả nếu làm tròn lên nhầm); B. 75000 sai (không phải số tròn chục nghìn); D. 72000 sai (không phải số tròn chục nghìn); C. 70000 đúng.
Vậy chọn đáp án C. 70000.
2Cách 2. Loại trừ các phương án không phải số tròn chục nghìn
Định hướng. Trước hết loại các phương án không phải là số tròn chục nghìn (bốn chữ số cuối phải là 0), sau đó xác nhận phương án còn lại đúng bằng quy tắc làm tròn.
B. 75000 có chữ số hàng nghìn khác 0 (là 5) nên không phải số tròn chục nghìn — loại. D. 72000 cũng có chữ số hàng nghìn khác 0 (là 2) — loại. Còn lại A. 80000 và C. 70000 đều là số tròn chục nghìn. Kiểm tra bằng quy tắc: chữ số hàng nghìn của 71839 là 1, mà 1<5 nên làm tròn xuống về 70000, không phải làm tròn lên 80000.
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: chọn đáp án C. 70000.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 vì áp dụng thẳng quy tắc làm tròn rồi so khớp với đáp án, nhanh và chắc chắn hơn việc loại trừ dần.
Đáp số.Đáp án C. 70000.
Sai lầm thường gặp.Dễ chọn nhầm đáp án A (80000) vì nghĩ làm tròn số lớn thì luôn làm tròn lên — phải nhớ so đúng chữ số hàng nghìn (là 1) với 5, mà 1<5 nên phải làm tròn xuống mới đúng.
🚀 Mở rộng.Nếu số dân là 76200 thay vì 71839 thì làm tròn đến hàng chục nghìn được số nào?
Bài 4 · Luyện tập · Bài 2★★Trang 65— Nhận biết hàng đã làm tròn tới và tự làm tròn số đến nhiều hàng khác nhau
Bài 2 (trang 65). a) Một vệ tinh bay ở độ cao cách mặt đất 35786 km. Mỗi bạn dưới đây đã làm tròn số chỉ độ cao đó đến hàng nào? — Bạn thứ nhất: "Vệ tinh cách mặt đất khoảng 40000 km." — Bạn thứ hai: "Vệ tinh cách mặt đất khoảng 35800 km." — Bạn thứ ba: "Vệ tinh cách mặt đất khoảng 36000 km." — Robot: "Cả ba bạn đều nói đúng, chỉ là làm tròn đến các hàng khác nhau mà thôi!" b) Trường hợp vệ tinh bay ở độ cao cách mặt đất 35425 km. Khi làm tròn số chỉ độ cao đó đến hàng nghìn, hàng chục nghìn em được các số nào?
Kiến thức cần nhớ
Làm tròn đến hàng trăm: so chữ số hàng chục với 5.
Làm tròn đến hàng nghìn: so chữ số hàng trăm với 5.
Làm tròn đến hàng chục nghìn: so chữ số hàng nghìn với 5.
🧠 Phân tích tư duy
Câu a) đề đã cho sẵn ba kết quả làm tròn khác nhau của cùng một số 35786; việc của em là làm tròn lại 35786 đến từng hàng (hàng trăm, hàng nghìn, hàng chục nghìn) rồi so khớp với số mỗi bạn đã nói để biết bạn đó làm tròn đến hàng nào. Câu b) là một số mới 35425, phải tự làm tròn đến đúng hai hàng đề yêu cầu.
1Cách 1. Tự làm tròn 35 786 đến từng hàng rồi so khớp với lời mỗi bạn
Định hướng. Làm tròn 35786 lần lượt đến hàng chục nghìn, hàng nghìn, hàng trăm; số nào trùng với số bạn nào nói thì đó là hàng bạn đó đã làm tròn tới. Sau đó làm tròn 35425 đến hàng nghìn và hàng chục nghìn theo đúng quy tắc.
a) Làm tròn 35786 đến hàng chục nghìn: chữ số hàng nghìn là 5, mà 5=5 nên làm tròn lên, được 40000 — khớp lời bạn thứ nhất. Làm tròn 35786 đến hàng nghìn: chữ số hàng trăm là 7, mà 7>5 nên làm tròn lên, được 36000 — khớp lời bạn thứ ba. Làm tròn 35786 đến hàng trăm: chữ số hàng chục là 8, mà 8>5 nên làm tròn lên, được 35800 — khớp lời bạn thứ hai. b) Làm tròn 35425 đến hàng nghìn: chữ số hàng trăm là 4, mà 4<5 nên làm tròn xuống, được 35000. Làm tròn 35425 đến hàng chục nghìn: chữ số hàng nghìn là 5, mà 5=5 nên làm tròn lên, được 40000.
Vậy a) Bạn thứ nhất làm tròn đến hàng chục nghìn; bạn thứ hai làm tròn đến hàng trăm; bạn thứ ba làm tròn đến hàng nghìn. b) 35425 làm tròn đến hàng nghìn được 35000, làm tròn đến hàng chục nghìn được 40000.
2Cách 2. So khoảng cách để kiểm chứng lại từng kết quả
Định hướng. Với mỗi hàng nghi ngờ, tính khoảng cách từ 35786 (hoặc 35425) tới hai số tròn hàng liền kề để kiểm tra lại số nào gần hơn, không chỉ dựa vào quy tắc so chữ số.
a) Kiểm tra hàng chục nghìn: 35786 nằm giữa 30000 và 40000; cách 30000 là 5786, cách 40000 là 4214, gần 40000 hơn — khớp lời bạn thứ nhất. Kiểm tra hàng nghìn: 35786 nằm giữa 35000 và 36000; cách 35000 là 786, cách 36000 là 214, gần 36000 hơn — khớp lời bạn thứ ba. Kiểm tra hàng trăm: 35786 nằm giữa 35700 và 35800; cách 35700 là 86, cách 35800 là 14, gần 35800 hơn — khớp lời bạn thứ hai. b) 35425 nằm giữa 35000 và 36000: cách 35000 là 425, cách 36000 là 575, gần 35000 hơn nên làm tròn đến hàng nghìn được 35000. 35425 nằm giữa 30000 và 40000: cách 30000 là 5425, cách 40000 là 4575, gần 40000 hơn nên làm tròn đến hàng chục nghìn được 40000.
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (so chữ số với 5 theo đúng quy tắc) vì nhanh gọn hơn hẳn việc tính hai hiệu số như Cách 2; Cách 2 chỉ nên dùng để kiểm tra lại khi còn nghi ngờ.
Đáp số.a) Bạn thứ nhất: hàng chục nghìn. Bạn thứ hai: hàng trăm. Bạn thứ ba: hàng nghìn. b) 35425→35000 (hàng nghìn); 35425→40000 (hàng chục nghìn).
Sai lầm thường gặp.Dễ nhầm bạn thứ hai cũng làm tròn đến hàng nghìn hay hàng chục nghìn vì 35800 trông "tròn" — nhưng 35800 vẫn còn chữ số 8 ở hàng trăm khác 0, nên đây thực chất là số đã làm tròn đến hàng trăm (hàng nghìn giữ nguyên là 5), không phải hàng nghìn hay hàng chục nghìn.
🚀 Mở rộng.Nếu vệ tinh bay ở độ cao 35500 km thì làm tròn đến hàng nghìn và hàng chục nghìn được các số nào?
