Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Bài 4. Hơn, kém nhau bao nhiêu

SGK Toán 2 — Kết nối tri thức, tập 1 · 8 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

#Toán2 #ChủĐề1 #SGK_Tập1 #trang16–18 #CùngBàiBênSBT #BàiTiếpTheo

Mở bài học này trong app ↗📘 Xem bài này trong VỞ BÀI TẬP →

Bài 1 · Hoạt động 1★Trang 16— Tìm hai số hơn kém nhau bao nhiêu con (so sánh bằng phép trừ)

Hoạt động 1 (trang 16). Số chim cành trên hơn số chim cành dưới mấy con?
(Quan sát tranh: cành trên có 6 con chim, cành dưới có 4 con chim.)
Bài giải
Số chim cành trên hơn số chim cành dưới là:
? − ? = ? (con)
Đáp số: ? con chim.

Kiến thức cần nhớ

Muốn biết số này hơn số kia mấy đơn vị, ta lấy số lớn trừ đi số bé.
Ghép mỗi con chim cành trên với một con chim cành dưới thành từng cặp, số con còn dư ra chính là số hơn.

🧠 Phân tích tư duy

Đề hỏi "hơn... mấy con" nên phải lấy số chim nhiều trừ đi số chim ít. Nhìn tranh đếm được cành trên có 6 con, cành dưới có 4 con — bẫy của đề là dễ đếm nhầm chim khi chúng đứng sát nhau trên cành, phải đếm thật chậm từng con một.

1Cách 1. Đếm so khớp từng cặp trên hình

Định hướng. Ghép mỗi con chim cành trên với một con chim cành dưới thành một cặp, chim nào không có cặp là chim dư ra — đếm số chim dư đó chính là số hơn.

Cành trên có 6 con, cành dưới có 4 con: ghép được 4 cặp
Còn dư lại 2 con chim cành trên không có cặp

Vậy số chim cành trên hơn số chim cành dưới 2 con.

2Cách 2. Tính bằng phép trừ

Định hướng. Đếm số chim ở mỗi cành rồi lấy số lớn trừ số bé, không cần ghép từng cặp.

Số chim cành trên hơn số chim cành dưới là:

6 - 4 = 2

(con)

Vậy số chim cành trên hơn số chim cành dưới 2 con.

Nhận xét. Ghép từng cặp và tính phép trừ luôn cho cùng một kết quả, vì phép trừ chính là cách đếm nhânh phần dư ra.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 2: chỉ cần đếm rồi trừ, nhanh hơn hẳn việc ghép từng cặp khi số chim nhiều.

Đáp số. 2 con chim.

Sai lầm thường gặp. Đếm nhầm chim cành trên chỉ có 5 con (bỏ sót 1 con đứng khuất), rồi tính ra 5 − 4 = 1 con — sai vì đếm thiếu ngay từ đầu.

🚀 Mở rộng. Nếu cành dưới có thêm 1 con chim bay tới đậu, số chim cành trên hơn cành dưới lúc đó còn là mấy con?

Mở bài này trong app ↗

Bài 2 · Hoạt động 2★Trang 17— Tìm hai số hơn kém nhau bao nhiêu (so sánh bằng phép trừ)

Hoạt động 2 (trang 17). Việt đã tô màu 6 bông hoa, còn 4 bông hoa chưa tô màu. Hỏi số bông hoa chưa tô màu kém số bông hoa đã tô màu mấy bông?
Bài giải
Số bông hoa chưa tô màu kém số bông hoa đã tô màu là:
? − ? = ? (bông)
Đáp số: ? bông hoa.

Kiến thức cần nhớ

"Số A kém số B mấy đơn vị" cũng tính bằng cách lấy số lớn trừ số bé, y hệt "số B hơn số A mấy đơn vị".
Ghép từng bông hoa chưa tô với từng bông hoa đã tô thành cặp, số bông đã tô còn dư ra là số hơn kém.

🧠 Phân tích tư duy

Đề hỏi số hoa chưa tô "kém" số hoa đã tô mấy bông, nghĩa là vẫn lấy số lớn (6 bông đã tô) trừ số bé (4 bông chưa tô), chỉ khác cách hỏi so với Hoạt động 1. Bẫy của đề là chữ "kém" dễ khiến học sinh tưởng phải trừ theo chiều ngược lại, nhưng bản chất vẫn là số lớn trừ số bé.

1Cách 1. Đếm so khớp từng cặp trên hình

Định hướng. Ghép mỗi bông hoa chưa tô với một bông hoa đã tô thành một cặp, bông đã tô nào không có cặp chính là phần hơn kém cần tìm.

Có 4 bông chưa tô, ghép được với 4 bông đã tô thành 4 cặp
Còn dư lại 2 bông đã tô không có cặp

Vậy số bông hoa chưa tô màu kém số bông hoa đã tô màu 2 bông.

2Cách 2. Tính bằng phép trừ

Định hướng. Lấy số bông hoa đã tô (số lớn) trừ đi số bông hoa chưa tô (số bé) là ra ngay số kém.

Số bông hoa chưa tô màu kém số bông hoa đã tô màu là:

6 - 4 = 2

(bông)

Vậy số bông hoa chưa tô màu kém số bông hoa đã tô màu 2 bông.

Nhận xét. Dù đề hỏi "kém" hay "hơn", muốn tìm hơn kém nhau bao nhiêu vẫn chỉ có một phép tính: số lớn trừ số bé.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 2: tính thẳng phép trừ

6 - 4 = 2

, không cần vẽ cặp mất công.

Đáp số. 2 bông hoa.

Sai lầm thường gặp. Thấy chữ "kém" tưởng phải lấy 4 − 6, nhưng 4 bé hơn 6 nên không trừ được kiểu đó — phải hiểu "kém" cũng tính bằng số lớn trừ số bé, tức vẫn là

6 - 4

🚀 Mở rộng. Nếu Việt tô thêm 1 bông hoa nữa, lúc đó số bông hoa chưa tô còn kém số bông hoa đã tô mấy bông?

Mở bài này trong app ↗

Bài 3 · Hoạt động 3★Trang 17— Tìm hai số hơn kém nhau bao nhiêu (số có hai chữ số)

Hoạt động 3 (trang 17). Mai 7 tuổi, bố 38 tuổi. Hỏi bố hơn Mai bao nhiêu tuổi?

Kiến thức cần nhớ

Muốn biết số này hơn số kia bao nhiêu, ta lấy số lớn trừ đi số bé.
Trừ số có hai chữ số cho số có một chữ số: giữ nguyên hàng chục, chỉ trừ ở hàng đơn vị (nếu đủ trừ).

🧠 Phân tích tư duy

Đề hỏi "bố hơn Mai bao nhiêu tuổi" nên lấy tuổi bố (số lớn, 38) trừ đi tuổi Mai (số bé, 7). Đây là phép trừ số có hai chữ số cho số có một chữ số, phải trừ đúng ở hàng đơn vị trước.

1Cách 1. Tách số tròn chục rồi trừ

Định hướng. Tách 38 thành 30 và 8 để trừ 7 ở hàng đơn vị cho dễ, rồi cộng lại với 30.

38 = 30 + 8

8 - 7 = 1

Bố hơn Mai số tuổi là:

30 + 1 = 31

(tuổi)

Vậy bố hơn Mai 31 tuổi.

2Cách 2. Đặt tính rồi tính theo cột dọc

Định hướng. Đặt tính thẳng cột đơn vị với đơn vị, chục với chục rồi trừ như phép trừ đã học.

Bố hơn Mai số tuổi là:

38 - 7 31

(tuổi)

Vậy đặt tính theo cột dọc cũng cho đúng kết quả như Cách 1: bố hơn Mai 31 tuổi.

Nhận xét. Vì 7 chỉ có ở hàng đơn vị nên hàng chục của 38 được giữ nguyên, chỉ cần trừ $8 - 7 = 1$ ở hàng đơn vị.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 2: đặt tính theo cột dọc, thẳng hàng chục — hàng đơn vị nên khó nhầm hơn khi số có hai chữ số.

Đáp số. 31 tuổi.

Sai lầm thường gặp. Trừ nhầm cả hai chữ số của 38 cho 7 kiểu

3 - 7

rồi

8 - 7

lộn xộn, ra kết quả sai — phải nhớ chỉ trừ ở đúng hàng đơn vị, giữ nguyên hàng chục vì 7 không có hàng chục.

🚀 Mở rộng. Sang năm Mai 8 tuổi, bố 39 tuổi. Lúc đó bố còn hơn Mai bao nhiêu tuổi? Thử tính xem hiệu số tuổi có thay đổi không.

Mở bài này trong app ↗

Bài 4 · Hoạt động 4★Trang 17— Tìm hai số hơn kém nhau bao nhiêu con (so sánh bằng phép trừ)

Hoạt động 4 (trang 17). Một trường học có 5 thùng đựng rác tái chế và 10 thùng đựng rác khác. Hỏi số thùng đựng rác khác hơn số thùng đựng rác tái chế mấy thùng?

Kiến thức cần nhớ

Muốn biết số này hơn số kia mấy đơn vị, ta lấy số lớn trừ đi số bé.
Ghép mỗi thùng rác khác với một thùng rác tái chế thành từng cặp, số thùng còn dư ra chính là số hơn.

🧠 Phân tích tư duy

Đề hỏi thùng rác khác hơn thùng tái chế mấy thùng nên lấy số thùng rác khác (10, số lớn) trừ đi số thùng tái chế (5, số bé). Bẫy của đề là tên hai loại thùng khá dài ("rác tái chế" và "rác khác"), phải đọc kỹ để không nhầm lẫn số nào ứng với loại thùng nào.

1Cách 1. Đếm so khớp từng cặp

Định hướng. Ghép mỗi thùng rác khác với một thùng rác tái chế thành một cặp, thùng nào không có cặp là thùng dư ra.

Có 10 thùng rác khác và 5 thùng rác tái chế, ghép được 5 cặp
Còn dư lại 5 thùng rác khác không có cặp

Vậy số thùng đựng rác khác hơn số thùng đựng rác tái chế 5 thùng.

2Cách 2. Tính bằng phép trừ

Định hướng. Lấy ngay số thùng rác khác (số lớn) trừ đi số thùng rác tái chế (số bé).

Số thùng đựng rác khác hơn số thùng đựng rác tái chế là:

10 - 5 = 5

(thùng)

Vậy số thùng đựng rác khác hơn số thùng đựng rác tái chế 5 thùng.

Nhận xét. Ở đây 10 gấp đôi 5 nên số hơn kém (5) đúng bằng số thùng rác tái chế — đây chỉ là sự trùng hợp về số liệu, không phải quy tắc chung.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 2: tính nhẩm

10 - 5 = 5

ngay lập tức, không cần ghép từng cặp khi số thùng khá nhiều.

Đáp số. 5 thùng.

Sai lầm thường gặp. Nhầm lẫn số liệu, lấy 5 trừ 10 vì đọc đề không kỹ thứ tự "thùng khác hơn thùng tái chế" — số bị trừ luôn phải là số lớn hơn (10), không phải số bé hơn (5).

🚀 Mở rộng. Nếu trường học có thêm 3 thùng tái chế nữa, lúc đó số thùng rác khác còn hơn số thùng tái chế mấy thùng?

Mở bài này trong app ↗

Bài 5 · Luyện tập 1★Trang 17— So sánh hai số đo độ dài hơn kém nhau bao nhiêu xăng-ti-mét

Luyện tập 1 (trang 17). Số?
Mẫu: Băng giấy màu vàng ngắn hơn băng giấy màu xanh mấy xăng-ti-mét?

6 - 4 = 2

(cm) (băng giấy màu vàng dài 4 cm, băng giấy màu xanh dài 6 cm, băng giấy màu đỏ dài 7 cm)
a) Băng giấy màu đỏ dài hơn băng giấy màu vàng mấy xăng-ti-mét?
7 cm − 4 cm = ? cm
b) Băng giấy màu xanh ngắn hơn băng giấy màu đỏ mấy xăng-ti-mét?
? cm − ? cm = ? cm

Kiến thức cần nhớ

Muốn biết băng giấy này dài hơn (hoặc ngắn hơn) băng giấy kia bao nhiêu xăng-ti-mét, ta lấy số đo lớn trừ số đo bé.
Đặt hai băng giấy sát mép trái, phần thừa ra chính là phần hơn kém.

🧠 Phân tích tư duy

Cả hai câu đều là dạng "hơn/kém nhau bao nhiêu cm" nên chỉ cần lấy số đo của băng dài trừ số đo của băng ngắn, giống hệt bài mẫu. Bẫy của đề là câu b) đổi "xanh" thành vế bị trừ ngược lại kiểu câu hỏi ("xanh ngắn hơn đỏ") nhưng vẫn phải xác định đúng số nào lớn hơn trước khi trừ.

1Cách 1. So sánh trực tiếp trên hình rồi đo phần thừa ra

Định hướng. Đặt hai băng giấy sát mép trái như hình vẽ, phần dôi ra ở băng dài hơn chính là số cm cần tìm.

a) Đặt băng đỏ (7 cm) sát mép với băng vàng (4 cm): phần dôi ra dài 3 cm
b) Đặt băng đỏ (7 cm) sát mép với băng xanh (6 cm): phần dôi ra dài 1 cm

Vậy a) băng đỏ dài hơn băng vàng 3 cm; b) băng xanh ngắn hơn băng đỏ 1 cm.

2Cách 2. Tính bằng phép trừ hai số đo

Định hướng. Lấy số đo của băng giấy dài hơn trừ đi số đo của băng giấy ngắn hơn, giống hệt cách tính ở bài mẫu.

a) Băng giấy màu đỏ dài hơn băng giấy màu vàng là:

7 - 4 = 3

(cm)
b) Băng giấy màu xanh ngắn hơn băng giấy màu đỏ là:

7 - 6 = 1

(cm)

Vậy a) 3 cm; b) 1 cm — khớp với Cách 1.

Nhận xét. Đo trực tiếp và tính bằng phép trừ luôn cho cùng kết quả, nhưng tính bằng phép trừ nhânh hơn khi không có sẵn hình vẽ.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 2: tính thẳng phép trừ hai số đo đã cho, không cần vẽ hay đo lại trên hình.

Đáp số. a) 3 cm. b) 1 cm.

Sai lầm thường gặp. Ở câu b) lấy nhầm

6 - 7

vì đọc đúng thứ tự chữ trong câu hỏi ("xanh" đứng trước "đỏ"), nhưng 6 bé hơn 7 nên phải đổi lại lấy số đo lớn (7, băng đỏ) trừ số đo bé (6, băng xanh).

🚀 Mở rộng. Băng giấy màu tím dài 9 cm. Hỏi băng giấy màu tím dài hơn cả ba băng đỏ, vàng, xanh lần lượt mấy xăng-ti-mét?

Mở bài này trong app ↗

Bài 6 · Luyện tập 2★Trang 18— So sánh nhiều số đo độ dài; tìm số bé nhất và tính hơn kém nhau bao nhiêu

Luyện tập 2 (trang 18).
a) Bút nào ngắn nhất? (Bút chì dài 25 cm, bút mực dài 20 cm, bút sáp dài 10 cm.)
b) Số?
− Bút chì dài hơn bút mực ? cm.
− Bút sáp ngắn hơn bút chì ? cm.

Kiến thức cần nhớ

So sánh nhiều số đo cùng đơn vị: số nào có chữ số hàng chục bé hơn thì số đó bé hơn.
Muốn tìm hai số đo hơn kém nhau bao nhiêu, ta lấy số đo lớn trừ số đo bé.

🧠 Phân tích tư duy

Câu a) chỉ cần so sánh trực tiếp ba số đo 25, 20, 10 để tìm số bé nhất. Câu b) lại quay về dạng quen thuộc: lấy số đo lớn trừ số đo bé để tìm hơn kém. Bẫy của đề là ba số đo đều là số tròn chục hoặc gần tròn chục, dễ so sánh nhầm nếu không nhìn kỹ chữ số hàng chục.

1Cách 1. So sánh trực tiếp ba số đo trên hình

Định hướng. Nhìn hình vẽ ba chiếc bút theo đúng tỉ lệ, bút nào vẽ ngắn nhất trên hình chính là bút ngắn nhất trong thực tế.

So sánh ba số đo: 25 cm, 20 cm, 10 cm
10 cm là số bé nhất trong ba số đo

Vậy a) bút sáp (10 cm) là bút ngắn nhất.

2Cách 2. Tính bằng phép trừ hai số đo

Định hướng. Với câu b), lấy số đo của bút dài hơn trừ đi số đo của bút ngắn hơn để tìm hơn kém.

Bút chì dài hơn bút mực là:

25 - 20 = 5

(cm)
Bút sáp ngắn hơn bút chì là:

25 - 10 = 15

(cm)

Vậy b) bút chì dài hơn bút mực 5 cm; bút sáp ngắn hơn bút chì 15 cm.

Nhận xét. Bút sáp vừa là bút ngắn nhất (câu a) vừa kém bút chì tới 15 cm (câu b) — hai kết quả này khớp nhau vì cùng nói về một chiếc bút.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 2 cho câu b): tính thẳng phép trừ, không cần đo lại trên hình.

Đáp số. a) Bút sáp ngắn nhất. b) Bút chì dài hơn bút mực 5 cm; bút sáp ngắn hơn bút chì 15 cm.

Sai lầm thường gặp. So sánh nhầm 20 dài hơn 25 vì chỉ nhìn chữ số hàng đơn vị (0 so với 5) mà quên so sánh chữ số hàng chục (2 với 2 bằng nhau rồi mới xét hàng đơn vị) — thực ra 20 bé hơn 25.

🚀 Mở rộng. Nếu có thêm một chiếc bút bi dài 30 cm, lúc đó bút nào dài nhất và bút bi dài hơn bút chì mấy xăng-ti-mét?

Mở bài này trong app ↗

Bài 7 · Luyện tập 3★★Trang 18— So sánh nhiều số đo chiều cao; tìm số lớn nhất và tính hơn kém nhau bao nhiêu

Luyện tập 3 (trang 18). Ba bạn rô-bốt rủ nhau đo chiều cao. (Rô-bốt A cao 56 cm, rô-bốt B cao 54 cm, rô-bốt C cao 59 cm.)
a) Rô-bốt nào cao nhất?
b) Số?
− Rô-bốt A cao hơn rô-bốt B ? cm.
− Rô-bốt B thấp hơn rô-bốt C ? cm.

Kiến thức cần nhớ

So sánh các số có hai chữ số: số nào có chữ số hàng chục lớn hơn thì số đó lớn hơn; hàng chục bằng nhau thì so hàng đơn vị.
Muốn tìm hai số đo hơn kém nhau bao nhiêu, ta lấy số đo lớn trừ số đo bé.

🧠 Phân tích tư duy

Câu a) so sánh ba số đo 56, 54, 59 để tìm số lớn nhất. Câu b) lấy số đo lớn trừ số đo bé để tìm hơn kém, giống các bài trước. Bẫy của đề là ba số đo rất gần nhau (54, 56, 59) nên phải so sánh cẩn thận từng chữ số hàng chục rồi hàng đơn vị, không thể áng chừng bằng mắt.

1Cách 1. So sánh trực tiếp ba số đo

Định hướng. So sánh ba số đo chiều cao 56, 54, 59: cả ba đều có hàng chục là 5, nên so tiếp hàng đơn vị 6, 4, 9 để tìm số lớn nhất.

So sánh hàng đơn vị: 9 lớn hơn 6, 6 lớn hơn 4
Vậy 59 là số lớn nhất trong ba số đo

Hình minh hoạ so sánh:

Vậy a) rô-bốt C (59 cm) cao nhất.

2Cách 2. Tính bằng phép trừ hai số đo

Định hướng. Với câu b), lấy số đo của rô-bốt cao hơn trừ đi số đo của rô-bốt thấp hơn.

Rô-bốt A cao hơn rô-bốt B là:

56 - 54 = 2

(cm)
Rô-bốt B thấp hơn rô-bốt C là:

59 - 54 = 5

(cm)

Vậy b) rô-bốt A cao hơn rô-bốt B 2 cm; rô-bốt B thấp hơn rô-bốt C 5 cm.

Nhận xét. Rô-bốt B (54 cm) vừa thấp hơn A vừa thấp hơn C, đúng như hình vẽ cột B là cột thấp nhất.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1 cho câu a) (so hàng chục rồi hàng đơn vị, không cần tính trừ) và Cách 2 cho câu b) (tính thẳng phép trừ).

Đáp số. a) Rô-bốt C cao nhất. b) Rô-bốt A cao hơn rô-bốt B 2 cm; rô-bốt B thấp hơn rô-bốt C 5 cm.

Sai lầm thường gặp. So sánh 59 và 56 chỉ nhìn chữ số đầu tưởng bằng nhau rồi kết luận bằng nhau — phải so tiếp chữ số hàng đơn vị (9 so với 6) mới biết 59 lớn hơn 56.

🚀 Mở rộng. Nếu có thêm rô-bốt D cao 61 cm, hãy sắp xếp chiều cao bốn bạn rô-bốt theo thứ tự từ thấp đến cao.

Mở bài này trong app ↗

Bài 8 · Luyện tập 4★Trang 18— Tìm hai số hơn kém nhau bao nhiêu (đếm số lượng từ tranh)

Luyện tập 4 (trang 18). Mai và Nam gấp được các thuyền giấy như hình dưới đây. (Quan sát tranh: Mai gấp được 8 chiếc thuyền, Nam gấp được 6 chiếc thuyền.)
a) Mai gấp được hơn Nam mấy cái thuyền?
b) Nam gấp được kém Mai mấy cái thuyền?

Kiến thức cần nhớ

Đếm số lượng đồ vật xếp thành chồng: đếm lần lượt từng chồng một, không bỏ sót chiếc nào.
Muốn biết số này hơn (hoặc kém) số kia bao nhiêu, ta lấy số lớn trừ số bé.

🧠 Phân tích tư duy

Phải đếm chính xác số thuyền của Mai và của Nam trên hình trước, rồi mới lấy số lớn trừ số bé. Bẫy của đề là các thuyền được xếp thành từng chồng nhiều chiếc chồng lên nhau, rất dễ đếm sót hoặc đếm trùng nếu không đếm từng chiếc một theo từng chồng.

1Cách 1. Đếm so khớp từng cặp

Định hướng. Đếm số thuyền của Mai và của Nam trên hình, rồi ghép mỗi thuyền của Nam với một thuyền của Mai thành từng cặp — thuyền nào của Mai không có cặp chính là phần hơn.

Đếm được Mai gấp 8 chiếc thuyền, Nam gấp 6 chiếc thuyền
Ghép 6 thuyền của Nam với 6 thuyền của Mai thành 6 cặp
Còn dư lại 2 thuyền của Mai không có cặp

Vậy a) Mai gấp được hơn Nam 2 cái thuyền.

2Cách 2. Tính bằng phép trừ

Định hướng. Lấy số thuyền của Mai (số lớn) trừ đi số thuyền của Nam (số bé) để tìm hơn kém.

Mai gấp được hơn Nam số thuyền là:

8 - 6 = 2

(cái)
Nam gấp được kém Mai số thuyền là:

8 - 6 = 2

(cái)

Vậy a) Mai gấp được hơn Nam 2 cái thuyền; b) Nam gấp được kém Mai 2 cái thuyền.

Nhận xét. Hai câu hỏi a) và b) chỉ là hai cách nói khác nhau của cùng một phép trừ $8 - 6 = 2$ , nên đáp số bằng nhau.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 2: chỉ cần đếm đúng số thuyền mỗi bạn rồi trừ một lần, dùng chung cho cả câu a) và câu b).

Đáp số. a) 2 cái thuyền. b) 2 cái thuyền.

Sai lầm thường gặp. Đếm sót thuyền của Mai vì các thuyền xếp chồng lên nhau che khuất nhau, đếm thành 7 chiếc thay vì 8 chiếc, dẫn đến tính ra hơn 1 cái thuyền thay vì 2 cái.

🚀 Mở rộng. Nếu Nam gấp thêm 2 chiếc thuyền nữa, lúc đó Mai còn hơn Nam mấy cái thuyền?

Mở bài này trong app ↗