Bài 1 · Tiết 1 · Câu 1★Trang 7— So sánh các số trong phạm vi 10 000
Câu 1 (trang 7). >; <; =? a) 2194?395 b) 4198?4200 c) 5100?5099 d) 7000?7010 e) 899?1000 g) 3257?3000+200+50+7
Kiến thức cần nhớ
Số có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn.
Hai số có cùng số chữ số thì so sánh từng cặp chữ số ở cùng một hàng, kể từ trái sang phải.
🧠 Phân tích tư duy
Nhìn số chữ số của hai vế trước: số nào nhiều chữ số hơn thì lớn hơn. Nếu hai vế cùng số chữ số thì so sánh từng cặp chữ số ở cùng một hàng, kể từ trái sang phải. Riêng ý g) phải tính giá trị vế phải trước khi so sánh.
1Cách 1. So sánh theo hàng, từ trái sang phải
Định hướng. Đếm số chữ số của hai vế; nếu bằng số chữ số thì so sánh lần lượt hàng nghìn, hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị từ trái sang phải, hàng nào lớn hơn trước thì số đó lớn hơn.
a) 2194 có bốn chữ số, 395 có ba chữ số nên 2194 lớn hơn 395. b) 4198 và 4200 đều có bốn chữ số, hàng nghìn đều là 4; xét hàng trăm: 1<2 nên 4198 bé hơn 4200. c) 5100 và 5099 đều có bốn chữ số, hàng nghìn đều là 5; xét hàng trăm: 1>0 nên 5100 lớn hơn 5099. d) 7000 và 7010 đều có bốn chữ số, hàng nghìn và hàng trăm đều bằng nhau; xét hàng chục: 0<1 nên 7000 bé hơn 7010. e) 899 có ba chữ số, 1000 có bốn chữ số nên 899 bé hơn 1000. g) Vế phải: 3000+200+50+7=3257, bằng đúng vế trái nên hai vế bằng nhau.
Vậy a) 2194>395. b) 4198<4200. c) 5100>5099. d) 7000<7010. e) 899<1000. g) 3257=3000+200+50+7.
2Cách 2. Ước lượng theo hàng nghìn rồi kiểm tra khi cần
Định hướng. Nhìn hàng nghìn (hàng lớn nhất) trước để ước lượng số nào lớn hơn; chỉ khi hàng nghìn bằng nhau mới xét tiếp hàng trăm, hàng chục, cho đến khi phân biệt được.
a) Vế trái có hàng nghìn là 2, vế phải chỉ có ba chữ số (chưa tới hàng nghìn) nên vế trái lớn hơn ngay. b) Hàng nghìn hai số đều là 4, chưa phân biệt được nên xét hàng trăm: 1<2, vậy 4198 bé hơn 4200. c) Hàng nghìn hai số đều là 5, xét hàng trăm: 1>0, vậy 5100 lớn hơn 5099. d) Hàng nghìn và hàng trăm hai số đều bằng nhau, xét hàng chục: 0<1, vậy 7000 bé hơn 7010. e) Vế phải có hàng nghìn là 1, vế trái chưa tới hàng nghìn nên vế trái bé hơn. g) Cộng các số hạng ở vế phải: 3000+200+50+7=3257, bằng đúng vế trái.
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1.
Nhận xét. Ước lượng theo hàng nghìn trước giúp trả lời nhanh nhiều ý mà không phải xét hết các hàng.
3Cách 3. Đặt các số lên tia số để so sánh trực quan
Định hướng. Hình dung các số trên tia số: số nào đứng bên phải thì lớn hơn, số nào đứng bên trái thì bé hơn, hai số trùng một điểm thì bằng nhau.
a) Trên tia số, 2194 đứng xa về bên phải 395 nên 2194 lớn hơn 395. b) 4198 đứng bên trái 4200 (cách nhau một quãng ngắn) nên 4198 bé hơn 4200. c) 5100 đứng bên phải 5099 (chỉ cách một đơn vị) nên 5100 lớn hơn 5099. d) 7000 đứng bên trái 7010 nên 7000 bé hơn 7010. e) 899 đứng bên trái 1000 nên 899 bé hơn 1000. g) Tính 3000+200+50+7=3257 thì điểm này trùng với điểm 3257 trên tia số nên hai số bằng nhau.
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1 và Cách 2.
Nhận xét. Tia số giúp nhìn trực quan số nào lớn hơn, số nào bé hơn mà không cần so sánh từng hàng.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên ước lượng nhanh theo hàng nghìn trước (Cách 2); chỉ khi hàng nghìn bằng nhau mới cần so sánh tiếp các hàng nhỏ hơn.
Đáp số.a) 2194>395. b) 4198<4200. c) 5100>5099. d) 7000<7010. e) 899<1000. g) 3257=3000+200+50+7.
Sai lầm thường gặp.Nhầm số nhiều chữ số hơn luôn lớn hơn mà quên xét kỹ từng hàng (ví dụ tưởng 5100<5099 khi thấy hai số cùng bắt đầu bằng 5), hoặc quên tính tổng ở ý g) trước khi so sánh.
🚀 Mở rộng.Nếu thay 7010 ở ý d) bằng 6990 thì kết quả so sánh 7000 với 6990 sẽ đổi chiều như thế nào?
Bài 2 · Tiết 1 · Câu 2★★Trang 7— So sánh nhiều số rồi xác định số bé nhất, số lớn nhất qua sơ đồ đường đi
Câu 2 (trang 7). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Ba cửa hầm phía trên ghi các số 3198, 3891, 3819; mỗi cửa hầm nối bằng một đường hầm ngoằn ngoèo xuống một trong ba đồ vật phía dưới: cái bánh, lá cong, cái kẹo. a) Cửa hầm ghi số bé nhất đưa đến chỗ …………………… b) Cửa hầm ghi số lớn nhất đưa đến chỗ ……………………
Kiến thức cần nhớ
So sánh nhiều số cùng lúc bằng cách xét từng hàng từ trái sang phải.
Một đường đi trong sơ đồ chỉ nối đúng một điểm đầu với một điểm cuối.
🧠 Phân tích tư duy
Trước tiên so sánh ba số ghi trên cửa hầm để tìm số bé nhất và số lớn nhất. Sau đó lần theo đúng đường hầm (không cắt các đường khác) xuất phát từ hai cửa đó để biết chúng dẫn tới đồ vật nào.
1Cách 1. So sánh ba số rồi dò theo đường hầm của từng số
Định hướng. So sánh 3198, 3891, 3819 để tìm số bé nhất và số lớn nhất, sau đó lần theo đúng đường hầm xuất phát từ hai cửa đó.
Cả ba số đều có bốn chữ số và hàng nghìn đều là 3, nên so sánh tiếp hàng trăm: 1<8, suy ra 3198 bé hơn hai số còn lại. Giữa 3891 và 3819, hàng trăm đều là 8, xét hàng chục: 9>1, nên 3891 lớn hơn 3819. Vậy 3198<3819<3891. Dò theo đường hầm trên sơ đồ: cửa ghi 3198 dẫn xuống cái kẹo; cửa ghi 3891 dẫn xuống cái bánh; cửa ghi 3819 dẫn xuống lá cong.
Vậy a) Cửa hầm ghi số bé nhất (3198) đưa đến chỗ cái kẹo. b) Cửa hầm ghi số lớn nhất (3891) đưa đến chỗ cái bánh.
2Cách 2. Xếp thứ tự ba số rồi đối chiếu đường hầm
Định hướng. Xếp 3198, 3819, 3891 theo thứ tự từ bé đến lớn, sau đó đối chiếu với sơ đồ để biết đường hầm của số bé nhất và số lớn nhất dẫn tới đâu.
Xếp theo thứ tự tăng dần: 3198<3819<3891 (vì 198<819<891 khi ba số cùng hàng nghìn là 3). Số đứng đầu dãy (3198) là số bé nhất, số đứng cuối dãy (3891) là số lớn nhất. Theo sơ đồ, đường hầm của 3198 dẫn xuống cái kẹo, đường hầm của 3891 dẫn xuống cái bánh.
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1: số bé nhất đến cái kẹo, số lớn nhất đến cái bánh.
Nhận xét. Khi ba số đều chung hàng nghìn, chỉ cần so sánh các hàng còn lại là xếp được thứ tự ngay.
3Cách 3. So sánh từng cặp để loại trừ số ở giữa
Định hướng. Vì chỉ cần tìm số bé nhất và số lớn nhất trong ba số, so sánh lần lượt từng cặp hai số một để loại dần, không cần xếp thứ tự đầy đủ cả ba số.
So sánh 3198 và 3891: hàng trăm 1<8 nên 3198 bé hơn. So sánh 3198 và 3819: hàng trăm 1<8 nên 3198 bé hơn. Vậy 3198 bé hơn cả hai số còn lại, là số bé nhất. So sánh 3891 và 3819: hàng trăm bằng nhau, hàng chục 9>1 nên 3891 lớn hơn. Vậy 3891 lớn hơn cả hai số còn lại, là số lớn nhất.
Vậy kết quả trùng khớp hoàn toàn với Cách 1 và Cách 2: số bé nhất (3198) đến cái kẹo, số lớn nhất (3891) đến cái bánh.
Nhận xét. So sánh từng cặp để loại trừ giúp không cần xếp thứ tự đầy đủ khi đề chỉ hỏi số bé nhất và số lớn nhất.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên so sánh cả ba số cùng lúc theo hàng (Cách 1) để tìm ngay số bé nhất, số lớn nhất, rồi mới dò đường hầm, tránh nhầm giữa các đường ngoằn ngoèo.
Đáp số.a) Số bé nhất là 3198, đưa đến chỗ cái kẹo. b) Số lớn nhất là 3891, đưa đến chỗ cái bánh.
Sai lầm thường gặp.Dò nhầm đường hầm do các đường ngoằn ngoèo cắt gần nhau, hoặc xác định sai số bé nhất/lớn nhất khi chỉ nhìn chữ số hàng trăm mà quên hàng nghìn.
🚀 Mở rộng.Nếu thêm cửa hầm ghi số 3809 thì số này đứng ở vị trí nào trong thứ tự từ bé đến lớn của bốn số?
Bài 3 · Tiết 1 · Câu 3★★Trang 7— So sánh số đo khối lượng rồi sắp xếp thứ tự
Câu 3 (trang 7). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Cho các đồ vật với khối lượng như hình vẽ: sữa bột 980 g, đường 1000 g, dầu ăn 1890 g, nồi 1200 g. a) Trong các đồ vật trên, đồ vật nặng nhất là …………… và đồ vật nhẹ nhất là …………… b) Tên các đồ vật theo thứ tự từ nhẹ nhất đến nặng nhất là ……………………………………
Kiến thức cần nhớ
Muốn so sánh các số đo cùng đơn vị, ta so sánh các số đo như so sánh số tự nhiên.
Bài 4 · Tiết 1 · Câu 4★★Trang 8— Lập số có bốn chữ số lớn nhất, bé nhất từ các chữ số cho trước
Câu 4 (trang 8). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Từ các tấm thẻ ghi số 5, 9, 0, 4 lập được: a) Số có bốn chữ số lớn nhất là …… b) Số có bốn chữ số bé nhất là ……
Kiến thức cần nhớ
Muốn số có nhiều chữ số lớn nhất, xếp các chữ số theo thứ tự giảm dần bắt đầu từ hàng cao nhất.
Muốn số có nhiều chữ số bé nhất, xếp các chữ số theo thứ tự tăng dần bắt đầu từ hàng cao nhất, nhưng hàng cao nhất khác 0.
Bài 6 · Tiết 2 · Câu 2★★Trang 8— Sắp xếp thứ tự các số có bốn chữ số gần giá trị 3000
Câu 2 (trang 8). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Mai có bốn cuốn sách. Trên bìa sau của mỗi cuốn sách có ghi một trong các số: 3001, 2999, 2998, 3000. Mai cần xếp các cuốn sách đó lên giá sách theo thứ tự từ cuốn sách ghi số bé nhất đến cuốn sách ghi số lớn nhất. Vậy cuốn sách đầu tiên được xếp lên giá sách là cuốn sách ghi số …… và cuốn sách cuối cùng được xếp lên giá sách là cuốn sách ghi số ……
Kiến thức cần nhớ
Số bé hơn 3000 luôn đứng trước số bằng hoặc lớn hơn 3000 khi xếp tăng dần.
So sánh các số có cùng ba chữ số đầu bằng cách xét chữ số còn lại.
Bài 7 · Tiết 2 · Câu 3★★Trang 9— So sánh, sắp xếp số đo độ cao rồi gọi tên đối tượng tương ứng
Câu 3 (trang 9). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Trong năm vừa qua, bố của Mai đã leo lên bốn đỉnh núi có chiều cao như sau: Nhìu Cồ San cao 2965 m, Ngọc Linh cao 2598 m, Tả Liên cao 3009 m, Tà Xùa cao 2865 m. Tên các đỉnh núi đó theo thứ tự từ đỉnh núi thấp nhất đến đỉnh núi cao nhất là: ……………………………………
Kiến thức cần nhớ
So sánh các số đo cùng đơn vị như so sánh số tự nhiên.
Khi các số cùng hàng nghìn, so sánh tiếp hàng trăm, hàng chục, hàng đơn vị.
Bài 8 · Tiết 2 · Câu 4★★Trang 9— So sánh nhiều số để xác định số còn lại theo điều kiện cho trước
Câu 4 (trang 9). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Gia đình Mai gồm bố, mẹ, Mai và em Mi. Cốc của mỗi người được đánh dấu bằng cách ghi số năm sinh: 1983, 2011, 2015, 1983. Cốc của em Mi ghi số lớn nhất vì em Mi sinh ra muộn nhất. Cốc của bố và mẹ ghi hai số bằng nhau vì bố và mẹ sinh ra trong cùng một năm. Cốc của Mai ghi số ……
Kiến thức cần nhớ
Số lớn nhất trong các số đã cho là số hơn tất cả các số còn lại.
Bài 9 · Tiết 2 · Câu 5★★Trang 9— Lập số tròn chục lớn nhất, bé nhất từ các chữ số cho trước
Câu 5 (trang 9). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Từ các tấm thẻ ghi số 5, 0, 1, 9, Mai lập được: a) Số tròn chục bé nhất có bốn chữ số là …… b) Số tròn chục lớn nhất có bốn chữ số là ……
Kiến thức cần nhớ
Số tròn chục là số có chữ số hàng đơn vị bằng 0.
Muốn số lớn nhất (hoặc bé nhất) trong các hàng còn lại, xếp các chữ số theo thứ tự giảm dần (hoặc tăng dần), hàng nghìn khác 0.