Bài 1 · Khám phá (trang 32)★Trang 32— Làm quen gộp hai nhóm số lượng (mấy và mấy)
Khám phá (trang 32). Đếm số cá ở mỗi bể và ở cả hai bể. Có hai bể cá thuỷ tinh: bể của bạn Mai và bể của bạn Nam. Mai có: 3 con cá (chấm cam). Nam có: 2 con cá (chấm xanh dương). Sách đã điền sẵn: 3 và 2 được 5 (con cá).
Kiến thức cần nhớ
Muốn biết cả hai bể có bao nhiêu con cá, ta đếm số cá của từng bể rồi gộp (đếm) lại tất cả.
Gộp 3 và 2 được 5 — đây là bước chuẩn bị cho phép cộng sẽ học ở Bài 10.
🧠 Phân tích tư duy
Đề đã cho sẵn số cá của từng bể (3 con và 2 con) và kết quả gộp (5 con) — đây là ví dụ mẫu để em hiểu thế nào là "gộp" hai nhóm vật thành một số. Chỉ cần đếm lại đúng theo tranh để nhận ra quy tắc: đếm bể này rồi đếm tiếp bể kia.
1Cách 1. Đếm từng bể rồi đếm gộp tất cả
Định hướng. Đếm số cá của bể Mai, đếm số cá của bể Nam, rồi đếm nối tiếp để ra tổng số cá của cả hai bể.
Bể của Mai: đếm 1, 2, 3 — có 3 con Bể của Nam: đếm 1, 2 — có 2 con Đếm gộp cả hai bể: 1, 2, 3 (của Mai), đếm tiếp 4, 5 (của Nam) — được 5 con
Vậy 3 và 2 được 5 (con cá), đúng như sách đã cho.
2Cách 2. Dùng ngón tay mô phỏng hai nhóm rồi đếm hết
Định hướng. Giơ một bàn tay 3 ngón tượng trưng cho bể Mai, giơ bàn tay kia 2 ngón tượng trưng cho bể Nam, rồi đếm hết số ngón đang giơ.
Bàn tay trái giơ 3 ngón (bể Mai) Bàn tay phải giơ 2 ngón (bể Nam) Đếm hết các ngón đang giơ: 1, 2, 3, 4, 5 — được 5 ngón
Vậy gộp lại vẫn được 5, khớp với Cách 1.
Nhận xét. Dùng ngón tay giúp em nhìn thấy rõ hai nhóm trước khi gộp, hợp với số lượng nhỏ hơn hoặc bằng 10.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Với số cá ít và tách bạch từng bể, dùng Cách 1 (đếm nối tiếp) là nhanh và chắc nhất.
Đáp số.3 và 2 được 5 (con cá).
Sai lầm thường gặp.Đếm xong hai bể rồi chỉ nhớ số của một bể (ví dụ chỉ ghi 3) mà quên đếm nối tiếp sang bể kia — phải đếm tiếp 4, 5 mới ra đúng tổng số cá.
🚀 Mở rộng.Nếu bể của Nam có thêm 1 con cá nữa (thành 3 con), thì gộp với bể của Mai (3 con) được mấy con cá?
Bài 2 · Hoạt động 1 (trang 32)★Trang 32— Đếm và gộp số lượng hai nhóm cá trong lọ
Hoạt động 1 (trang 32) — Số? Quan sát ba tranh a) b) c), mỗi tranh vẽ hai lọ cá thuỷ tinh (một lọ bên trái, một lọ bên phải cùng màu cá). Đếm số cá ở mỗi lọ rồi điền số thích hợp vào các ô "?" theo mẫu "? và ? được ?": a) Lọ cá màu cam: lọ bên trái có 2 con cá, lọ bên phải có 3 con cá. b) Lọ cá màu xanh dương: lọ bên trái có 3 con cá, lọ bên phải có 4 con cá. c) Lọ cá màu hồng: lọ bên trái có 5 con cá, lọ bên phải có 3 con cá.
Kiến thức cần nhớ
Đếm số cá ở mỗi lọ rồi đếm gộp cả hai lọ để được tổng số cá của cả tranh.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi tranh có sẵn hai lọ cá tách biệt — dấu hiệu là phải đếm riêng từng lọ trước, không được đếm gộp ngay từ đầu vì dễ nhầm lẫn giữa hai lọ. Bẫy của tranh c) là lọ bên trái có tới 5 con cá xếp gần nhau, dễ đếm sót nếu không đếm theo thứ tự.
1Cách 1. Đếm trực tiếp từng lọ rồi đếm gộp
Định hướng. Đếm số cá của lọ bên trái, đếm số cá của lọ bên phải, rồi đếm nối tiếp để ra tổng số cá của cả lọ.
Tranh a): lọ trái 2 con, lọ phải 3 con — đếm nối tiếp 1,2 rồi 3,4,5 — được 5 con Tranh b): lọ trái 3 con, lọ phải 4 con — đếm nối tiếp 1,2,3 rồi 4,5,6,7 — được 7 con Tranh c): lọ trái 5 con, lọ phải 3 con — đếm nối tiếp 1,2,3,4,5 rồi 6,7,8 — được 8 con
Vậy a) 2 và 3 được 5; b) 3 và 4 được 7; c) 5 và 3 được 8.
2Cách 2. Giữ số lọ đã biết, đếm thêm dần số con cá của lọ kia
Định hướng. Không đếm lại từ đầu: giữ nguyên số con cá của lọ đầu tiên, rồi đếm thêm từng con của lọ thứ hai vào số đó.
Tranh a): giữ 2 (lọ trái), đếm thêm 3 con của lọ phải: 3, 4, 5 — được 5 Tranh b): giữ 3 (lọ trái), đếm thêm 4 con của lọ phải: 4, 5, 6, 7 — được 7 Tranh c): giữ 5 (lọ trái), đếm thêm 3 con của lọ phải: 6, 7, 8 — được 8
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 5, 7, 8.
Nhận xét. Đếm thêm nhanh hơn hẳn khi lọ đầu có nhiều cá, khỏi phải đếm lại từ số 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2 (đếm thêm) vì không phải đếm lại từ đầu, đỡ nhầm khi số cá đã hơi nhiều.
Đáp số.a) 2 và 3 được 5. b) 3 và 4 được 7. c) 5 và 3 được 8.
Sai lầm thường gặp.Đếm lẫn lộn cả hai lọ cùng lúc thành một hàng dài rồi ra một số duy nhất, quên ghi lại số riêng của từng lọ trước khi gộp — bài yêu cầu ghi đủ cả ba số "? và ? được ?", không chỉ ghi mỗi tổng.
🚀 Mở rộng.Nếu lọ bên phải của tranh a) có thêm 2 con cá nữa (thành 5 con), thì "2 và 5" được mấy?
Bài 3 · Hoạt động 2 (trang 33)★Trang 33— Đếm và gộp số chấm tròn trên hai tấm thẻ
Hoạt động 2 (trang 33) — Số? Rô-bốt hai tay cầm hai tấm thẻ giấy, mỗi thẻ in một số chấm tròn màu xanh dương. Đếm số chấm tròn trên thẻ tay trái, số chấm tròn trên thẻ tay phải, rồi đếm tổng số chấm tròn trên cả hai thẻ, ghi vào ô vuông dưới chân rô-bốt (theo mẫu): Mẫu (đã cho sẵn): thẻ trái có 3 chấm, thẻ phải có 4 chấm, ô kết quả đã ghi sẵn là 7. Rô-bốt 1: thẻ trái có 2 chấm, thẻ phải có 3 chấm. Rô-bốt 2: thẻ trái có 1 chấm, thẻ phải có 5 chấm. Rô-bốt 3: thẻ trái có 2 chấm, thẻ phải có 2 chấm. Rô-bốt 4: thẻ trái có 4 chấm, thẻ phải có 4 chấm. Rô-bốt 5: thẻ trái có 6 chấm, thẻ phải có 3 chấm.
Kiến thức cần nhớ
Đếm số chấm tròn trên từng thẻ rồi đếm gộp cả hai thẻ để được tổng số chấm.
🧠 Phân tích tư duy
Mẫu đã làm sẵn một trường hợp (3 và 4 được 7) để em thấy cách đếm chấm trên từng thẻ trước khi gộp. Bẫy của bài là các chấm tròn xếp không theo hàng thẳng như quân súc sắc, dễ đếm sót nếu không chỉ tay lần lượt từng chấm một.
1Cách 1. Đếm trực tiếp từng thẻ rồi đếm gộp
Định hướng. Đếm số chấm của thẻ trái, đếm số chấm của thẻ phải, rồi đếm nối tiếp để ra tổng.
Rô-bốt 1: 2 chấm và 3 chấm — đếm 1,2 rồi 3,4,5 — được 5 Rô-bốt 2: 1 chấm và 5 chấm — đếm 1 rồi 2,3,4,5,6 — được 6 Rô-bốt 3: 2 chấm và 2 chấm — đếm 1,2 rồi 3,4 — được 4 Rô-bốt 4: 4 chấm và 4 chấm — đếm 1,2,3,4 rồi 5,6,7,8 — được 8 Rô-bốt 5: 6 chấm và 3 chấm — đếm 1,2,3,4,5,6 rồi 7,8,9 — được 9
Vậy lần lượt các ô là 5, 6, 4, 8, 9 (mẫu đã cho là 7).
2Cách 2. Giữ số thẻ trái, đếm thêm số chấm của thẻ phải
Định hướng. Giữ nguyên số chấm đã đếm được ở thẻ trái, đếm thêm từng chấm của thẻ phải vào số đó, không đếm lại từ đầu.
Sai lầm thường gặp.Đếm chấm tròn xếp lộn xộn trên thẻ theo đường zíc zắc rồi bỏ sót 1 chấm ở góc thẻ — phải chỉ tay lần lượt theo một chiều nhất định (trái sang phải, trên xuống dưới) để không đếm sót, không đếm trùng.
🚀 Mở rộng.Nếu thẻ phải của Rô-bốt 3 có thêm 1 chấm nữa (thành 3 chấm), thì "2 và 3" được mấy?
Bài 4 · Khám phá (trang 34)★Trang 34— Tách một số thành hai số (số 5)
Khám phá (trang 34). Một bạn trai và một bạn gái cùng quan sát một bể cá có 5 con cá rồi nói: bạn trai nói "Có 5 con cá gồm 1 con cá to và 4 con cá nhỏ"; bạn gái nói "Có 5 con cá gồm 2 con cá màu hồng và 3 con cá màu vàng". Sách đã điền sẵn bốn dòng: 5 gồm 1 và 4; 5 gồm 4 và 1; 5 gồm 2 và 3; 5 gồm 3 và 2.
Kiến thức cần nhớ
Một số có thể "gồm" hai số nhỏ hơn theo nhiều cách khác nhau, tuỳ theo cách chia nhóm (kích thước, màu sắc...).
Đổi chỗ hai số trong phép tách (1 và 4 ↔ 4 và 1) không làm thay đổi tổng, vẫn là 5.
🧠 Phân tích tư duy
Đây là chiều ngược lại của "gộp": biết trước tổng (5 con cá), phải tách thành hai phần theo một đặc điểm nào đó (kích thước to/nhỏ, hoặc màu sắc). Bẫy của bài là "5 gồm 1 và 4" với "5 gồm 4 và 1" tuy đổi chỗ nhưng vẫn cùng tách từ một số 5, không phải hai cách tách khác nhau.
1Cách 1. Quan sát tranh theo đúng tiêu chí đã cho rồi đếm
Định hướng. Nhìn vào lời hai bạn nói, đếm đúng số cá theo tiêu chí kích thước rồi theo tiêu chí màu sắc.
Theo kích thước: đếm cá to — có 1 con; đếm cá nhỏ — có 4 con: 5 gồm 1 và 4 Đảo lại thứ tự nói: cá nhỏ trước, cá to sau: 5 gồm 4 và 1 Theo màu sắc: đếm cá màu hồng — có 2 con; đếm cá màu vàng — có 3 con: 5 gồm 2 và 3 Đảo lại thứ tự nói: cá màu vàng trước, cá màu hồng sau: 5 gồm 3 và 2
Vậy có bốn cách nói khác nhau nhưng đều đúng cho 5 con cá.
2Cách 2. Đếm lại tổng số cá rồi kiểm tra bằng cách gộp ngược
Định hướng. Lấy hai số đã tách, đếm nối tiếp gộp lại xem có đúng bằng 5 con cá như đề bài hay không.
1 và 4: đếm nối tiếp 1 rồi 2,3,4,5 — được 5, đúng 2 và 3: đếm nối tiếp 1,2 rồi 3,4,5 — được 5, đúng
Vậy cả hai cách tách đều gộp lại đúng bằng 5 con cá.
Nhận xét. Tách rồi gộp lại đúng bằng số ban đầu là cách tự kiểm tra bài làm của mình.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2 để tự kiểm tra lại: gộp hai số vừa tách, nếu ra đúng tổng ban đầu thì yên tâm là đúng.
Đáp số.5 gồm 1 và 4; 5 gồm 4 và 1; 5 gồm 2 và 3; 5 gồm 3 và 2.
Sai lầm thường gặp.Nghĩ rằng "5 gồm 1 và 4" với "5 gồm 4 và 1" là hai phép tách khác nhau nên đếm lại từ đầu cho dòng thứ hai — thật ra chỉ là đổi chỗ hai số, tổng vẫn là 5.
🚀 Mở rộng.Số 5 còn có thể gồm 0 và 5, hoặc 5 và 0 — em thử nghĩ xem trường hợp này có hợp lý khi tách "hai nhóm" cá không.
Bài 5 · Hoạt động 1 (trang 34)★★Trang 34— Tách một số thành hai số theo bảng (số 4)
Hoạt động 1 (trang 34) — Số? Có một bể cá gồm 4 con cá: 1 con cá to màu xanh lá, 1 con cá nhỏ màu xanh lá, và 2 con cá nhỏ màu hồng. Bên cạnh là một bảng có số 4 ở đầu và ba dòng, mỗi dòng có hai ô trống để tách 4 thành hai số: dòng 1 đã điền sẵn ô đầu là 1 (ô còn lại là "?"); dòng 2 và dòng 3 đều để trống cả hai ô ("?", "?"). Tìm số thích hợp cho mỗi ô trống.
Kiến thức cần nhớ
Đếm cá trong bể theo từng tiêu chí (kích thước, màu sắc) để tìm các cặp số mà 4 có thể "gồm".
Tổng hai ô trên cùng một dòng luôn phải gộp lại đúng bằng số đầu bảng (ở đây là 4).
🧠 Phân tích tư duy
Bảng cho sẵn số 1 ở dòng đầu — đây là gợi ý theo tiêu chí kích thước (1 cá to). Bể cá có hai đặc điểm phân loại được (kích thước và màu sắc), đó chính là chìa khoá để tìm ra các cặp số khác nhau cho ba dòng của bảng, không cần đoán mò.
1Cách 1. Đếm cá theo từng tiêu chí rồi điền vào bảng
Định hướng. Đếm cá to và cá nhỏ để hoàn thành dòng đã cho sẵn số 1, rồi đếm theo màu sắc, rồi đảo thứ tự để có dòng thứ ba.
Dòng 1 (theo kích thước): cá to có 1 con (đã cho); cá nhỏ có 3 con (1 xanh lá nhỏ + 2 hồng) Dòng 2 (theo màu sắc): cá xanh lá có 2 con (1 to + 1 nhỏ); cá hồng có 2 con Dòng 3 (đảo thứ tự dòng 1): cá nhỏ có 3 con; cá to có 1 con
Vậy dòng 1 là 1 và 3; dòng 2 là 2 và 2; dòng 3 là 3 và 1.
2Cách 2. Biết một số của dòng, đếm bớt từ tổng 4 để tìm số còn lại
Định hướng. Khi đã biết một ô của dòng, đếm bớt (đếm lùi) từ 4 để tìm ngay số ở ô còn lại, không cần đếm lại cả bể cá.
Dòng 1: đã biết 1 con; đếm bớt từ 4: 4, 3, 2 (bớt 1 lần) — còn lại 3 Dòng 2: chọn biết 2 con xanh lá; đếm bớt từ 4: 4, 3 (bớt 2 lần) — còn lại 2 Dòng 3: đã biết 3 con nhỏ; đếm bớt từ 4: 4, 3, 2, 1 (bớt 3 lần) — còn lại 1
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: dòng 1 là 1 và 3; dòng 2 là 2 và 2; dòng 3 là 3 và 1.
Nhận xét. Đếm bớt từ tổng đã biết nhanh hơn hẳn việc đếm lại toàn bộ bể cá mỗi dòng.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2 (đếm bớt từ tổng) vì không phải nhìn lại tranh mỗi lần, chỉ cần nhớ 4 gồm số đã biết và số còn lại.
Đáp số.Dòng 1: 1 và 3. Dòng 2: 2 và 2. Dòng 3: 3 và 1.
Sai lầm thường gặp.Đếm cá màu hồng rồi tưởng cả bể chỉ có 2 con nên ghi tổng là 2 thay vì 4 — phải đếm đủ cả 4 con cá trong bể trước khi tách nhóm.
🚀 Mở rộng.Nếu bể có thêm 1 con cá to màu xanh lá nữa (tổng thành 5 con), thì theo kích thước 5 sẽ gồm mấy và mấy?
Bài 6 · Hoạt động 2 (trang 35)★★Trang 35— Tách một số thành hai số bằng que tính (số 6)
Hoạt động 2 (trang 35) — Số? Lấy 6 que tính. Tách 6 que tính đó thành hai nhóm. Tìm số que tính ở mỗi nhóm (theo mẫu). Có năm vòng tròn, mỗi vòng ghi số 6 ở trên và có một đường nét đứt chia đôi vòng tròn thành hai nửa để ghi số que tính của mỗi nhóm: mẫu (đã cho sẵn) là 3 và 3; bốn vòng còn lại để trống cả hai nửa, mỗi vòng học sinh tự tách 6 que tính thành hai nhóm (khác với mẫu) rồi ghi lại số que tính đếm được ở mỗi nhóm.
Kiến thức cần nhớ
6 que tính có thể tách thành nhiều cặp số khác nhau: 1 và 5, 2 và 4, 3 và 3, 4 và 2, 5 và 1 (đổi chỗ vẫn tính là cách tách khác khi đổi vị trí hai nhóm).
Mỗi lần tách xong phải đếm lại cả hai nhóm để chắc chắn gộp lại đúng bằng 6.
🧠 Phân tích tư duy
Đây là bài thực hành tay: phải cầm que tính thật, tự tay tách thành hai nhóm bất kỳ rồi đếm lại, không phải chỉ nhìn tranh có sẵn như các bài trước. Vì đề không bắt buộc đúng một cách tách, nên mỗi vòng tròn có thể có đáp án khác nhau, miễn là hai số cộng gộp lại đúng bằng 6.
1Cách 1. Tự tách que tính thật rồi đếm lại từng nhóm
Định hướng. Cầm 6 que tính, chia tay thành hai phần bất kỳ, rồi đếm lại số que ở mỗi phần để ghi vào hai nửa vòng tròn.
Nhóm 1: tách 1 que một bên, 5 que bên kia — đếm lại đúng 1 và 5 Nhóm 2: tách 5 que một bên, 1 que bên kia — đếm lại đúng 5 và 1 Nhóm 3: tách 2 que một bên, 4 que bên kia — đếm lại đúng 2 và 4 Nhóm 4: tách 4 que một bên, 2 que bên kia — đếm lại đúng 4 và 2
Vậy bốn vòng còn lại có thể ghi: 1 và 5; 5 và 1; 2 và 4; 4 và 2 (không phải đáp án duy nhất).
2Cách 2. Nhớ lại các cặp "gồm" của 6 đã học, khỏi cần tách lại que tính
Định hướng. Nếu đã thuộc các cặp số mà 6 có thể "gồm", chỉ cần liệt kê ra và kiểm tra nhanh bằng cách gộp lại có đúng 6 không, không cần tách que tính thật mỗi lần.
Liệt kê các cặp của 6: (1 và 5), (5 và 1), (2 và 4), (4 và 2), (3 và 3) Kiểm tra lại từng cặp bằng cách gộp: 1 và 5 gộp lại đúng 6; 2 và 4 gộp lại đúng 6
Vậy chọn bốn cặp khác với mẫu (3 và 3) để điền vào bốn vòng còn lại: 1 và 5; 5 và 1; 2 và 4; 4 và 2.
Nhận xét. Thuộc sẵn các cặp số giúp làm bài nhanh hơn nhiều so với tách que tính từng lần.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi (không có que tính thật) nên dùng Cách 2: nhớ các cặp số của 6 rồi tự kiểm tra bằng phép gộp.
Đáp số.Bốn vòng còn lại có thể ghi (không duy nhất, miễn gộp lại đúng 6): 1 và 5; 5 và 1; 2 và 4; 4 và 2.
Sai lầm thường gặp.Tách 6 que tính thành hai nhóm nhưng đếm sai làm tổng không còn bằng 6 (ví dụ tách thành 2 và 5) — phải luôn đếm lại, gộp hai số vừa ghi để kiểm tra có đúng bằng 6 không.
🚀 Mở rộng.Số 6 có bao nhiêu cách tách thành hai nhóm nếu tính cả các cặp đổi chỗ cho nhau (không kể 0 và 6)? Em thử liệt kê hết xem có đủ 5 cặp không.
Bài 7 · Luyện tập 1 · Câu 1 (trang 36)★★Trang 36— Đếm và gộp số chấm trên cặp thẻ kiểu súc sắc
Luyện tập Câu 1 (trang 36) — Số? Có sáu cặp thẻ vuông vắn kiểu quân súc sắc, mỗi thẻ in các chấm tròn màu đỏ. Mỗi cặp gồm một thẻ trên và một thẻ dưới, hai thẻ được nối bằng nét đứt tới một ô vuông ghi tổng số chấm của cả hai thẻ. Đếm số chấm trên mỗi thẻ rồi tìm tổng: Mẫu (đã cho sẵn): thẻ trên có 1 chấm, thẻ dưới có 2 chấm, tổng đã ghi sẵn là 3. Cặp 1: thẻ trên có 3 chấm, thẻ dưới có 4 chấm. Cặp 2: thẻ trên có 6 chấm, thẻ dưới có 2 chấm. Cặp 3: thẻ trên có 4 chấm, thẻ dưới có 5 chấm. Cặp 4: thẻ trên có 4 chấm, thẻ dưới có 2 chấm. Cặp 5: thẻ trên có 3 chấm, thẻ dưới có 2 chấm.
Kiến thức cần nhớ
Nhận biết nhanh số chấm theo các mặt súc sắc quen thuộc (2, 3, 4, 5, 6 chấm) giúp đếm nhanh hơn.
🧠 Phân tích tư duy
Các chấm trên thẻ được xếp theo kiểu mặt súc sắc (góc, giữa, đường chéo) chứ không xếp thành hàng ngay ngắn như các bài trước. Đây là dấu hiệu phải nhận mặt số quen thuộc (như mặt súc sắc 4 chấm, 5 chấm) thay vì đếm từng chấm một cách máy móc. Bẫy của bài là thẻ 6 chấm xếp 2 cột dễ nhầm với thẻ 5 chấm nếu không quan sát kỹ góc thẻ.
1Cách 1. Đếm từng chấm trên mỗi thẻ rồi đếm gộp
Định hướng. Đếm số chấm của thẻ trên, đếm số chấm của thẻ dưới, rồi đếm nối tiếp để ra tổng.
Cặp 1: 3 chấm và 4 chấm — đếm 1,2,3 rồi 4,5,6,7 — được 7 Cặp 2: 6 chấm và 2 chấm — đếm 1..6 rồi 7,8 — được 8 Cặp 3: 4 chấm và 5 chấm — đếm 1,2,3,4 rồi 5,6,7,8,9 — được 9 Cặp 4: 4 chấm và 2 chấm — đếm 1,2,3,4 rồi 5,6 — được 6 Cặp 5: 3 chấm và 2 chấm — đếm 1,2,3 rồi 4,5 — được 5
Vậy các tổng lần lượt là 7, 8, 9, 6, 5 (mẫu đã cho là 3).
2Cách 2. Nhận mặt số quen thuộc rồi đếm thêm
Định hướng. Nhìn mặt thẻ nhận ngay ra số chấm quen thuộc (không cần đếm từng chấm), rồi đếm thêm số chấm của thẻ còn lại.
Cặp 1: nhận ngay thẻ trên là 3, đếm thêm 4 chấm: 4,5,6,7 — được 7 Cặp 2: nhận ngay thẻ trên là 6, đếm thêm 2 chấm: 7,8 — được 8 Cặp 3: nhận ngay thẻ trên là 4, đếm thêm 5 chấm: 5,6,7,8,9 — được 9 Cặp 4: nhận ngay thẻ trên là 4, đếm thêm 2 chấm: 5,6 — được 6 Cặp 5: nhận ngay thẻ trên là 3, đếm thêm 2 chấm: 4,5 — được 5
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 7, 8, 9, 6, 5.
Nhận xét. Quen mặt số như súc sắc giúp bỏ qua bước đếm từng chấm, làm bài nhanh hơn hẳn.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2 (nhận mặt số) vì các thẻ đều xếp theo mặt súc sắc quen thuộc, nhận ra là có ngay số mà không cần đếm.
Sai lầm thường gặp.Nhìn mặt thẻ 6 chấm xếp 2 cột 3 hàng rồi tưởng nhầm là 5 chấm vì bỏ sót 1 chấm ở góc dưới — nên đếm kiểm tra lại từng chấm một lần nữa nếu không chắc chắn nhận mặt số.
🚀 Mở rộng.Nếu thẻ dưới của Cặp 4 có thêm 1 chấm nữa (thành 3 chấm), thì "4 và 3" được mấy?
Bài 8 · Luyện tập 1 · Câu 2 (trang 36)★★Trang 36— Đếm và gộp/tách số lượng bánh trên đĩa
Luyện tập Câu 2 (trang 36) — Số? a) Có hai chiếc đĩa bánh quy tròn đặt trên bàn: đĩa bên trái có 4 chiếc bánh quy, đĩa bên phải có 4 chiếc bánh quy. Tìm "? và ? được ?". b) Có một chiếc đĩa để hai loại bánh: 5 chiếc bánh quy tròn (có hạt chocolate) và 4 chiếc bánh quy giòn dạng vuông. Tìm "? gồm ? và ?".
Kiến thức cần nhớ
Hai đĩa riêng biệt: đếm từng đĩa rồi gộp lại để tìm tổng.
Một đĩa có hai loại vật trộn lẫn: phải phân loại theo đặc điểm (hình dạng, màu sắc) rồi đếm riêng từng loại.
🧠 Phân tích tư duy
Ý a) là chiều "gộp" giống các bài trước: hai đĩa tách biệt, đếm rồi cộng nối tiếp. Ý b) là chiều "tách": chỉ có MỘT đĩa với hai loại bánh trộn lẫn, phải phân loại theo hình dạng (tròn có hạt / vuông giòn) trước khi đếm riêng từng loại.
1Cách 1. Đếm trực tiếp trên từng đĩa/từng loại
Định hướng. Ý a) đếm riêng từng đĩa rồi gộp lại; ý b) tách hai loại bánh theo hình dạng rồi đếm riêng từng loại.
a) Đĩa trái: đếm 1,2,3,4 — có 4 chiếc; đĩa phải: đếm 1,2,3,4 — có 4 chiếc a) Đếm gộp cả hai đĩa: 1,2,3,4 rồi 5,6,7,8 — được 8 chiếc b) Đếm bánh quy tròn có hạt: 1,2,3,4,5 — có 5 chiếc b) Đếm bánh quy giòn dạng vuông: 1,2,3,4 — có 4 chiếc
Vậy a) 4 và 4 được 8. b) 9 gồm 5 và 4 (5 + 4 con đếm được đúng 9 chiếc trên đĩa).
2Cách 2. Đếm tổng trước, rồi đếm bớt để tìm số loại còn lại
Định hướng. Ý b) có thể đếm tổng số bánh trên cả đĩa trước, rồi đếm riêng một loại, sau đó đếm bớt từ tổng để tìm số loại còn lại mà không cần đếm lại từ đầu.
b) Đếm tổng cả đĩa: 1,2,...,9 — có 9 chiếc bánh b) Đếm riêng bánh quy giòn dạng vuông: có 4 chiếc b) Đếm bớt từ 9 để tìm bánh quy tròn: 9, 8, 7, 6 (bớt 4 lần) — còn lại 5
Vậy b) 9 gồm 5 và 4 — khớp với Cách 1.
Nhận xét. Đếm bớt từ tổng có ích khi một loại bánh khó đếm hơn loại kia (ví dụ bị che khuất).
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi ý a) nên đếm nối tiếp (Cách 1); ý b) nếu một loại bánh dễ đếm hơn thì đếm loại đó trước rồi đếm bớt từ tổng (Cách 2) sẽ nhanh hơn.
Đáp số.a) 4 và 4 được 8 (chiếc bánh). b) 9 gồm 5 và 4.
Sai lầm thường gặp.Ở ý b), đếm cả hai loại bánh lẫn lộn cùng một lượt rồi chỉ ra một số tổng mà quên tách riêng từng loại theo yêu cầu "gồm ? và ?" của đề.
🚀 Mở rộng.Nếu đĩa ở ý b) có thêm 1 chiếc bánh quy giòn nữa (thành 5 chiếc), thì tổng số bánh trên đĩa là bao nhiêu?
Bài 9 · Luyện tập 1 · Câu 3 (trang 37)★★Trang 37— Đếm và gộp số lượng hai loại kẹo theo màu sắc
Luyện tập Câu 3 (trang 37) — Số? Một bạn nhỏ bỏ đồng xu vào máy bán kẹo xoay (quả cầu kẹo tròn màu vàng và màu đỏ) để lấy kẹo. Đếm số kẹo màu vàng, số kẹo màu đỏ trong từng máy rồi ghi số lượng từng loại (theo mẫu): Mẫu (đã cho sẵn): 2 kẹo vàng và 1 kẹo đỏ. Máy 1: 4 kẹo vàng và 3 kẹo đỏ. Máy 2: 4 kẹo vàng và 2 kẹo đỏ. Máy 3: 1 kẹo vàng và 4 kẹo đỏ. Máy 4: 5 kẹo vàng và 3 kẹo đỏ. Máy 5: 7 kẹo vàng và 2 kẹo đỏ.
Kiến thức cần nhớ
Đếm riêng từng màu kẹo trong máy rồi gộp lại để biết tổng số kẹo của máy đó.
🧠 Phân tích tư duy
Kẹo hai màu nằm chung trong bầu thuỷ tinh của máy, không xếp thành hàng như các bài trước. Đây là dấu hiệu phải tách riêng theo màu (vàng, đỏ) trước khi đếm, không được đếm lẫn cả hai màu cùng lúc. Bẫy của Máy 5 là có tới 7 viên kẹo vàng chen giữa 2 viên đỏ, rất dễ đếm sót nếu không tách màu trước.
1Cách 1. Đếm riêng từng màu kẹo rồi đếm gộp
Định hướng. Đếm số kẹo vàng, đếm số kẹo đỏ của từng máy, rồi đếm nối tiếp để ra tổng số kẹo trong máy.
Máy 1: 4 kẹo vàng và 3 kẹo đỏ — đếm 1,2,3,4 rồi 5,6,7 — được 7 Máy 2: 4 kẹo vàng và 2 kẹo đỏ — đếm 1,2,3,4 rồi 5,6 — được 6 Máy 3: 1 kẹo vàng và 4 kẹo đỏ — đếm 1 rồi 2,3,4,5 — được 5 Máy 4: 5 kẹo vàng và 3 kẹo đỏ — đếm 1,2,3,4,5 rồi 6,7,8 — được 8 Máy 5: 7 kẹo vàng và 2 kẹo đỏ — đếm 1,...,7 rồi 8,9 — được 9
Vậy tổng của Máy 1 đến Máy 5 lần lượt là 7, 6, 5, 8, 9 (mẫu đã cho là 3).
2Cách 2. Đếm màu ít trước, giữ số đó rồi đếm thêm màu còn lại
Định hướng. Đếm màu nào ít viên hơn trước (đỡ nhầm), giữ số đó rồi đếm thêm dần số viên của màu còn lại để ra tổng.
Máy 1: đếm màu đỏ trước (ít hơn) — 3 viên; đếm thêm 4 viên vàng: 4,5,6,7 — được 7 Máy 2: đếm màu đỏ trước — 2 viên; đếm thêm 4 viên vàng: 3,4,5,6 — được 6 Máy 3: đếm màu vàng trước (ít hơn) — 1 viên; đếm thêm 4 viên đỏ: 2,3,4,5 — được 5 Máy 4: đếm màu đỏ trước — 3 viên; đếm thêm 5 viên vàng: 4,5,6,7,8 — được 8 Máy 5: đếm màu đỏ trước — 2 viên; đếm thêm 7 viên vàng: 3,4,5,6,7,8,9 — được 9
Vậy kết quả giống hệt Cách 1: 7, 6, 5, 8, 9.
Nhận xét. Đếm màu ít viên trước rồi đếm thêm giúp đỡ nhầm hơn khi màu kia có rất nhiều viên (như Máy 5 có tới 7 viên vàng).
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 2: đếm màu ít viên trước rồi đếm thêm màu nhiều viên, đỡ đếm nhầm khi số lượng hai màu chênh lệch nhiều (như Máy 5).
Đáp số.Máy 1: 7. Máy 2: 6. Máy 3: 5. Máy 4: 8. Máy 5: 9.
Sai lầm thường gặp.Đếm lẫn cả hai màu kẹo cùng lúc theo đúng thứ tự vẽ trong bầu thuỷ tinh (không tách màu trước) nên dễ đếm sót hoặc đếm trùng một viên — phải khoanh riêng từng màu bằng mắt trước khi đếm.
🚀 Mở rộng.Nếu Máy 3 có thêm 1 kẹo vàng nữa (thành 2 kẹo vàng), thì "2 kẹo vàng và 4 kẹo đỏ" được mấy kẹo tất cả?
