Bài 1 · Tiết 1 - Bài 1★Trang 10— Điền số còn thiếu trên tia số; tìm các số thoả mãn đồng thời hai điều kiện lớn hơn — bé hơn
Tiết 1 - Bài 1 (trang 10). a) Số? Quan sát tia số rồi viết số thích hợp vào các ô còn thiếu (theo mẫu). b) Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp: Quan sát tia số ở câu a, các số lớn hơn 3 và bé hơn 10 là: ……
Kiến thức cần nhớ
Trên tia số, mỗi vạch liền sau hơn vạch liền trước 1 đơn vị.
Muốn tìm các số nằm giữa hai số cho trước, ta liệt kê các số lớn hơn số bé và bé hơn số lớn, không tính hai số ở hai đầu.
🧠 Phân tích tư duy
Tia số ở câu a) đã cho sẵn các vạch 0, 1, 2, 3, 8, 10 — dấu hiệu của dạng điền số còn thiếu theo quy luật mỗi vạch hơn vạch liền trước đúng 1 đơn vị. Câu b) dùng lại chính tia số vừa điền đủ để tìm các số nằm giữa 3 và 10. Bẫy của bài: các ô trống không nằm liền nhau đều — bốn ô 4, 5, 6, 7 đứng liền kề nhau nhưng ô 9 lại tách riêng, kẹp giữa hai số đã cho sẵn là 8 và 10, dễ bị bỏ sót nếu chỉ đếm nối tiếp từ 3 mà không nhìn tiếp đến đoạn sau.
1Cách 1. Đếm thêm dần 1 đơn vị từ số liền trước đã biết
Định hướng. Xuất phát từ số 3 đã cho, đếm thêm liên tiếp 1 đơn vị để lấp các ô trống, đối chiếu với số 8 đã cho sẵn ngay sau đó.
Từ số 3, đếm thêm 1 đơn vị được 4; đếm thêm 1 đơn vị nữa được 5; tiếp tục được 6, rồi 7. Từ số 8, đếm thêm 1 đơn vị được 9 — đúng bằng ô trống còn lại trước số 10. Với câu b), các số lớn hơn 3 và bé hơn 10 chính là các số vừa điền cùng số 8: 4;5;6;7;8;9.
Vậy a) các ô còn thiếu lần lượt là 4;5;6;7;9; b) các số lớn hơn 3 và bé hơn 10 là 4;5;6;7;8;9.
2Cách 2. Đếm lùi dần 1 đơn vị từ số liền sau đã biết
Định hướng. Xuất phát từ số 10 đã cho, đếm lùi 1 đơn vị để tìm ô trống đứng ngay trước nó, rồi kiểm tra lại các ô còn lại bằng cách đếm lùi từ số 8.
Từ số 10, đếm lùi 1 đơn vị được 9 — đó là ô trống nằm giữa 8 và 10. Từ số 8, đếm lùi 1 đơn vị được 7; đếm lùi tiếp được 6, rồi 5, rồi 4 — trùng khớp với vị trí sát số 3. Đối chiếu ngược với câu b): các số lớn hơn 3 và bé hơn 10 vẫn là 4;5;6;7;8;9.
Vậy đếm lùi cũng cho cùng kết quả với Cách 1: các ô còn thiếu là 4;5;6;7;9; các số thoả câu b) là 4;5;6;7;8;9.
3Cách 3. Áp dụng quy tắc số ở mỗi vạch bằng đúng số thứ tự vạch đó tính từ 0
Định hướng. Trên tia số bắt đầu từ 0 và các vạch cách đều nhau, số ghi tại một vạch luôn bằng đúng số thứ tự của vạch đó (vạch thứ năm ghi số 5, vạch thứ chín ghi số 9,…) nên có thể điền trực tiếp từng ô mà không cần đếm nối tiếp từ số liền kề.
Ô trống đứng ở vị trí thứ tư tính từ 0 (sau các vạch 0, 1, 2, 3) nên ghi số 4; các ô kế tiếp lần lượt ghi 5, 6, 7. Ô trống đứng ngay trước vạch 10 (và ngay sau vạch 8) là vị trí thứ chín, ghi số 9. Với câu b), quét toàn bộ các số từ 4 đến 9 đều lớn hơn 3 và bé hơn 10.
Vậy ba cách đều cho cùng một kết quả: các ô còn thiếu là 4;5;6;7;9; các số thoả câu b) là 4;5;6;7;8;9.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Làm bài nên dùng Cách 1 (đếm thêm dần từ số đã biết) vì tự nhiên và nhanh nhất; Cách 2 (đếm lùi) rất hữu ích để kiểm tra lại riêng ô số 9 dễ bị bỏ sót.
Đáp số.a) Các ô còn thiếu lần lượt là: 4; 5; 6; 7; 9. b) Các số lớn hơn 3 và bé hơn 10 là: 4; 5; 6; 7; 8; 9.
Sai lầm thường gặp.Sai hay gặp: chỉ đếm nối tiếp bốn ô liền nhau 4, 5, 6, 7 rồi dừng lại, quên mất ô 9 đứng tách riêng giữa hai số đã cho sẵn là 8 và 10.
🚀 Mở rộng.Nếu tia số kéo dài đến 20 và các ô trống là toàn bộ đoạn từ 11 đến 19, cách đếm thêm dần 1 đơn vị từ số 10 vẫn áp dụng được y hệt.
Bài 2 · Tiết 1 - Bài 2★Trang 10— Tính giá trị biểu thức dạng 10+n rồi xác định đúng vị trí trên tia số
Tiết 1 - Bài 2 (trang 10). Nối (theo mẫu). Mỗi quả bóng bay ghi một phép tính dạng 10 cộng với một số có một chữ số (10+1, 10+2, 10+4, 10+7); em tính kết quả từng phép tính rồi nối quả bóng bay với đúng vạch mang giá trị đó trên tia số từ 0 đến 18.
Kiến thức cần nhớ
10 cộng với một số có một chữ số bằng số tròn chục 10 cộng thêm số đó, ví dụ 10+4=14.
Muốn nối đúng, phải tính xong kết quả của phép cộng rồi mới tìm vạch ghi đúng số đó trên tia số.
🧠 Phân tích tư duy
Mỗi quả bóng bay ghi một phép cộng dạng 10+n (với n là số có một chữ số) — dấu hiệu của dạng tính tổng rồi tìm vị trí trên tia số. Phải tính xong kết quả mới được nối, không nối theo cảm tính. Bẫy của bài: quả bóng ghi "10+4" rất dễ bị nối nhầm với vạch số 10 vì mắt chỉ nhìn thấy số 10 xuất hiện đầu tiên trong phép tính mà quên cộng thêm phần còn lại.
1Cách 1. Tính trực tiếp từng phép cộng rồi tìm vạch tương ứng
Định hướng. Tính kết quả của bốn phép cộng ghi trên bóng bay, sau đó tìm đúng vạch mang giá trị đó trên tia số.
10+1=11 10+2=12 10+4=14 10+7=17 Nối "10+1" với vạch 11, "10+2" với vạch 12, "10+4" với vạch 14, "10+7" với vạch 17.
Hình nối/đường đi đầy đủ (đáp án):
Vậy 10+1 nối với 11, 10+2 nối với 12, 10+4 nối với 14, 10+7 nối với 17.
2Cách 2. Đếm thêm n đơn vị bắt đầu từ vạch số 10 trên tia số
Định hướng. Không cần tính bằng phép cộng, chỉ cần đứng tại vạch số 10 trên tia số rồi đếm thêm đúng số bước ghi sau dấu cộng.
Từ vạch 10, đếm thêm 1 bước tới vạch 11 — ứng với "10+1". Từ vạch 10, đếm thêm 2 bước tới vạch 12 — ứng với "10+2". Từ vạch 10, đếm thêm 4 bước tới vạch 14 — ứng với "10+4". Từ vạch 10, đếm thêm 7 bước tới vạch 17 — ứng với "10+7".
Vậy đếm thêm bước trên tia số cũng cho đúng kết quả như Cách 1: 11,12,14,17.
3Cách 3. Tách số theo hàng chục — hàng đơn vị
Định hướng. Số 10 gồm 1 chục 0 đơn vị; cộng thêm n đơn vị thì được 1 chục n đơn vị, tức là số có dạng "1n".
10+1: 1 chục 1 đơn vị, viết là 11. 10+2: 1 chục 2 đơn vị, viết là 12. 10+4: 1 chục 4 đơn vị, viết là 14. 10+7: 1 chục 7 đơn vị, viết là 17.
Vậy tách theo hàng chục — đơn vị vẫn khớp với hai cách trên: 11,12,14,17.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Làm bài nên dùng Cách 3 (tách chục — đơn vị) vì nhìn ra kết quả ngay không cần đếm hay tính cộng; Cách 2 (đếm thêm bước) trực quan, phù hợp khi mới học và cần nhìn thấy trên tia số.
Đáp số.10+1 nối với 11; 10+2 nối với 12; 10+4 nối với 14; 10+7 nối với 17.
Sai lầm thường gặp.Sai hay gặp: nối quả bóng "10+4" hoặc "10+7" với đúng vạch số 10 vì chỉ nhìn thấy số 10 đứng đầu phép tính mà quên cộng thêm phần số hạng còn lại.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi thành 10+9, kết quả là 19, luôn nằm sau vạch 10 đúng 9 vạch trên tia số.
Bài 3 · Tiết 1 - Bài 3★Trang 10— Xác định số liền trước — số liền sau, phán đoán Đúng/Sai; tìm số ở giữa hai số
Tiết 1 - Bài 3 (trang 10). a) Đúng, Sai? Số liền trước của 18 là 17. Số liền sau của 17 là 18. Số liền trước của 0 là 1. Số liền sau của 0 là 1. b) Viết số thích hợp vào chỗ chấm: 3 < …… < 5
Kiến thức cần nhớ
Số liền trước của một số kém số đó 1 đơn vị; số liền sau của một số hơn số đó 1 đơn vị.
0 là số bé nhất trong phạm vi các số đã học ở lớp 2 giai đoạn này, nên không có số nào bé hơn 0 để làm số liền trước của 0.
Bài 4 · Tiết 2 - Bài 1★Trang 11— Đọc tia số nhiều chục, tìm số thoả điều kiện lớn hơn — bé hơn và số theo chữ số hàng chục
Tiết 2 - Bài 1 (trang 11). Quan sát tia số rồi viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp. a) Các số lớn hơn 36 và bé hơn 41 là: …… b) Các số có số chục bằng 3 là: ……
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm các số lớn hơn a và bé hơn b, ta liệt kê các số nằm giữa a và b, không tính a và b.
Một số có chữ số hàng chục bằng 3 nghĩa là số đó có dạng "3 rồi đến một chữ số đơn vị bất kì", tức là nằm từ 30 đến 39.
Bài 5 · Tiết 2 - Bài 2★★Trang 11— Lập số có hai chữ số từ các chữ số cho trước, chữ số hàng chục khác 0
Tiết 2 - Bài 2 (trang 11). Viết tất cả các số có hai chữ số lập được từ ba thẻ số bên (ghi các số 5, 0, 2): chọn 1 chữ số làm số chục (khác 0) rồi chọn 1 chữ số khác làm số đơn vị. ……
Kiến thức cần nhớ
Số có hai chữ số thì chữ số hàng chục phải khác 0.
Với hai chữ số khác nhau, đổi vai trò chục — đơn vị cho nhau sẽ được hai số khác nhau, ví dụ 5 và 2 tạo được 52 và 25.
Bài 6 · Tiết 2 - Bài 3★Trang 11— Tìm số liền trước — số liền sau, tìm số ở giữa hai số trên một dãy có thứ tự
Tiết 2 - Bài 3 (trang 11). Số? Quan sát đoàn tàu có các toa được đánh số 48, 49, 50, 51, 52, 53. a) Toa liền sau toa 50 là toa …… Toa liền trước toa 51 là toa …… b) Toa liền trước toa 49 là toa …… Toa liền sau toa 52 là toa …… c) Ở giữa toa 49 và toa 51 là toa …… Ở giữa toa 50 và toa 53 là toa …… và toa ……
Kiến thức cần nhớ
Số liền sau hơn số đã cho 1 đơn vị; số liền trước kém số đã cho 1 đơn vị.
Hai số cách nhau đúng 2 đơn vị thì có đúng 1 số ở giữa; cách nhau 3 đơn vị thì có đúng 2 số ở giữa.
Bài 8 · Tiết 2 - Bài 5★Trang 12— Đối chiếu tương ứng 1-1 giữa thứ tự chữ cái và thứ tự số
Tiết 2 - Bài 5 (trang 12). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Các chú thỏ A, B, C, D, E đang chuẩn bị chạy thi. Các làn chạy được đánh số lần lượt từ 4 đến 8. Thỏ C chạy ở làn số …… Thỏ D chạy ở làn số ……
Kiến thức cần nhớ
Khi hai dãy (chữ cái và số) được xếp cùng thứ tự tăng dần và tương ứng 1-1, vật thứ mấy trong dãy này ứng đúng với giá trị thứ mấy trong dãy kia.
Trong dãy chữ cái A, B, C, D, E thì C là chữ thứ ba, D là chữ thứ tư.
