Bài 50. Chu vi hình tam giác, hình tứ giác, hình chữ nhật, hình vuông

Định hướng. Cứ lấy các cạnh đã cho cộng liên tiếp theo đúng thứ tự viết trong đề.

Vậy chu vi hình tam giác ABC là 9 cm, chu vi hình tứ giác MNPQ là 14 cm.

Định hướng. Nhóm hai cạnh cộng lại vừa tròn chục để cộng số còn lại cho nhanh, không đổi kết quả.

Vậy hai cách đều cho chu vi tam giác ABC là 9 cm, chu vi tứ giác MNPQ là 14 cm.

Nhận xét. Đổi chỗ và nhóm các số hạng không làm thay đổi tổng, nên chọn nhóm nào cộng nhẩm nhanh nhất.

Định hướng. Ba cạnh cùng đơn vị đo nên cộng thẳng theo đúng thứ tự đã cho.

Vậy chu vi ba hình tam giác lần lượt là 31 cm, 90 dm, 50 dm.

Định hướng. Câu c) có hai cạnh 15 dm bằng nhau nên gộp trước bằng phép nhân; câu b) ba số đều tròn chục nên cộng hàng chục cho nhanh.

Vậy kết quả vẫn là 90 dm và 50 dm, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tam giác có hai cạnh bằng nhau (cân) thì gộp hai cạnh đó bằng phép nhân cho nhanh hơn cộng lần lượt.

Định hướng. Cộng thẳng bốn số đo theo đúng thứ tự đề cho.

Vậy chu vi hai hình tứ giác lần lượt là 18 dm và 50 cm.

Định hướng. Câu b) có hai cặp cạnh bằng nhau (10 cm và 15 cm) nên nhân đôi mỗi cặp rồi cộng; câu a) nhóm hai số cho tròn chục trước.

Vậy kết quả vẫn là 18 dm và 50 cm, khớp Cách 1.

Nhận xét. Tứ giác có các cặp cạnh đối bằng nhau từng đôi một gợi ý đây có thể là hình chữ nhật — cách tính nhân đôi từng cặp sẽ được dùng lại ở phần sau của bài.

Định hướng. Dây đèn nháy viền đúng bốn cạnh của hình thang thuyền nên chiều dài dây bằng tổng bốn cạnh đó.

Vậy đoạn dây đèn nháy dài 150 cm.

Định hướng. Hai cạnh bên của hình thang đều dài 25 cm nên nhân đôi rồi mới cộng với hai cạnh đáy và cạnh trên.

Vậy hai cách đều cho đoạn dây dài 150 cm.

Nhận xét. Gộp hai cạnh bằng nhau trước giúp phép cộng cuối chỉ còn ba số hạng, ít bị sót số hơn.

Định hướng. Vẫn có thể cộng đủ bốn cạnh như cách đã học ở Khám phá trước, dù hình chữ nhật và hình vuông có cạnh bằng nhau theo cặp.

Vậy chu vi hình chữ nhật ABCD là 16 cm, chu vi hình vuông MNPQ là 20 cm.

Định hướng. Hình chữ nhật có hai cặp cạnh bằng nhau nên lấy (dài + rộng) rồi nhân 2; hình vuông bốn cạnh bằng nhau nên lấy cạnh nhân 4 — nhanh hơn hẳn cộng bốn số.

Vậy hai cách đều cho cùng kết quả 16 cm và 20 cm.

Nhận xét. Từ bài này trở đi, hình chữ nhật và hình vuông nên dùng công thức nhân ở Cách 2 cho nhanh, không cần cộng đủ bốn cạnh nữa.

Định hướng. Áp dụng đúng công thức đã học ở phần Khám phá cho từng cạnh trong bảng.

Vậy ba ô còn lại lần lượt là 32 m, 28 cm, 40 m.

Định hướng. Thay vì nhân, cộng cạnh đó liên tiếp bốn lần — dùng để dò lại kết quả của Cách 1 cho chắc chắn.

Vậy hai cách cho cùng kết quả 32 m, 28 cm, 40 m, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Nhân với 4 chính là cộng bốn lần cạnh đó — hai cách bản chất là một, nhưng nhân nhanh hơn khi cạnh là số lớn.

Định hướng. Thay đúng chiều dài, chiều rộng vào công thức đã học.

Vậy chu vi ba hình chữ nhật lần lượt là 20 cm, 20 m, 50 dm.

Định hướng. Vì hình chữ nhật có hai chiều dài bằng nhau và hai chiều rộng bằng nhau, nhân đôi từng chiều rồi cộng lại cũng ra đúng chu vi.

Vậy hai cách đều cho cùng kết quả 20 cm, 20 m, 50 dm.

Nhận xét. $(a+b)\times 2=a\times 2+b\times 2$ — đây là tính chất nhân một tổng, hai cách luôn cho cùng một kết quả.

Định hướng. Có 4 cạnh, mỗi cạnh gồm 3 que tính rời (không chung que ở góc), nên cộng số que của cả bốn cạnh lại.

Vậy Nam cần 12 que tính.

Định hướng. Vì bốn cạnh hình vuông giống hệt nhau, mỗi cạnh đều gồm 3 que, nên nhân số que một cạnh với 4 — giống hệt công thức tính chu vi hình vuông.

Vậy hai cách đều cho kết quả 12 que tính, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Đếm số que tính xếp hình vuông chính là một cách khác của việc tính chu vi hình vuông (cạnh x 4), chỉ khác đơn vị đếm là 'que tính' thay vì 'xăng-ti-mét'.

Định hướng. Tính lần lượt chu vi ba hình bằng đúng công thức của từng loại hình rồi so với ba số đo cho sẵn.

Vậy hình chữ nhật 8 cm x 5 cm có chu vi 26 cm, hình vuông cạnh 7 cm có chu vi 28 cm, hình chữ nhật 5 cm x 10 cm có chu vi 30 cm.

Định hướng. Ước lượng hình nào có tổng (dài+rộng) hoặc cạnh lớn nhất sẽ cho chu vi lớn nhất, rồi tính lại đúng số để xác nhận.

Vậy kết quả khớp hệt Cách 1: 26 cm, 28 cm, 30 cm.

Nhận xét. Ước lượng trước giúp kiểm tra nhanh xem đáp số tính được có hợp lý không, nhưng vẫn phải tính đúng số mới chọn được chính xác.

Định hướng. Đổi 1 m = 100 cm để hai số đo cùng đơn vị xăng-ti-mét trước khi cộng.

Vậy Việt tính SAI vì chưa đổi chiều dài và chiều rộng về cùng đơn vị đo; chu vi đúng là 280 cm, không phải 82 cm.

Định hướng. Thay vì đổi chiều dài ra cm, đổi chiều rộng 40 cm ra mét rồi tính theo đơn vị mét, xem có khớp với Cách 1 không.

Vậy chu vi vẫn là 280 cm, khớp với Cách 1 — xác nhận Việt tính sai.

Nhận xét. Đổi theo đơn vị nào (cm hay dm) cũng ra cùng một chu vi, miễn là HAI số đo phải cùng một đơn vị trước khi cộng.

Định hướng. Trước hết tính chu vi cả khu vườn hình chữ nhật, sau đó trừ đi đoạn 2 m không có hàng rào (chỗ để cổng).

Vậy hàng rào dài 26 m.

Định hướng. Coi hàng rào gồm ba cạnh nguyên vẹn (hai cạnh chiều rộng và một cạnh chiều dài) cộng với phần còn lại của cạnh có cổng (chiều dài trừ đoạn cổng).

Vậy hai cách đều cho hàng rào dài 26 m, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách 2 trừ cổng ngay từ một cạnh trước khi cộng, Cách 1 trừ sau khi đã có chu vi đầy đủ — hai hướng suy luận khác nhau nhưng cùng ra một đáp số.