Bài 3 · Tiết 1 · Bài 3★Trang 49— Tính rồi đối chiếu kết quả với số cho sẵn (dạng nối)
Bài 3 (trang 49). Nối phép tính với kết quả của phép tính đó. Bốn phép tính: 30+20; 64+10; 40+6; 60+29.
Kiến thức cần nhớ
Tính đúng từng phép cộng trước khi nối.
Mỗi phép tính chỉ nối với đúng một kết quả.
🧠 Phân tích tư duy
Phải tính xong cả bốn phép cộng rồi mới nối đúng. Không nên đoán vì các kết quả không xếp theo thứ tự.
1Cách 1. Tính từng phép rồi nối theo kết quả
Định hướng. Tính lần lượt cả bốn phép cộng, sau đó so khớp với bốn kết quả.
30+20=50 64+10=74 40+6=46 60+29=89
Vậy nối 30+20 với 50; 64+10 với 74; 40+6 với 46; 60+29 với 89.
2Cách 2. Ước lượng rồi loại trừ
Định hướng. Nhìn nhanh đặc điểm mỗi phép tính để loại bớt phương án trước khi tính đủ.
30+20 và 60+29 là hai số hạng lớn nhất, chắc chắn cho hai kết quả lớn nhất trong bốn số — tính ra 50 và 89. 40+6 có hàng đơn vị là 6 (vì 40 không có đơn vị) — chỉ có 46 có hàng đơn vị 6. Số còn lại 74 ứng với 64+10.
Vậy kết quả nối giống hệt Cách 1.
Nhận xét. Ước lượng giúp loại nhanh nhưng vẫn nên tính đủ (Cách 1) để chắc chắn không nhầm.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (tính đủ cả bốn phép) để chắc chắn không nối nhầm.
Đáp số.30+20=50; 64+10=74; 40+6=46; 60+29=89.
Sai lầm thường gặp.Nối theo cảm tính vì thấy 64 và 74 có chữ số 4 giống nhau nên nối luôn 64+10 với 74 mà không tính kỹ — lần này đúng nhưng không phải cách làm chắc chắn cho mọi bài.
🚀 Mở rộng.Nếu có thêm phép tính thứ năm là 50+39 thì nên nối với kết quả nào trong các số đã cho, hay cần thêm một kết quả mới?
Bài 5 · Tiết 1 · Bài 5★Trang 50— Tính rồi chọn ra các số tròn chục (dạng tìm đường đi)
Bài 5 (trang 50). Để đến gặp công chúa, kị sĩ phải đi qua hết các ngôi làng và toà thành cạnh phép tính có kết quả là số tròn chục. Hãy tô màu đường đi của kị sĩ. Các phép tính ghi ở các ngôi làng: 17+2; 10+40; 10+9; 91+8; 23+13; 20+60; 10+10.
Kiến thức cần nhớ
Số tròn chục là số có chữ số hàng đơn vị bằng 0.
Tính đúng từng phép cộng trước khi xác định đường đi.
🧠 Phân tích tư duy
Phải tính hết cả bảy phép cộng rồi mới biết ngôi làng nào có kết quả là số tròn chục. Số tròn chục là số có chữ số hàng đơn vị bằng 0, chỉ xét ở kết quả chứ không xét ở số hạng.
1Cách 1. Tính từng phép rồi chọn số tròn chục
Định hướng. Tính lần lượt cả bảy phép cộng, sau đó chọn ra những kết quả là số tròn chục.
Vậy đường đi của kị sĩ tô màu qua ba ngôi làng ghi 10+10, 20+60, 10+40 (theo đúng thứ tự từ kị sĩ đến toà thành).
2Cách 2. Ước lượng nhanh nhờ nhìn chữ số hàng đơn vị
Định hướng. Không cần tính hết, chỉ cộng nhẩm hai chữ số hàng đơn vị của mỗi phép tính để đoán ngay có tròn chục hay không.
17+2: đơn vị 7+2=9, khác 0 — loại. 10+40: đơn vị 0+0=0 — tròn chục, chọn. 10+9: đơn vị 0+9=9, khác 0 — loại. 91+8: đơn vị 1+8=9, khác 0 — loại. 23+13: đơn vị 3+3=6, khác 0 — loại. 20+60: đơn vị 0+0=0 — tròn chục, chọn. 10+10: đơn vị 0+0=0 — tròn chục, chọn.
Vậy vẫn chọn đúng ba ngôi làng 10+10; 20+60; 10+40, khớp Cách 1.
Nhận xét. Cách 2 nhanh hơn vì chỉ cần cộng hàng đơn vị, không cần tính cả phép tính.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 2 (nhìn nhanh hàng đơn vị) để chọn nhanh, sau đó dùng Cách 1 tính đủ lại cho chắc chắn trước khi tô màu.
Đáp số.Đường đi của kị sĩ tô màu qua các ngôi làng ghi 10+10=20; 20+60=80; 10+40=50 (đều là số tròn chục), đến toà thành công chúa.
Sai lầm thường gặp.Tô nhầm qua làng 10+9=19 vì thấy có chữ số 0 ở số 10 trong phép tính mà quên rằng phải xét chữ số hàng đơn vị của cả KẾT QUẢ, không phải của số hạng.
🚀 Mở rộng.Nếu thêm ngôi làng ghi 34+6 thì làng này có nằm trên đường đi của kị sĩ không? Vì sao?
Đặt tính thẳng cột trước khi cộng để không nhầm hàng.
Cộng từ hàng đơn vị trước, sau đó cộng hàng chục.
🧠 Phân tích tư duy
Bốn phép tính ở tiết này đều cộng hai số có hai chữ số. Vẫn cộng đúng hàng chục với hàng chục, hàng đơn vị với hàng đơn vị, không có phép nào phải nhớ.
1Cách 1. Đặt tính rồi tính theo cột
Định hướng. Đặt tính thẳng cột cho cả bốn phép tính rồi cộng từ hàng đơn vị.
41+2566 32+5183 60+2787 85+1398
Vậy41+25=66; 32+51=83; 60+27=87; 85+13=98.
2Cách 2. Tính nhẩm tách theo hàng chục – đơn vị
Định hướng. Cộng riêng hàng chục, cộng riêng hàng đơn vị rồi ghép lại.
Bài 8 · Tiết 2 · Bài 3★Trang 51— Toán có lời văn — cộng số có hai chữ số với số có hai chữ số
Bài 3 (trang 51). Viết phép tính thích hợp. Trên mặt biển có 34 con cá chuồn đang bay. Dưới mặt biển có 42 con cá chuồn đang bơi. Hỏi có tất cả bao nhiêu con cá chuồn?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm tổng số cá chuồn, ta cộng số cá đang bay với số cá đang bơi.
Bài toán có lời văn trình bày theo khuôn Tóm tắt — Bài giải — Đáp số.
🧠 Phân tích tư duy
Đề cho số cá chuồn đang bay và số cá chuồn đang bơi. Hỏi 'tất cả' nghĩa là hỏi tổng số cá chuồn, nên phải cộng hai số lại.
1Cách 1. Cộng trực tiếp
Định hướng. Cộng thẳng số cá chuồn đang bay với số cá chuồn đang bơi.
Tóm tắt Trên mặt biển (đang bay): 34 con cá chuồn Dưới mặt biển (đang bơi): 42 con cá chuồn Có tất cả: ? con cá chuồn
Bài giải Có tất cả số con cá chuồn là: 34+42=76 (con) Đáp số: 76 con cá chuồn.
Vậy có tất cả 76 con cá chuồn.
2Cách 2. Tách 42 thành 40 và 2 rồi cộng dần
Định hướng. Tách số 42 thành bốn chục và hai đơn vị để cộng nhẩm từng phần.
42=40+2 34+40=74 (con) 74+2=76 (con)
Vậy vẫn có tất cả 76 con cá chuồn, khớp Cách 1.
Nhận xét. Cộng trước với hàng chục của 42 rồi mới cộng nốt hàng đơn vị giúp nhẩm dễ hơn.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (cộng trực tiếp, trình bày Tóm tắt — Bài giải) vì đây là bài toán có lời văn, cần trình bày rõ từng bước.
Đáp số.Phép tính: 34+42=76. Có tất cả 76 con cá chuồn.
Sai lầm thường gặp.Thấy hai nhóm cá ở hai vị trí khác nhau (trên và dưới mặt biển) rồi nghĩ phải trừ, trong khi đề hỏi 'tất cả' tức là hỏi tổng, phải cộng.
🚀 Mở rộng.Nếu có thêm 8 con cá chuồn nữa bơi đến thì có tất cả bao nhiêu con cá chuồn?
Bài 10 · Tiết 2 · Bài 5★Trang 52— Tính tổng từng con đường rồi so sánh để tìm đường ngắn nhất
Bài 5 (trang 52). Lực sĩ Héc-quyn đang tìm đường đi hái những trái táo vàng. Độ dài các con đường đo bằng số bước chân. Có ba con đường: một đường qua cổng thành dài 30 bước rồi 45 bước tới cây táo; một đường qua con rồng nhỏ dài 23 bước rồi 36 bước tới cây táo; một đường qua quái vật dài 41 bước rồi 45 bước tới cây táo. Hãy tô màu con đường ngắn nhất mà lực sĩ có thể đi đến chỗ cây táo vàng.
Kiến thức cần nhớ
Tính tổng số bước chân của mỗi con đường bằng cách cộng hai đoạn lại.
So sánh ba tổng để tìm số bé nhất — đó là con đường ngắn nhất.
🧠 Phân tích tư duy
Phải cộng đủ hai đoạn của mỗi con đường rồi mới so sánh được ba tổng số bước chân. Không thể đoán chỉ nhìn một đoạn vì các đoạn đường không xếp theo thứ tự.
1Cách 1. Cộng đủ từng con đường rồi so sánh
Định hướng. Cộng hai đoạn của mỗi con đường để ra tổng số bước chân, sau đó so sánh ba tổng.
Đường qua cổng thành: 30+45=75 (bước chân) Đường qua con rồng: 23+36=59 (bước chân) Đường qua quái vật: 41+45=86 (bước chân) So sánh: 59 bé hơn 75, 75 bé hơn 86
Vậy đường ngắn nhất là đường qua con rồng: 23+36=59 (bước chân).
2Cách 2. Ước lượng theo hàng chục trước khi tính chính xác
Định hướng. Nhìn hàng chục của từng đoạn đường để đoán nhanh đường nào ngắn nhất, sau đó tính lại cho chắc.
Đường qua quái vật có đoạn đầu 41 và đoạn sau 45, cả hai đoạn đều trên 4 chục — chắc chắn dài nhất. Đường qua con rồng có đoạn đầu 23 (hơn 2 chục) và đoạn sau 36 (hơn 3 chục) — cả hai đoạn đều nhỏ hơn hai đường còn lại. Tính lại cho chắc: 23+36=59, nhỏ hơn 30+45=75 và 41+45=86.
Vậy vẫn xác định đường qua con rồng là ngắn nhất, khớp Cách 1.
Nhận xét. Ước lượng giúp đoán nhanh nhưng bắt buộc phải cộng lại chính xác để khẳng định chắc chắn.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 (cộng đủ rồi so sánh) vì chắc chắn, tránh nhầm giữa ba con đường có số bước gần nhau.
Đáp số.Đường ngắn nhất là đường qua con rồng: 23+36=59 (bước chân).
Sai lầm thường gặp.Chỉ so sánh đoạn đường đầu tiên (30, 23, 41) rồi vội kết luận đường có đoạn đầu ngắn nhất (23) là đường ngắn nhất mà quên cộng thêm đoạn sau để so tổng.
🚀 Mở rộng.Nếu đoạn đường qua con rồng đổi đoạn sau từ 36 thành 46 thì con đường nào sẽ là ngắn nhất trong ba con đường?