Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, nếu tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục rồi cộng tiếp.
Đặt tính: viết các chữ số thẳng cột chục — đơn vị trước khi cộng.
🧠 Phân tích tư duy
Đề đã đặt sẵn các chữ số thẳng cột, em chỉ cần cộng từ hàng đơn vị sang hàng chục. Bẫy của đề là cả bốn phép đều có nhớ (5+7, 9+1... thật ra 9+1 không nhớ, nhưng 5+7 và 8+3 và 9+2 đều có nhớ), phải xét kỹ từng phép chứ không áp dụng máy móc.
1Cách 1. Đặt tính rồi cộng có nhớ theo cột
Định hướng. Các chữ số đã thẳng cột sẵn, em cộng hàng đơn vị trước, quá 9 thì nhớ 1 sang hàng chục.
5 cộng 7 bằng 12, viết 2 nhớ 1; 4 thêm 1 bằng 5: 35+1752 9 cộng 1 bằng 10, viết 0 nhớ 1; 3 thêm 1 bằng 4: 29+1140 8 cộng 3 bằng 11, viết 1 nhớ 1; 8 thêm 1 bằng 9: 68+2391 9 cộng 2 bằng 11, viết 1 nhớ 1; 8 thêm 1 bằng 9: 79+1291
Vậy35+17=52; 29+11=40; 68+23=91; 79+12=91.
2Cách 2. Cộng riêng chục với chục, đơn vị với đơn vị rồi gộp lại
Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị, đổi 10 đơn vị thành 1 chục nếu dư.
Chục: 3 chục +1 chục =4 chục. Đơn vị: 5+7=12 (đơn vị), đổi 10 đơn vị =1 chục, còn dư 2 đơn vị, thêm 1 chục vào phần chục: 4+1=5 chục. Vậy kết quả là 5 chục 2 đơn vị, tức là 52 Chục: 2 chục +1 chục =3 chục. Đơn vị: 9+1=10 (đơn vị), đổi 10 đơn vị =1 chục, còn dư 0 đơn vị, thêm 1 chục vào phần chục: 3+1=4 chục. Vậy kết quả là 4 chục 0 đơn vị, tức là 40 Chục: 6 chục +2 chục =8 chục. Đơn vị: 8+3=11 (đơn vị), đổi 10 đơn vị =1 chục, còn dư 1 đơn vị, thêm 1 chục vào phần chục: 8+1=9 chục. Vậy kết quả là 9 chục 1 đơn vị, tức là 91 Chục: 7 chục +1 chục =8 chục. Đơn vị: 9+2=11 (đơn vị), đổi 10 đơn vị =1 chục, còn dư 1 đơn vị, thêm 1 chục vào phần chục: 8+1=9 chục. Vậy kết quả là 9 chục 1 đơn vị, tức là 91
Vậy kết quả khớp với Cách 1.
Nhận xét. Cách này giúp hiểu rõ vì sao phải nhớ 1, không chỉ là quy tắc học thuộc lòng.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Nên chọn Cách 1 (đặt tính theo cột) vì đề đã đặt sẵn cột, làm đúng theo mẫu vừa nhanh vừa chắc.
Đáp số.35+17=52; 29+11=40; 68+23=91; 79+12=91.
Sai lầm thường gặp.Cộng hàng đơn vị ra số lớn hơn 9 nhưng quên nhớ 1 sang hàng chục, chỉ viết chữ số hàng đơn vị rồi giữ nguyên hàng chục — kết quả sai, bé hơn đáp số đúng 10 đơn vị.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi 68+23 thành 68+33 thì phép cộng có còn nhớ đúng 1 lần hay phải nhớ nhiều lần hơn? Thử đặt tính rồi so sánh.
Bài 2 · Tiết 1 - Bài 2★Trang 72— Đặt tính rồi tính cộng có nhớ: số có hai chữ số với số có hai chữ số
Tiết 1 - Bài 2 (trang 72). Đặt tính rồi tính. 75+16; 59+17; 24+66; 33+45
Kiến thức cần nhớ
Đặt tính: viết các chữ số thẳng cột rồi mới cộng, bắt đầu từ hàng đơn vị.
Cộng có nhớ: hàng đơn vị lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục rồi cộng tiếp.
🧠 Phân tích tư duy
Đề chưa đặt sẵn cột, em phải tự viết hai số thẳng cột (chục thẳng chục, đơn vị thẳng đơn vị) trước khi cộng. Bẫy của đề là dễ quên bước đặt tính mà cộng nhẩm luôn, dễ đặt lệch cột.
1Cách 1. Đặt tính rồi cộng có nhớ theo cột
Định hướng. Viết các chữ số thẳng cột chục — đơn vị rồi cộng từ hàng đơn vị, có nhớ thì nhớ sang hàng chục.
5 cộng 6 bằng 11, viết 1 nhớ 1; 8 thêm 1 bằng 9: 75+1691 9 cộng 7 bằng 16, viết 6 nhớ 1; 6 thêm 1 bằng 7: 59+1776 4 cộng 6 bằng 10, viết 0 nhớ 1; 8 thêm 1 bằng 9: 24+6690 3 cộng 5 bằng 8: 33+4578
Vậy75+16=91; 59+17=76; 24+66=90; 33+45=78.
2Cách 2. Cộng riêng chục với chục, đơn vị với đơn vị rồi gộp lại
Định hướng. Cộng phần chục với phần chục, phần đơn vị với phần đơn vị, đổi 10 đơn vị thành 1 chục nếu dư.
Chục: 7 chục +1 chục =8 chục. Đơn vị: 5+6=11 (đơn vị), đổi 10 đơn vị =1 chục, còn dư 1 đơn vị, thêm 1 chục vào phần chục: 8+1=9 chục. Vậy kết quả là 9 chục 1 đơn vị, tức là 91 Chục: 5 chục +1 chục =6 chục. Đơn vị: 9+7=16 (đơn vị), đổi 10 đơn vị =1 chục, còn dư 6 đơn vị, thêm 1 chục vào phần chục: 6+1=7 chục. Vậy kết quả là 7 chục 6 đơn vị, tức là 76 Chục: 2 chục +6 chục =8 chục. Đơn vị: 4+6=10 (đơn vị), đổi 10 đơn vị =1 chục, còn dư 0 đơn vị, thêm 1 chục vào phần chục: 8+1=9 chục. Vậy kết quả là 9 chục 0 đơn vị, tức là 90 Chục: 3 chục +4 chục =7 chục. Đơn vị: 3+5=8 (đơn vị). Vậy kết quả là 7 chục 8 đơn vị, tức là 78
Vậy kết quả khớp với Cách 1.
Nhận xét. Cách này tính nhẩm được ngay, không cần đặt bút viết cột.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 vì đề yêu cầu đúng 'đặt tính rồi tính', trình bày rõ ràng theo cột và ít nhầm hơn khi có nhớ.
Đáp số.75+16=91; 59+17=76; 24+66=90; 33+45=78.
Sai lầm thường gặp.Đặt tính lệch cột, chẳng hạn viết chữ số hàng chục của số này thẳng với hàng đơn vị của số kia, khiến phép cộng sai vị trí và ra kết quả sai hẳn.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi 24+66 thành 24+76 thì đặt tính có còn giữ nguyên hàng chục là 2 hay không? Thử đặt tính rồi so sánh.
Bài 3 · Tiết 1 - Bài 3★★Trang 72— Que tính đặt sai vị trí ở kết quả: tính lại để tìm đúng phép tính
Tiết 1 - Bài 3 (trang 72). Viết phép tính đúng thu được sau khi chuyển một que tính ở kết quả trong hình: hình vẽ ghi 43+17=66 bằng các que tính (kiểu chữ số que diêm), trong đó kết quả bị đặt sai một que tính.
Kiến thức cần nhớ
Khi nghi ngờ một chữ số trong phép tính bị vẽ sai, phải tự đặt tính để tìm ra số đúng, không tin ngay số đã cho.
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
Bài 4 · Tiết 1 - Bài 4★★Trang 72— Cộng hai số nối với nhau qua dây điện, tìm cặp có tổng bằng 60
Tiết 1 - Bài 4 (trang 72). Tô màu vàng cho những bóng đèn phát sáng. Biết bóng đèn chỉ phát sáng nếu nó được nối bởi hai số có tổng bằng 60. Có hai cột dây nối với hai số 45 và 15, hai hàng dây nối ra hai số 15 và 45; tại mỗi chỗ giao nhau có một bóng đèn.
Kiến thức cần nhớ
Muốn biết bóng đèn nào sáng, phải cộng đúng cặp số nối với bóng đèn đó rồi so sánh với 60.
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
Bài 7 · Tiết 2 - Bài 3★Trang 73— Cộng có nhớ rồi nối kết quả với khối lượng cho sẵn (bài nối theo mẫu)
Tiết 2 - Bài 3 (trang 73). Nối (theo mẫu). Mẫu: ô tô ghi 35kg+6kg nối với biển ghi 41 kg. Các ô tô còn lại ghi: 27kg+37kg; 8kg+19kg; 67kg+17kg. Các biển ghi sẵn khối lượng bằng đúng kết quả từng phép tính.
Kiến thức cần nhớ
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
Bài nối theo mẫu: làm đúng như mẫu đã hướng dẫn cho các phép tính còn lại.
Bài 8 · Tiết 2 - Bài 4★Trang 74— Toán có lời văn: tìm tổng hai số hạng bằng phép cộng có nhớ
Tiết 2 - Bài 4 (trang 74). Buổi sáng, cô Hoa thu hoạch được 17 lít mật ong. Buổi chiều, cô Hoa thu hoạch được 23 lít. Hỏi cả ngày hôm đó cô Hoa thu hoạch được bao nhiêu lít mật ong?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lượng cả ngày gộp lại, ta lấy số lượng buổi sáng cộng với số lượng buổi chiều.
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
Bài 9 · Tiết 2 - Bài 5★Trang 74— Toán có lời văn: tìm tổng độ dài hai chặng đường bằng phép cộng có nhớ
Tiết 2 - Bài 5 (trang 74). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Con sâu phải bò qua hai đoạn đường dài 36 cm và 15 cm để đến chiếc lá. Con sâu phải bò ? cm.
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm tổng độ dài của cả quãng đường gồm nhiều chặng nối tiếp, ta lấy độ dài chặng này cộng với độ dài chặng kia.
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
Bài 11 · Tiết 3 - Bài 2★Trang 74— So sánh ba kết quả phép cộng có nhớ để xếp thứ tự từ bé đến lớn
Tiết 3 - Bài 2 (trang 74). Viết vào chỗ chấm cho thích hợp. Kết quả các phép tính ghi trên ba con heo đất (18+23; 32+8; 22+20) được viết theo thứ tự từ bé đến lớn là …
Kiến thức cần nhớ
Muốn xếp thứ tự, phải tính xong kết quả của từng phép tính rồi mới so sánh các kết quả với nhau.
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
Bài 12 · Tiết 3 - Bài 3★★Trang 75— So sánh tổng độ dài hai con đường gồm nhiều đoạn khác nhau
Tiết 3 - Bài 3 (trang 75). Có hai con đường để dế mèn đi đến bờ cỏ: đường phía trên gồm ba đoạn dài 40 cm, 10 cm, 20 cm nối tiếp nhau; đường phía dưới gồm hai đoạn dài 20 cm và 60 cm nối tiếp nhau. Tô màu xanh con đường ngắn hơn và màu đỏ con đường còn lại.
Kiến thức cần nhớ
Muốn so sánh độ dài các con đường gồm nhiều đoạn, phải tính tổng độ dài từng đường rồi mới so sánh.
Cộng có nhớ nhiều số hạng: cộng lần lượt từ trái sang phải.
Bài 16 · Tiết 4 - Bài 3★★Trang 76— Cộng liên tiếp hai số vào một số cho trước, so sánh hai thứ tự cộng khác nhau
Tiết 4 - Bài 3 (trang 76). Viết số thích hợp vào chỗ trống. a) 26 cộng thêm 37 được số tiếp theo, rồi số đó cộng thêm 17 được số cuối cùng. b) 26 cộng thêm 17 được số tiếp theo, rồi số đó cộng thêm 37 được số cuối cùng. Tìm các số còn thiếu ở cả hai dãy.
Kiến thức cần nhớ
Cộng liên tiếp: tính từng bước theo đúng thứ tự đề cho, kết quả bước trước là số hạng của bước sau.
Khi cộng ba số, dù cộng theo thứ tự nào thì kết quả cuối cùng vẫn không đổi (tính chất giao hoán và kết hợp của phép cộng).
Bài 17 · Tiết 4 - Bài 4★Trang 76— Toán có lời văn: tìm số con vật sau khi đẻ thêm bằng phép cộng có nhớ
Tiết 4 - Bài 4 (trang 76). Nhà bạn Hoa nuôi một đàn thỏ có 18 con. Mùa hè vừa rồi, đàn thỏ đẻ thêm 12 con thỏ nữa. Hỏi nhà bạn Hoa có tất cả bao nhiêu con thỏ?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lượng sau khi có thêm, ta lấy số lượng lúc đầu cộng với số lượng có thêm.
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
