Bài 20. Phép cộng (có nhớ) số có hai chữ số với số có hai chữ số

Định hướng. Các chữ số đã thẳng cột sẵn, em cộng hàng đơn vị trước, quá 9 thì nhớ 1 sang hàng chục.

Vậy $35+17=52$; $29+11=40$; $68+23=91$; $79+12=91$.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị, đổi 10 đơn vị thành 1 chục nếu dư.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách này giúp hiểu rõ vì sao phải nhớ 1, không chỉ là quy tắc học thuộc lòng.

Định hướng. Viết các chữ số thẳng cột chục — đơn vị rồi cộng từ hàng đơn vị, có nhớ thì nhớ sang hàng chục.

Vậy $75+16=91$; $59+17=76$; $24+66=90$; $33+45=78$.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị, đổi 10 đơn vị thành 1 chục nếu dư.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách này tính nhẩm được ngay, không cần đặt bút viết cột.

Định hướng. Đặt tính $43+17$ để tìm đúng kết quả, sau đó so sánh với số 66 đã vẽ bằng que tính để biết cần chuyển que tính nào.

Vậy phép tính đúng là $43+17=60$.

Định hướng. Dùng cách cộng riêng chục — đơn vị để kiểm tra chéo kết quả tìm được ở Cách 1.

Vậy kết quả khớp với Cách 1: $43+17=60$.

Nhận xét. Kiểm tra lại bằng một cách tính khác giúp chắc chắn không chuyển nhầm que tính.

Định hướng. Cộng lần lượt bốn cặp số ứng với bốn bóng đèn, bóng nào có tổng bằng 60 thì tô vàng.

Vậy hai bóng đèn sáng là bóng nối $45$ với $15$ và bóng nối $15$ với $45$, đều có tổng bằng $60$.

Định hướng. Nhận ra $45+15$ và $15+45$ chỉ đổi chỗ số hạng nên có cùng kết quả, không cần tính hai lần.

Vậy kết quả khớp với Cách 1: hai bóng đèn nối 45 với 15 (ở hai vị trí khác nhau) đều sáng.

Nhận xét. Nhận ra tính chất giao hoán giúp biết ngay hai bóng đèn cùng sáng mà không cần cộng riêng từng bóng.

Định hướng. Viết các chữ số thẳng cột chục — đơn vị rồi cộng có nhớ từ hàng đơn vị.

Vậy $45+7=52$; $19+79=98$; $34+58=92$; $37+53=90$.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị, đổi 10 đơn vị thành 1 chục nếu dư.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách này giúp hiểu vì sao phải nhớ 1, không chỉ là quy tắc học thuộc lòng.

Định hướng. Đặt tính rồi tính lần lượt bốn phép cộng, sau đó đối chiếu với bốn số trên trụ cứu hoả.

Vậy dây $20+30$ nối trụ $50$; dây $15+55$ nối trụ $70$; dây $7+56$ nối trụ $63$; dây $83+8$ nối trụ $91$.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị để tính nhanh, sau đó nối như Cách 1.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tính nhẩm theo chục — đơn vị nhanh hơn khi phải tính liền bốn phép cộng.

Định hướng. Đặt tính rồi tính lần lượt ba phép cộng còn lại, sau đó đối chiếu với các biển khối lượng.

Vậy ô tô $27kg+37kg$ nối biển $64$ kg; ô tô $8kg+19kg$ nối biển $27$ kg; ô tô $67kg+17kg$ nối biển $84$ kg.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị để tính nhanh, sau đó nối như Cách 1.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tính nhẩm theo chục — đơn vị nhanh hơn khi phải tính liền ba phép cộng.

Định hướng. Buổi sáng cô Hoa thu 17 lít, buổi chiều thu 23 lít, hỏi cả ngày nên lấy 17 cộng 23.

Vậy cả ngày hôm đó cô Hoa thu hoạch được 40 lít mật ong.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị để tính nhẩm nhanh.

Vậy tính nhẩm cũng ra 40 lít mật ong, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tách theo chục — đơn vị tiện khi tính nhẩm, Cách 1 nên dùng khi trình bày bài giải đầy đủ.

Định hướng. Quãng đường con sâu bò gồm hai chặng 36 cm và 15 cm nối tiếp nhau, lấy 36 cộng 15.

Vậy con sâu phải bò 51 cm.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị để tính nhẩm nhanh.

Vậy tính nhẩm cũng ra 51 cm, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tách theo chục — đơn vị tiện khi tính nhẩm, Cách 1 nên dùng khi trình bày bài giải đầy đủ.

Định hướng. Đặt tính rồi cộng có nhớ từ hàng đơn vị cho cả bốn phép tính để thấy rõ từng cặp cho cùng kết quả.

Vậy $25+37=62$; $37+25=62$; $18+43=61$; $43+18=61$.

Định hướng. Chỉ cần đặt tính $25+37$ và $18+43$, hai phép còn lại chỉ đổi chỗ số hạng nên tổng giữ nguyên, không cần đặt tính lại.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Nhận ra tính chất giao hoán giúp làm nhanh gấp đôi mà không cần đặt tính lại từ đầu.

Định hướng. Tính kết quả của cả ba con heo đất rồi so sánh để xếp thứ tự từ bé đến lớn.

Vậy kết quả các phép tính ghi trên heo đất được viết theo thứ tự từ bé đến lớn là $40$, $41$, $42$.

Định hướng. Dùng cách cộng riêng chục — đơn vị để tính lại, kiểm tra chéo với Cách 1 trước khi kết luận thứ tự.

Vậy kết quả khớp với Cách 1: thứ tự từ bé đến lớn là $40$, $41$, $42$.

Nhận xét. Kiểm tra bằng cách tính thứ hai giúp chắc chắn không xếp nhầm thứ tự.

Định hướng. Tính tổng độ dài của cả hai con đường rồi so sánh để tìm đường ngắn hơn.

Vậy con đường phía trên (70 cm) ngắn hơn, tô màu xanh; con đường phía dưới (80 cm) tô màu đỏ.

Định hướng. Nhận xét đường phía trên có ba đoạn nhưng đoạn giữa khá ngắn (10 cm), có thể tổng vẫn nhỏ hơn đường hai đoạn; tính lại để xác nhận.

Vậy con đường phía trên vẫn ngắn hơn (70 cm so với 80 cm), khớp với Cách 1.

Nhận xét. Không phải đường nhiều đoạn hơn thì luôn dài hơn — phải tính tổng mới biết chắc chắn.

Định hướng. Nhận ra hai số hạng đầu của mỗi phép tính luôn cộng vừa tròn chục, cộng gộp chúng trước cho nhẹ, rồi cộng nốt số thứ ba.

Vậy $35+15+6=56$; $29+11+4=44$; $68+22+7=97$; $47+33+9=89$.

Định hướng. Cộng số hạng thứ nhất với số hạng thứ hai theo đúng thứ tự viết trong đề, rồi cộng tiếp số hạng thứ ba, không đổi chỗ.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách 1 tính nhanh hơn hẳn nhờ nhận ra hai số đầu vừa tròn chục, Cách 2 vẫn đúng nhưng không tận dụng được điểm thuận lợi đó.

Định hướng. Đặt tính từng phép ra nháp theo cột chục — đơn vị, cộng có nhớ rồi ghi kết quả vào chỗ trống.

Vậy $73+7=80$; $64+26=90$; $15+38=53$; $43+18=61$.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị để tính nhẩm ngay, không cần đặt tính ra giấy.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách này tính nhẩm nhanh hơn khi đề không kẻ sẵn cột để đặt tính.

Định hướng. Đặt tính rồi tính lần lượt bốn phép cộng, sau đó đối chiếu với các số trên tia số.

Vậy cánh diều $20+40$ nối số $60$; cánh diều $37+48$ nối số $85$; cánh diều $45+45$ nối số $90$; cánh diều $90+10$ nối số $100$.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị để tính nhanh, sau đó nối như Cách 1.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tính nhẩm theo chục — đơn vị nhanh hơn khi phải tính liền bốn phép cộng.

Định hướng. Tính từng bước theo đúng thứ tự đề cho ở cả hai câu a) và b).

Vậy a) số còn thiếu là 63 rồi 80. b) số còn thiếu là 43 rồi 80.

Định hướng. So sánh số cuối cùng của câu a) và câu b) để rút ra nhận xét về thứ tự cộng.

Vậy cả hai dãy đều kết thúc ở số 80, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Đây là ví dụ đẹp cho thấy cộng nhiều số theo thứ tự khác nhau vẫn ra cùng một kết quả.

Định hướng. Đàn thỏ có 18 con, đẻ thêm 12 con, hỏi tất cả nên lấy 18 cộng 12.

Vậy nhà bạn Hoa có tất cả 30 con thỏ.

Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị để tính nhẩm nhanh.

Vậy tính nhẩm cũng ra 30 con thỏ, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tách theo chục — đơn vị tiện khi tính nhẩm, Cách 1 nên dùng khi trình bày bài giải đầy đủ.