Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, nếu tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục rồi cộng tiếp.
Đặt tính: viết các chữ số thẳng cột chục — đơn vị trước khi cộng.
🧠 Phân tích tư duy
Đề đã đặt sẵn các chữ số thẳng cột, em chỉ cần cộng từ hàng đơn vị sang hàng chục. Bẫy của đề là bốn phép đều có nhớ (4+7, 2+9, 6+5, 8+3 đều lớn hơn 9), dễ quên nhớ 1 sang hàng chục nếu làm vội.
1Cách 1. Đặt tính rồi cộng có nhớ theo cột
Định hướng. Các chữ số đã thẳng cột sẵn, em cộng hàng đơn vị trước, quá 9 thì nhớ 1 sang hàng chục.
4 cộng 7 bằng 11, viết 1 nhớ 1; 3 thêm 1 bằng 4: 34+741 2 cộng 9 bằng 11, viết 1 nhớ 1; 8 thêm 1 bằng 9: 82+991 6 cộng 5 bằng 11, viết 1 nhớ 1; 1 thêm 1 bằng 2: 16+521 8 cộng 3 bằng 11, viết 1 nhớ 1; 4 thêm 1 bằng 5: 48+351
Vậy34+7=41; 82+9=91; 16+5=21; 48+3=51.
2Cách 2. Tách số hạng thứ hai cho tròn chục
Định hướng. Tách số hạng thứ hai thành phần vừa đủ cộng cho tròn chục, rồi cộng nốt phần dư.
34+7: tách 7=6+1, có 34+6=40, rồi 40+1=41 82+9: tách 9=8+1, có 82+8=90, rồi 90+1=91 16+5: tách 5=4+1, có 16+4=20, rồi 20+1=21 48+3: tách 3=2+1, có 48+2=50, rồi 50+1=51
Vậy kết quả khớp với Cách 1.
Nhận xét. Tách tròn chục tính nhẩm nhanh, đặt tính theo cột chắc chắn hơn khi trình bày vào vở.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 (đặt tính theo cột) vì đề đã đặt sẵn cột, làm đúng theo mẫu vừa nhanh vừa chắc.
Đáp số.34+7=41; 82+9=91; 16+5=21; 48+3=51.
Sai lầm thường gặp.Cộng hàng đơn vị ra số lớn hơn 9 (ví dụ 4 cộng 7 bằng 11) nhưng quên nhớ 1 sang hàng chục, chỉ viết 1 rồi giữ nguyên hàng chục — kết quả sai, bé hơn đáp số đúng 10 đơn vị.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi 82+9 thành 82+19 thì phép cộng có còn nhớ 1 lần hay phải nhớ nhiều lần hơn? Thử đặt tính rồi so sánh.
Bài 2 · Tiết 1 - Bài 2★Trang 69— Đặt tính rồi tính cộng có nhớ: số có hai chữ số cộng số có một chữ số
Tiết 1 - Bài 2 (trang 69). Đặt tính rồi tính. 76+5; 87+4; 82+8; 39+9
Kiến thức cần nhớ
Đặt tính: viết các chữ số thẳng cột rồi mới cộng, bắt đầu từ hàng đơn vị.
Cộng có nhớ: hàng đơn vị lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục rồi cộng tiếp.
🧠 Phân tích tư duy
Đề chưa đặt sẵn cột như Bài 1, em phải tự viết hai số thẳng cột (chục thẳng chục, đơn vị thẳng đơn vị) trước khi cộng. Bẫy của đề là phép 82+8 có hàng đơn vị cộng vừa đúng 10, dễ quên nhớ 1.
1Cách 1. Đặt tính rồi cộng có nhớ theo cột
Định hướng. Viết số có một chữ số thẳng hàng đơn vị của số có hai chữ số rồi cộng từ hàng đơn vị, có nhớ thì nhớ sang hàng chục.
6 cộng 5 bằng 11, viết 1 nhớ 1; 7 thêm 1 bằng 8: 76+581 7 cộng 4 bằng 11, viết 1 nhớ 1; 8 thêm 1 bằng 9: 87+491 2 cộng 8 bằng 10, viết 0 nhớ 1; 8 thêm 1 bằng 9: 82+890 9 cộng 9 bằng 18, viết 8 nhớ 1; 3 thêm 1 bằng 4: 39+948
Vậy76+5=81; 87+4=91; 82+8=90; 39+9=48.
2Cách 2. Tách số hạng thứ hai cho tròn chục
Định hướng. Tách số hạng thứ hai thành phần vừa đủ làm tròn chục cho số đầu, rồi cộng nốt phần dư.
76+5: tách 5=4+1, có 76+4=80, rồi 80+1=81 87+4: tách 4=3+1, có 87+3=90, rồi 90+1=91 82+8: vừa đủ tròn chục, có 82+8=90 39+9: tách 9=1+8, có 39+1=40, rồi 40+8=48
Vậy kết quả khớp với Cách 1.
Nhận xét. Phép 82+8 vừa đủ tròn chục nên tính nhẩm ngay được, không cần tách.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 vì đề yêu cầu đúng 'đặt tính rồi tính', trình bày theo cột rõ ràng và ít nhầm hơn khi có nhớ.
Đáp số.76+5=81; 87+4=91; 82+8=90; 39+9=48.
Sai lầm thường gặp.Ở phép 82+8, cộng hàng đơn vị vừa đúng 10 nhưng quên nhớ 1 sang hàng chục, viết luôn 0 rồi giữ nguyên 8 ở hàng chục — ra kết quả sai là 80 thay vì 90.
🚀 Mở rộng.Trong bốn phép tính trên, phép 82+8 có gì đặc biệt so với ba phép còn lại về hàng đơn vị? Giải thích vì sao.
Bài 3 · Tiết 1 - Bài 3★★Trang 69— So sánh kết quả ba phép cộng có nhớ để xếp thứ tự nặng — nhẹ
Tiết 1 - Bài 3 (trang 69). Kết quả của phép tính ghi trên mỗi bao gạo là cân nặng của bao đó: bao thứ nhất ghi 68kg+9kg; bao thứ hai ghi 69kg+3kg; bao thứ ba ghi 73kg+7kg. Tô màu cam vào bao gạo nặng nhất, màu xanh vào bao gạo nhẹ nhất và màu vàng vào bao gạo còn lại.
Kiến thức cần nhớ
Muốn so sánh, phải tính xong kết quả của từng phép tính rồi mới so sánh các kết quả với nhau.
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
Bài 7 · Tiết 2 - Bài 4★★Trang 70— Tìm quy luật: số ở trên bằng tổng hai số liền kề ở dưới (tổ ong số, bốn hàng)
Tiết 2 - Bài 4 (trang 70). Số? Trên tổ ong hình lục giác có ghi số, biết số ghi ở hình trên bằng tổng hai số ghi ở hai hình liền kề ngay dưới nó. Hàng dưới cùng ghi sẵn: 3, 4, 5, 6. Hàng thứ ba ghi sẵn: 7, 9 và một ô còn trống. Hàng thứ hai có hai ô còn trống. Hàng trên cùng có một ô còn trống. Tìm các số còn thiếu.
Kiến thức cần nhớ
Nhận ra quy luật từ các ô đã biết trước khi tìm ô còn thiếu: 3+4=7 và 4+5=9 đều đúng với quy luật.
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
Bài 9 · Tiết 3 - Bài 2★Trang 70— Toán có lời văn: tìm số lớn hơn khi biết số bé và phần nhiều hơn
Tiết 3 - Bài 2 (trang 70). Buổi sáng, bác Lâm đánh bắt được 29 kg cá. Buổi chiều, bác Lâm đánh bắt được hơn buổi sáng 6 kg cá. Hỏi buổi chiều, bác Lâm đánh bắt được bao nhiêu ki-lô-gam cá?
Kiến thức cần nhớ
Muốn tìm số lớn hơn khi biết số bé và phần nhiều hơn, ta lấy số bé cộng với phần nhiều hơn.
Cộng có nhớ: cộng hàng đơn vị trước, tổng lớn hơn 9 thì viết chữ số hàng đơn vị, nhớ 1 sang hàng chục.
Bài 12 · Tiết 3 - Bài 5★★Trang 70— Xác định đường đi đúng trong mê cung rồi tính tổng các số nhặt được
Tiết 3 - Bài 5 (trang 70). Bạn nhím cần đến khu rừng thông. Em hãy tô màu con đường bạn nhím đi rồi viết số thích hợp vào chỗ trống. Trên đường đi có các ô ghi số, con đường đúng của nhím đi qua ba ô ghi số 30, 27 và 13. Tổng các số trên con đường nhím đi là: …… + …… + …… = ……
Kiến thức cần nhớ
Chỉ cộng các số nằm đúng trên con đường đi được từ điểm xuất phát đến đích, bỏ qua số ở nhánh cụt không đi qua.
Muốn tính tổng ba số, có thể cộng lần lượt hoặc nhóm hai số dễ cộng trước rồi cộng số còn lại.
