Bài 15. Ki-lô-mét vuông. Héc-ta

Định hướng. Ghép quy tắc đọc/viết số tự nhiên và số thập phân đã học với tên đơn vị ki-lô-mét vuông đặt ngay sau.

Vậy bảng được hoàn thành với hai số viết là $3055$ km² và $61,1$ km², cùng hai cách đọc của $27005$ km² và $0,74$ km².

Định hướng. Với số tự nhiên, tách thành tổng các hàng nghìn - trăm - chục - đơn vị; với số thập phân, tách riêng phần nguyên và phần thập phân rồi ghép bằng dấu phẩy.

Vậy tách theo từng hàng vẫn cho đúng bốn kết quả như Cách 1.

Định hướng. Viết thử một số rồi đọc lại chính số đó bằng lời, nếu khớp với ô đã cho ở cột kia thì kết quả đúng - cách này tự kiểm tra được ngay khi làm bài.

Vậy cả ba cách đều cho cùng bốn kết quả, khẳng định bảng đã hoàn thành đúng.

Nhận xét. Cách đối chiếu chéo ở Cách 3 rất hữu ích để tự kiểm tra bài đọc - viết số mà không cần người khác chấm hộ.

Định hướng. Nhân hoặc chia số đã cho cho $1000000$ tuỳ theo chiều đổi.

Vậy $5$ km² $=5000000$ m², $7$ km² $60$ m² $=7000060$ m², $8220000$ m² $=8,22$ km², $300000$ m² $=0,3$ km².

Định hướng. Với số đo có hai đơn vị (như $7$ km² $60$ m²), đổi riêng từng phần ra đơn vị cần rồi cộng lại; với số đo một đơn vị thì đổi thẳng.

Vậy tách riêng từng phần vẫn cho đúng bốn kết quả như Cách 1.

Định hướng. Vì $1000000$ có sáu chữ số 0, đổi từ km² sang m² là dịch dấu phẩy sang phải 6 chữ số (thêm 0 nếu là số tự nhiên); đổi ngược lại là dịch dấu phẩy sang trái 6 chữ số.

Vậy cả ba cách đều thống nhất bốn kết quả trên.

Nhận xét. Cách dịch dấu phẩy ở Cách 3 làm rất nhanh với số tròn, nhưng phải đếm đúng 6 chữ số 0 của $1000000$, kẻo dịch nhầm 5 hoặc 7 chữ số.

Định hướng. Tính diện tích ba khu bảo tồn theo đúng công thức hình chữ nhật hoặc hình vuông, sau đó so sánh ba kết quả.

Vậy Nam đang ở khu bảo tồn loài và sinh cảnh, còn Việt đang ở khu bảo tồn thiên nhiên.

Định hướng. Nhìn nhanh cặp kích thước để đoán khu nào có tích lớn nhất trước, sau đó mới tính chính xác để kiểm tra lại dự đoán.

Vậy dự đoán ban đầu là đúng: khu loài và sinh cảnh lớn nhất, khu thiên nhiên bé nhất.

Định hướng. Tính xong ba diện tích, xếp chúng vào một bảng theo thứ tự từ bé đến lớn để nhìn ra ngay giá trị lớn nhất và bé nhất.

Vậy cả ba cách đều cho cùng một kết luận.

Nhận xét. Khu đất ngập nước ($48$ km²) tuy đứng thứ hai nhưng rất gần với khu lớn nhất ($49$ km²), nên khi so sánh phải tính chính xác từng phép nhân, không thể ước lượng bằng mắt.

Định hướng. Sắp xếp ba số đã cho từ bé đến lớn, sau đó dùng điều kiện của đề để xác định vị trí của Lào, từ đó suy ra hai nước còn lại.

Vậy diện tích Việt Nam là $331210$ km², Lào là $236800$ km², Cam-pu-chia là $181035$ km².

Định hướng. Xét từng điều kiện một để loại bỏ dần các khả năng không phù hợp cho Lào, số còn lại tự động thuộc về hai nước kia.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: Việt Nam $331210$ km², Lào $236800$ km², Cam-pu-chia $181035$ km².

Định hướng. Ba số đều có sáu chữ số, so sánh hàng trăm nghìn của từng số trước để xếp thứ tự nhanh, không cần so hết các hàng.

Vậy cả ba cách đều thống nhất cùng một kết quả.

Nhận xét. Chỉ cần so sánh hàng trăm nghìn là đủ xếp thứ tự ba số này vì ba chữ số hàng trăm nghìn ($2$, $1$, $3$) đã khác nhau hoàn toàn, không cần so đến các hàng thấp hơn.

Định hướng. Đổi cả ba số đo về đơn vị bé nhất là mét vuông, so sánh độ lớn thực tế của từng địa danh để ghép đúng cặp.

Vậy Thành phố Hà Nội nối với $3360$ km², Vườn quốc gia Ba Vì nối với $10815$ ha, Văn Miếu – Quốc Tử Giám nối với $54331$ m².

Định hướng. Đổi cả ba số đo về đơn vị ha để so sánh, đây là đơn vị trung gian nên các số không quá lớn cũng không quá bé.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1.

Định hướng. Không cần đổi số, chỉ cần nhớ đơn vị nào đo diện tích lớn (km²) thường dùng cho vật rộng nhất, đơn vị nhỏ (m²) thường dùng cho vật hẹp nhất, rồi ghép theo lẽ thường.

Vậy cả ba cách đều cho cùng một cách ghép, xác nhận kết quả chắc chắn đúng.

Nhận xét. Cách 3 nhanh nhất khi làm bài nối nhanh, nhưng khi cần chắc chắn tuyệt đối (hai địa danh có quy mô gần nhau) thì vẫn nên đổi về cùng đơn vị như Cách 1 hoặc Cách 2 để so sánh chính xác.

Định hướng. Nhân hoặc chia số đã cho cho $100$ tuỳ theo chiều đổi.

Vậy $5$ km² $=500$ ha, $4$ km² $5$ ha $=405$ ha, $30000$ ha $=300$ km², $127500$ ha $=1275$ km².

Định hướng. Với số đo có hai đơn vị, đổi riêng phần km² ra ha rồi cộng thêm phần ha có sẵn.

Vậy tách riêng từng phần vẫn cho đúng bốn kết quả như Cách 1.

Định hướng. Vì $100$ có hai chữ số 0, đổi từ km² sang ha là dịch dấu phẩy sang phải 2 chữ số; đổi ngược lại là dịch dấu phẩy sang trái 2 chữ số.

Vậy cả ba cách đều thống nhất bốn kết quả trên.

Nhận xét. Dịch dấu phẩy 2 chữ số khi đổi km² sang ha dễ nhớ hơn dịch 6 chữ số khi đổi sang m² ở Bài 2 Tiết 1, nên đây là cách làm nhanh nhất cho dạng đổi đơn vị này.

Định hướng. Nhân số đo đã cho với $100$ để đổi từ km² sang ha, rồi so với bốn phương án.

Vậy diện tích thành phố Hải Phòng là $156200$ ha, chọn đáp án B.

Định hướng. Nhân với $100$ tức là thêm đúng hai chữ số 0 vào cuối số đã cho, dựa vào đó loại các phương án có số chữ số 0 sai.

Vậy loại trừ ba phương án sai vẫn cho cùng kết quả: đáp án B.

Định hướng. Đổi ngược mỗi phương án về km² (chia cho $100$), phương án nào cho lại đúng $1562$ km² thì đó là đáp án đúng.

Vậy cả ba cách đều xác nhận đáp án đúng là B.

Nhận xét. Thử ngược ở Cách 3 là cách kiểm tra chắc chắn nhất cho bài trắc nghiệm đổi đơn vị, vì phép chia cho $100$ cũng đơn giản như phép nhân.

Định hướng. Nhân chiều dài với chiều rộng để được diện tích tính bằng m², sau đó chia cho $10000$ để đổi sang ha.

Vậy công viên nước đó có diện tích $0,6$ ha.

Định hướng. Vì $1$ hm² đúng bằng $1$ ha, đổi cả chiều dài và chiều rộng sang héc-tô-mét (hm) trước rồi nhân sẽ ra thẳng kết quả bằng ha, không cần đổi lại lần hai.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: $0,6$ ha.

Định hướng. Viết số đo héc-ta dưới dạng phân số có mẫu số $10000$ trước, sau đó rút gọn phân số để tìm số thập phân.

Vậy cả ba cách đều cho cùng kết quả: diện tích công viên là $0,6$ ha.

Nhận xét. Cách 2 (đổi sang héc-tô-mét trước khi nhân) là mẹo hay vì tận dụng đúng $1$ hm² $=1$ ha, giúp khỏi phải đổi đơn vị ở bước cuối.

Định hướng. Lấy diện tích thành phố chia cho $4$ để được diện tích đất cây xanh theo km², sau đó đổi kết quả sang ha.

Vậy diện tích đất trồng cây xanh của thành phố là $18200$ ha, chọn đáp án D.

Định hướng. Đổi $728$ km² sang ha trước, sau đó lấy $\frac{1}{4}$ của số đo bằng ha luôn, không cần đổi lại lần hai.

Vậy kết quả trùng khớp với Cách 1: chọn đáp án D.

Định hướng. Đổi mỗi phương án về km² rồi nhân với $4$, phương án nào cho lại đúng $728$ km² là đáp án đúng.

Vậy cả ba cách đều xác nhận đáp án đúng là D.

Nhận xét. Phương án B ($182$ ha) chính là kết quả đúng của phép chia $728:4$ nhưng còn thiếu bước đổi đơn vị sang ha - đây là bẫy phổ biến nhất của bài này.