Bài 1 · Tiết 1 · Câu 1★Trang 14— Viết số tự nhiên khi biết cách đọc bằng lời
Câu 1 (trang 14). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. a) Số ……… đọc là bốn nghìn ba trăm linh tư. b) Số ……… đọc là ba nghìn không trăm bốn mươi. c) Số ……… đọc là sáu nghìn tám trăm. d) Số ……… đọc là hai nghìn tám trăm năm mươi chín.
Kiến thức cần nhớ
Khi đọc một số có bốn chữ số, ta đọc lần lượt từ hàng nghìn đến hàng đơn vị.
Nếu lời đọc không nhắc đến một hàng nào đó (ví dụ chỉ nói đến hàng trăm rồi dừng), hàng chục và hàng đơn vị của số đó đều là 0.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi câu đọc số bằng lời theo đúng thứ tự hàng nghìn – trăm – chục – đơn vị, việc cần làm là tách câu nói thành từng hàng rồi ghép lại thành số viết bằng chữ số. Bẫy nằm ở câu b) và c): "không trăm bốn mươi" có nghĩa là hàng trăm bằng 0, còn "sáu nghìn tám trăm" (không đọc đến hàng chục, đơn vị) nghĩa là cả hai hàng đó đều bằng 0.
1Cách 1. Ghép số theo đúng thứ tự hàng đọc được
Định hướng. Nghe kỹ câu nói, tách ra từng hàng rồi viết liền các chữ số theo đúng thứ tự nghìn – trăm – chục – đơn vị.
a) "Bốn nghìn ba trăm linh tư": hàng nghìn 4, hàng trăm 3, "linh" báo hàng chục là 0, hàng đơn vị 4: viết 4304 b) "Ba nghìn không trăm bốn mươi": hàng nghìn 3, "không trăm" báo hàng trăm là 0, hàng chục 4, hàng đơn vị 0: viết 3040 c) "Sáu nghìn tám trăm": hàng nghìn 6, hàng trăm 8, không nhắc hàng chục và đơn vị nên cả hai là 0: viết 6800 d) "Hai nghìn tám trăm năm mươi chín": hàng nghìn 2, hàng trăm 8, hàng chục 5, hàng đơn vị 9: viết 2859
Vậy a) 4304; b) 3040; c) 6800; d) 2859.
2Cách 2. Viết theo cấu tạo thập phân rồi cộng lại
Định hướng. Đổi mỗi cụm từ thành các số tròn nghìn, tròn trăm, tròn chục rồi cộng lại, đúng theo cách phân tích số đã học.
a) 4000+300+0+4=4304 b) 3000+0+40+0=3040 c) 6000+800+0+0=6800 d) 2000+800+50+9=2859
Vậy cách cộng theo cấu tạo số cho cùng kết quả với Cách 1: 4304; 3040; 6800; 2859.
Nhận xét. Cách 2 giúp kiểm tra lại chắc chắn hơn ở những câu có nhiều chữ số 0 xen giữa như câu b) và c).
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1 khi làm nhanh, nhưng với câu có "không trăm" hoặc chỉ đọc đến một hàng rồi dừng (dễ quên số 0) nên kiểm lại bằng Cách 2.
Đáp số.a) 4 304. b) 3 040. c) 6 800. d) 2 859.
Sai lầm thường gặp.Nghe "sáu nghìn tám trăm" rồi viết thiếu thành 68 hoặc 680 vì quên rằng số vẫn phải đủ bốn chữ số với hàng chục và hàng đơn vị bằng 0 — phải viết đủ 6800.
🚀 Mở rộng.Nếu đọc là "năm nghìn không trăm linh một" thì số cần viết là bao nhiêu?
Bài 2 · Tiết 1 · Câu 2★Trang 14— Điền số còn thiếu trên dãy số tự nhiên liên tiếp
Câu 2 (trang 14). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. a) 6084, 6085, 6086, …, …, 6089, …, 6091. b) 10000, …, …, 9997, 9996, 9995, …, 9993.
Kiến thức cần nhớ
Trên dãy số tự nhiên liên tiếp tăng dần, mỗi số hơn số liền trước đúng 1 đơn vị.
Trên dãy số tự nhiên liên tiếp giảm dần, mỗi số kém số liền trước đúng 1 đơn vị; số liền trước 9 999 (đếm lùi từ 10 000) chính là 9 999.
🧠 Phân tích tư duy
Dòng a) là dãy số tăng dần, dòng b) là dãy số giảm dần, nhưng cả hai đều là các số tự nhiên liên tiếp nên hơn kém nhau đúng 1 đơn vị. Bẫy nằm ở dòng b): dễ đọc nhầm hướng tăng — phải để ý dãy này ĐI TỪ 10000 giảm xuống, không phải tăng lên.
1Cách 1. Đếm thêm 1 hoặc bớt 1 dựa theo chiều của dãy
Định hướng. Xác định dãy đang tăng hay giảm, rồi cộng thêm 1 (nếu tăng) hoặc trừ đi 1 (nếu giảm) từ số liền kề đã biết để tìm số ở ô trống.
a) Dãy tăng dần: sau 6086 là 6086+1=6087, tiếp là 6087+1=6088; trước 6089 ngược lại đã có; sau 6089 là 6089+1=6090 b) Dãy giảm dần bắt đầu từ 10000: sau 10000 là 10000−1=9999, tiếp là 9999−1=9998; trước 9995 là 9995+1=9996 (đếm ngược lại theo chiều giảm)
Vậy a) các số cần điền: 6087; 6088; 6090; b) các số cần điền: 9999; 9998; 9996.
2Cách 2. Đối chiếu với hai mốc đã biết ở hai đầu ô trống
Định hướng. Nhìn số đã biết đứng ngay trước và ngay sau chỗ trống, số cần điền phải nằm giữa và hơn kém đúng 1 đơn vị so với mỗi mốc.
a) Giữa 6086 và 6089 có hai ô trống liên tiếp: đó là 6087 và 6088; ô trống giữa 6089 và 6091 là 6090 b) Ô trống đầu tiên nằm giữa 10000 và 9997 có hai vị trí: 9999 và 9998; ô trống giữa 9995 và 9993 là 9996
Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: a) 6087; 6088; 6090; b) 9999; 9998; 9996.
Nhận xét. Hai cách đều dựa vào tính chất số tự nhiên liên tiếp hơn kém nhau 1 đơn vị, chỉ khác ở việc đếm từ một đầu hay đối chiếu cả hai đầu.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên dùng Cách 1: bám chắc chiều tăng/giảm của dãy rồi cộng hoặc trừ 1 liên tục, làm tuần tự không bỏ sót.
Sai lầm thường gặp.Ở dòng b), do quen với dãy tăng dần ở dòng a) nên lại cộng thêm 1 thay vì trừ đi 1, viết nhầm số sau 10000 thành 10001 — phải đọc kỹ chiều của từng dòng, dòng b) đang đếm lùi.
🚀 Mở rộng.Nếu dòng b) đếm lùi tiếp sau 9993, ba số tiếp theo là những số nào?
Bài 3 · Tiết 1 · Câu 3★Trang 14— Xác định chữ số theo hàng và làm tròn số đến hàng trăm
Câu 3 (trang 14). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. a) Số 5807 có chữ số hàng trăm là: A. 5 B. 8 C. 0 D. 7 b) Số 5807 làm tròn đến hàng trăm thì được số: A. 5900 B. 5810 C. 5800 D. 5700
Kiến thức cần nhớ
Số 5 807 có chữ số hàng nghìn là 5, hàng trăm là 8, hàng chục là 0, hàng đơn vị là 7.
Muốn làm tròn một số đến hàng trăm, ta nhìn chữ số hàng chục: bé hơn 5 thì giữ nguyên hàng trăm, từ 5 trở lên thì tăng hàng trăm thêm 1 đơn vị.
Bài 4 · Tiết 1 · Câu 4★★Trang 15— So sánh bốn số có một, ba và bốn chữ số gắn với dữ kiện thực tế
Câu 4 (trang 14, 15). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Mỗi bạn Mai, Nam, Việt và Rô-bốt đã viết một bài văn giới thiệu về trường của mình với số từ lần lượt là: 2342 từ, 974 từ, 1700 từ và 2100 từ. a) Bạn viết bài văn dài nhất là bạn ……… Bạn viết bài văn ngắn nhất là bạn ……… b) Những bạn viết bài văn dài hơn 2000 từ là ………
Kiến thức cần nhớ
Số có ít chữ số hơn (khi không có chữ số 0 ở đầu) luôn bé hơn số có nhiều chữ số hơn.
So sánh các số có cùng bốn chữ số bằng cách xét lần lượt từng hàng từ trái sang phải.
Bài 5 · Tiết 1 · Câu 5★Trang 15— Đổi số tự nhiên trong phạm vi 20 sang số La Mã
Câu 5 (trang 15). Viết số La Mã thích hợp vào chỗ chấm. Bốn chú bọ mang một số Ả Rập ở nửa bên trái và số La Mã tương ứng ở nửa bên phải; mẫu đã cho sẵn: 3 ứng với III. Viết tiếp số La Mã còn thiếu cho 10, 12 và 9.
Kiến thức cần nhớ
Ba ký hiệu La Mã cơ bản trong phạm vi 20 là I (1), V (5), X (10).
Ghép một ký hiệu nhỏ hơn vào bên trái một ký hiệu lớn hơn thì trừ đi (ví dụ IX = X − I = 9); ghép vào bên phải thì cộng thêm (ví dụ XII = X + II = 12).
Bài 6 · Tiết 2 · Câu 1★★Trang 15— Phân tích số theo hàng và làm tròn số đến hàng trăm
Câu 1 (trang 15). a) Số? Hoàn thành bảng sau:
Số
Hàng nghìn
Hàng trăm
Hàng chục
Hàng đơn vị
2 764
2
7
6
4
9 805
9
8
0
5
6 159
6
1
5
9
4 971
4
9
7
1
b) Viết số thích hợp vào chỗ chấm. – Làm tròn số 2764 đến hàng trăm ta được số ….. – Làm tròn số 9805 đến hàng trăm ta được số ….. – Làm tròn số 6159 đến hàng trăm ta được số ….. – Làm tròn số 4971 đến hàng trăm ta được số …..
Kiến thức cần nhớ
Một số có bốn chữ số gồm bốn hàng: nghìn, trăm, chục, đơn vị, đọc từ trái sang phải.
Muốn làm tròn một số đến hàng trăm, ta nhìn chữ số hàng chục: bé hơn 5 thì giữ nguyên hàng trăm, từ 5 trở lên thì tăng hàng trăm thêm 1 đơn vị.
Bài 7 · Tiết 2 · Câu 2★★Trang 16— So sánh bốn số có bốn chữ số gần giống nhau
Câu 2 (trang 16). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. a) Trong các số 5084, 4058, 4850, 5048, số lớn nhất là: A. 5084 B. 4058 C. 4850 D. 5048 b) Trong các số 5084, 4058, 4850, 5048, số bé nhất là: A. 5084 B. 4058 C. 4850 D. 5048
Kiến thức cần nhớ
So sánh các số có cùng số chữ số bằng cách xét lần lượt từ hàng cao nhất đến hàng thấp nhất.
Khi hai số có hàng nghìn bằng nhau, so tiếp hàng trăm; hàng trăm cũng bằng nhau thì so hàng chục, rồi mới đến hàng đơn vị.
Bài 8 · Tiết 2 · Câu 3★Trang 16— Tìm số La Mã còn thiếu trong dãy số liên tiếp
Câu 3 (trang 16). Viết số La Mã thích hợp vào chỗ chấm. Mỗi thùng hàng dưới đây ghi một trong các số từ XVI đến XIX. Thùng hàng bị che khuất ghi số ………
Kiến thức cần nhớ
Dãy số La Mã từ XVI đến XIX theo thứ tự là: XVI, XVII, XVIII, XIX.
Số La Mã XVIII ứng với số 18, được viết bằng cách ghép XV (15) — thực chất là X (10) + V (5) + III (3).
Bài 9 · Tiết 2 · Câu 4★★★Trang 16— Sắp xếp bốn số có bốn chữ số bằng số lần đổi chỗ ít nhất
Câu 4 (trang 16). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Cho dãy số: 1145, 1514, 1541, 1451. Mỗi lần đổi chỗ, ta được quyền đổi chỗ hai số trong dãy số đó. Để nhận được dãy số với các số được sắp xếp theo thứ tự từ bé đến lớn, ta cần đổi chỗ ít nhất ……… lần.
Kiến thức cần nhớ
Muốn sắp xếp một dãy số theo thứ tự tăng dần, trước tiên phải xác định đúng thứ tự tăng dần của các số đó bằng cách so sánh từng hàng.
Mỗi lần đổi chỗ chỉ hoán đổi đúng hai số cho nhau; số lần đổi chỗ ít nhất bằng số cặp số đang sai vị trí mà một lần đổi có thể sửa được nhiều nhất.
Bài 10 · Tiết 3 · Câu 1★★Trang 16— Viết số theo cấu tạo thập phân (tổng các hàng)
Câu 1 (trang 16). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. a) 3267=3000+…+60+7 b) 9043=9000+…+3 c) 2005=2000+… d) 8300=8000+…
Kiến thức cần nhớ
Một số có bốn chữ số có thể viết thành tổng của hàng nghìn, hàng trăm, hàng chục và hàng đơn vị.
Khi đề chỉ tách số thành hai phần (hàng nghìn và phần còn lại), chỗ trống phải điền đúng phần còn lại đó dưới dạng một số duy nhất, không tách nhỏ thêm.
Bài 11 · Tiết 3 · Câu 2★★★Trang 17— Tìm chữ số thích hợp để phép so sánh bốn chữ số đúng
Câu 2 (trang 17). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. 65□9<6520. a) Để được phép so sánh đúng, những chữ số Nam có thể viết vào ô trống là: ……… b) Nam có tất cả ……… cách chọn chữ số phù hợp để viết vào ô trống.
Kiến thức cần nhớ
Khi hai số có cùng hàng nghìn và hàng trăm, số nào có hàng chục bé hơn thì số đó bé hơn, không cần xét đến hàng đơn vị.
Khi hàng chục bằng nhau, phải so tiếp hàng đơn vị mới kết luận được số nào bé hơn.
Bài 12 · Tiết 3 · Câu 3★★Trang 17— Suy luận ngược từ kết quả làm tròn để tìm số ban đầu hợp lý
Câu 3 (trang 17). Khoanh vào chữ đặt trước câu trả lời đúng. Bằng cách làm tròn số đến hàng trăm, ta nói đỉnh núi Pu Si Lung (Lai Châu) cao khoảng 3100 m. Vậy trên thực tế, số đo nào dưới đây có thể là độ cao của đỉnh núi đó? A. 2925 m B. 3012 m C. 3049 m D. 3083 m
Kiến thức cần nhớ
Muốn làm tròn một số đến hàng trăm, ta nhìn chữ số hàng chục: bé hơn 5 thì giữ nguyên hàng trăm, từ 5 trở lên thì tăng hàng trăm thêm 1 đơn vị.
Nhiều số khác nhau có thể cho cùng một kết quả làm tròn; phải thử đúng quy tắc cho từng số, không đoán theo khoảng cách.
Bài 13 · Tiết 3 · Câu 4★★★Trang 17— Di chuyển một que tính để sửa phép tính La Mã sai thành đúng
Câu 4 (trang 17). Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. Nam di chuyển một que tính ở hình dưới đây (phép tính IV+V=XI, đang SAI) để nhận được phép tính đúng. Phép tính đúng là: …..
Kiến thức cần nhớ
Giá trị các số La Mã trong phép tính: IV = 4, V = 5, XI = 11.
Di chuyển một que tính từ số này sang số khác sẽ làm thay đổi giá trị của cả hai số đó cùng lúc.
