Bài 22. Phép trừ (có nhớ) số có hai chữ số cho số có một chữ số

Định hướng. Các chữ số đã thẳng cột sẵn, em mượn 1 chục sang hàng đơn vị rồi trừ, hàng chục nhớ bớt 1.

Vậy $54-8=46$; $40-9=31$; $72-4=68$; $81-3=78$.

Định hướng. Tách số trừ thành phần vừa đủ đưa số bị trừ về tròn chục, rồi trừ nốt phần còn lại.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tách tròn chục giúp trừ nhẩm nhanh, đặt tính theo cột chắc chắn hơn khi trình bày vào vở.

Định hướng. Viết số có một chữ số thẳng hàng đơn vị của số có hai chữ số rồi trừ từ hàng đơn vị, có mượn thì hàng chục nhớ bớt 1.

Vậy $73-6=67$; $22-4=18$; $34-7=27$; $60-4=56$.

Định hướng. Tách số trừ thành phần vừa đủ đưa số bị trừ về tròn chục, rồi trừ nốt phần còn lại.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách tách tròn chục tính nhẩm rất nhanh, đặt tính theo cột vẫn cần thiết khi trình bày bài làm.

Định hướng. Tính đúng kết quả của ba chậu còn lại rồi tìm bóng bay ghi đúng số đó.

Vậy chậu $40-5$ nối với bóng bay $35$; chậu $61-9$ nối với bóng bay $52$; chậu $73-9$ nối với bóng bay $64$ (chậu $84-8$ đã nối sẵn với bóng bay $76$ theo mẫu).

Định hướng. Tách số trừ thành phần vừa đủ đưa số bị trừ về tròn chục, tính nhẩm nhanh rồi nối với bóng bay.

Vậy kết quả khớp với Cách 1, nối bóng bay như trên.

Nhận xét. Tách tròn chục giúp tính nhẩm rất nhanh khi phải nối nhiều phép tính cùng lúc.

Định hướng. Số thuyền còn lại trên bến bằng số thuyền ban đầu trừ đi số thuyền đã rời bến.

Vậy trên bến còn lại 44 chiếc thuyền.

Định hướng. Nếu số thuyền còn lại cộng với số thuyền đã rời bến (8 chiếc) đúng bằng 52 thì đó là đáp số cần tìm.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Thử lại bằng phép cộng ngược giúp kiểm tra chắc chắn phép trừ đã làm đúng.

Định hướng. Viết các chữ số thẳng cột rồi trừ từ hàng đơn vị, có mượn thì hàng chục nhớ bớt 1.

Vậy $80-6=74$; $43-5=38$; $57-8=49$; $73-7=66$.

Định hướng. Tách số trừ thành phần vừa đủ đưa số bị trừ về tròn chục, rồi trừ nốt phần còn lại.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tách tròn chục tính nhẩm nhanh, đặt tính theo cột chắc chắn hơn khi trình bày vào vở.

Định hướng. Tính kết quả bốn phép trừ ghi trên bốn con ong rồi nối với bông hoa ghi đúng số đó, sau đó so sánh để tô màu.

Vậy nối ong $60-3$ với hoa $57$, ong $53-6$ với hoa $47$, ong $71-9$ với hoa $62$, ong $95-7$ với hoa $88$; tô vàng hoa $88$, tô xanh hoa $47$, tô đỏ hai hoa $57$ và $62$.

Định hướng. Nhìn số bị trừ và số trừ để đoán ong nào cho kết quả lớn nhất, bé nhất trước, sau đó tính lại cho chắc chắn.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Ước lượng giúp đoán nhanh hoa nào tô vàng, tô xanh, nhưng vẫn phải tính đủ bốn phép mới tô đúng hai bông hoa còn lại.

Định hướng. Tính lần lượt cả bảy phép tính ghi trên đường đi, sau đó tìm ba phép tính liên tiếp có cùng kết quả.

Vậy ba phép tính liên tiếp trên đường đến ổ rơm là $38+9$, $30+17$, $50-3$, đều bằng 47, nên gà mái mơ đi theo nhánh đó.

Định hướng. Tính trước các phép tính dễ nhẩm để loại bớt nhánh không cùng kết quả, sau đó chỉ cần kiểm tra lại các nhánh còn nghi ngờ.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Loại trừ trước giúp đỡ mất công tính nhánh không liên quan, nhưng vẫn phải tính đủ để chắc chắn.

Định hướng. Số quả mít còn lại trên cây bằng số quả ban đầu trừ đi số quả đã được lấy xuống.

Vậy trên cây còn lại 27 quả mít.

Định hướng. Nếu số quả còn lại cộng với số quả đã lấy xuống (5 quả) đúng bằng 32 thì đó là đáp số cần tìm.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Thử lại bằng phép cộng ngược giúp kiểm tra chắc chắn phép trừ đã làm đúng.

Định hướng. Viết các chữ số thẳng cột rồi trừ từ hàng đơn vị, có mượn thì hàng chục nhớ bớt 1.

Vậy $45-6=39$; $20-9=11$; $72-4=68$; $80-7=73$.

Định hướng. Tách số trừ thành phần vừa đủ đưa số bị trừ về tròn chục, rồi trừ nốt phần còn lại.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Tách tròn chục tính nhẩm nhanh, đặt tính theo cột chắc chắn hơn khi trình bày vào vở.

Định hướng. Tính bước đầu trước, lấy đúng kết quả đó làm số để tính tiếp bước sau.

Vậy a) $62\stackrel{+8}{\to }70\stackrel{-3}{\to }67$. b) $30\stackrel{-2}{\to }28\stackrel{+8}{\to }36$.

Định hướng. Nhận ra cộng rồi trừ (hoặc trừ rồi cộng) có thể gộp lại thành một lần cộng/trừ số chênh lệch giữa hai bước.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Gộp hai bước lại giúp tính nhẩm nhanh hơn, nhưng vẫn nên tính từng bước khi mới học để tránh nhầm dấu.

Định hướng. Tính kết quả của cả ba tổ rồi so sánh ba số để tìm số lớn nhất.

Vậy bạn chim vào tổ B vì $55-9=46$ là kết quả lớn nhất.

Định hướng. Nhìn số bị trừ và số trừ để đoán tổ nào có khả năng lớn nhất trước, sau đó tính lại cho chắc chắn.

Vậy kết quả khớp với Cách 1, bạn chim vào tổ B.

Nhận xét. Ước lượng giúp thu hẹp phạm vi nghi ngờ, nhưng vẫn phải tính xác nhận để chắc chắn không đoán nhầm.

Định hướng. Từ $90-\square =40$, suy ra ô trống bằng $90-40$; hai số còn lại thử vào phép tính thứ hai.

Vậy ô trống đầu điền $50$; ô trống thứ hai điền $70$, ô trống thứ ba điền $40$: $90-50=40$ và $70-40=30$.

Định hướng. Thử lần lượt các số 40, 50, 70 vào ô trống đầu tiên, tính lại phép trừ để kiểm tra xem có đúng với đề bài không.

Vậy kết quả khớp với Cách 1: ô đầu là 50, phép tính sau là $70-40=30$.

Nhận xét. Thử lần lượt từng số giúp chắc chắn không bỏ sót trường hợp, dù mất thời gian hơn tính ngược trực tiếp.

Định hướng. Chó nặng hơn khỉ 7 kg nên lấy cân nặng của chó trừ đi 7 kg để được cân nặng của khỉ.

Vậy khỉ nặng 18 kg.

Định hướng. Nếu cân nặng của khỉ cộng thêm 7 kg đúng bằng cân nặng của chó (25 kg) thì đó là đáp số cần tìm.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Thử lại bằng phép cộng ngược giúp kiểm tra chắc chắn phép trừ đã làm đúng.

Định hướng. Áp dụng công thức Hiệu = Số bị trừ − Số trừ, đặt tính rồi trừ từng cột.

Vậy bảng Hiệu lần lượt là $48$; $69$; $17$; $15$; $40$.

Định hướng. Nếu Hiệu cộng với Số trừ đúng bằng Số bị trừ thì kết quả vừa tính là đúng.

Vậy cả năm kết quả đều khớp với Cách 1.

Nhận xét. Thử lại bằng phép cộng ngược giúp kiểm tra chắc chắn cả bảng không sai chỗ nào.

Định hướng. Tính đúng kết quả của ba chiếc túi rồi tìm chiếc ví ghi đúng số đó.

Vậy túi $25-6$ đựng ví $19$; túi $60-9$ đựng ví $51$; túi $91-5$ đựng ví $86$.

Định hướng. Tách số trừ thành phần vừa đủ đưa số bị trừ về tròn chục, tính nhẩm nhanh rồi nối với ví.

Vậy kết quả khớp với Cách 1, nối túi ví như trên.

Nhận xét. Tách tròn chục giúp tính nhẩm rất nhanh khi phải nối nhiều phép tính cùng lúc.

Định hướng. Thực hiện phép tính đầu tiên trước, lấy kết quả đó tính tiếp với số hạng sau.

Vậy a) $50+20-7=63$, chọn B. b) $42-5+18=55$, chọn C.

Định hướng. Ước lượng kết quả gần đúng trước để loại các phương án chênh lệch quá xa, sau đó tính chính xác để chọn đáp án còn lại.

Vậy kết quả khớp với Cách 1: a) chọn B, b) chọn C.

Nhận xét. Ước lượng giúp loại nhanh phương án sai rõ ràng, nhưng vẫn phải tính đúng để chọn chính xác giữa các phương án còn lại.

Định hướng. Số bông hoa vàng bằng tổng số bông hoa trừ đi số bông hoa đỏ đã biết.

Vậy có 24 bông hoa được Mi tô màu vàng.

Định hướng. Nếu số bông hoa vàng cộng với số bông hoa đỏ (9 bông) đúng bằng 33 thì số đó là đáp số cần tìm.

Vậy kết quả khớp với Cách 1.

Nhận xét. Thử lại bằng phép cộng ngược giúp chắc chắn phép trừ vừa làm không sai.

Định hướng. Tính lần lượt cả bốn phép trừ theo đúng thứ tự đề cho để biết các bụi cỏ cần tô màu.

Vậy châu chấu nhảy đến các bụi cỏ ghi số $12$, $34$, $23$, $45$; tô màu đúng bốn bụi cỏ đó.

Định hướng. Tách số trừ thành phần vừa đủ đưa số bị trừ về tròn chục, tính nhẩm nhanh rồi dò đúng bụi cỏ ghi số đó trên hình.

Vậy kết quả khớp với Cách 1: tô các bụi cỏ $12$, $34$, $23$, $45$.

Nhận xét. Cách tách hoặc mượn tròn chục giúp tính nhẩm nhanh, vẫn nên đối chiếu lại với số ghi trên từng bụi cỏ cho chắc chắn.