So sánh hai số: số nào có nhiều chữ số hơn thì lớn hơn.
Hai số cùng số chữ số thì so sánh từ trái sang phải, chữ số ở hàng cao nhất khác nhau đã đủ kết luận.
🧠 Phân tích tư duy
Sáu phép so sánh đều đưa về so sánh chữ số hàng trăm rồi hàng chục; riêng cặp cuối phải tính 40+50 trước khi so với 90 — đây là bẫy hay gặp nhất trong dạng bài này.
1Cách 1. So sánh trực tiếp chữ số hàng trăm, hàng chục
Định hướng. So sánh chữ số hàng trăm trước, bằng nhau mới xét hàng chục; riêng cặp có phép cộng phải tính ra kết quả trước khi so sánh.
400 và 450: hàng trăm bằng nhau (4=4), hàng chục 0<5 nên 400<450. 700 và 300: hàng trăm 7>3 nên 700>300. 790 và 800: hàng trăm 7<8 nên 790<800. 370 và 340: hàng trăm bằng nhau, hàng chục 7>4 nên 370>340. 990 và 1000: 1000 có 4 chữ số, nhiều hơn 990 (3 chữ số) nên 990<1000. 40+50=90 nên 90=40+50.
Vậy lần lượt: 400<450; 700>300; 790<800; 370>340; 990<1000; 90=40+50.
2Cách 2. Đặt các số lên tia số rồi so sánh vị trí
Định hướng. Số nào đứng xa gốc 0 hơn (về bên phải) trên tia số thì số đó lớn hơn.
400 đứng trước 450 nên 400<450. 700 đứng sau 300 nên 700>300. 790 đứng trước 800 nên 790<800. 370 đứng sau 340 nên 370>340. 990 đứng trước 1 000 nên 990<1000. Tính 40+50=90, hai số 90 và 90 đứng cùng vị trí nên 90=40+50.
Vậy kết quả giống Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1: so sánh chữ số hàng trăm, hàng chục là cách nhanh và chắc chắn nhất, không cần tưởng tượng tia số mất thời gian.
Sai lầm thường gặp.Có bạn thấy 40+50 chưa tính vội so '40 với 90' rồi điền dấu <, quên cộng đủ cả 50 — phải tính 40+50=90 trước, hai vế thật ra bằng nhau.
🚀 Mở rộng.Nếu đổi 40+50 thành 40+40 thì dấu so với 90 sẽ đổi thành dấu gì?
Bài 2 · Tiết 1 - Bài 2★Trang 45— Điền số còn thiếu trên tia số cách đều rồi so sánh
Tiết 1 - Bài 2 (trang 45). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. a) Tia số ghi các số cách đều nhau 10 đơn vị, đã hiện sẵn: 670;680;?;?;710;720;730;?;750;760 (ba dấu ? là ba vạch bị bỏ trống, cần viết số thích hợp). b) Trong ba số em vừa viết ở câu a, số lớn nhất là ......, số bé nhất là ........
Kiến thức cần nhớ
Tia số cách đều: hai vạch liền nhau hơn kém nhau một khoảng không đổi.
Số đứng sau trên tia số luôn lớn hơn số đứng trước nó.
🧠 Phân tích tư duy
Phải nhận ra QUY LUẬT của tia số (mỗi vạch liền sau hơn vạch liền trước đúng 10 đơn vị) rồi đếm thêm 10 từ mốc đã biết gần nhất để lấp đúng ba chỗ trống; ý b) chỉ cần so sánh BA số vừa tìm được ở ý a), không phải so sánh cả mười số trên tia.
1Cách 1. Đếm thêm 10 từ mốc liền trước
Định hướng. Từ mỗi mốc đã biết, đếm thêm 10 để tìm vạch liền sau bị bỏ trống.
Sau 680: 680+10=690. Sau 690: 690+10=700. Sau 730: 730+10=740.
Vậy ba số cần điền lần lượt là 690,700,740.
2Cách 2. Đếm lùi 10 từ mốc liền sau để kiểm tra
Định hướng. Đếm lùi 10 từ mốc đã biết đứng ngay sau mỗi chỗ trống để kiểm tra lại kết quả.
Trước 710 hai vạch nên: 710−10=700, rồi 700−10=690. Trước 750: 750−10=740.
Vậy kết quả trùng khớp Cách 1: 690,700,740. So sánh ba số này theo hàng chục: 69<70<74 nên số lớn nhất là 740, số bé nhất là 690.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 (đếm thêm 10 theo đúng chiều tia số) vì làm xuôi ít nhầm hơn đếm lùi.
Đáp số.a) Ba số cần điền: 690,700,740. b) Số lớn nhất là 740, số bé nhất là 690.
Sai lầm thường gặp.Có bạn đếm nhảy quên một vạch (từ 680 nhảy thẳng lên 700, bỏ sót 690) vì tưởng mỗi vạch cách nhau 20 — phải đếm đúng từng vạch một, mỗi lần chỉ thêm 10.
🚀 Mở rộng.Nếu tia số vẽ thêm một vạch liền sau 760 thì vạch đó ghi số nào?
Bài 3 · Tiết 1 - Bài 3★Trang 45— So sánh số lượng qua bài toán có lời văn
Tiết 1 - Bài 3 (trang 45). Khoanh vào chữ đặt trước câu đúng. Có hai đội thu hoạch cà chua. Đội Một gồm các bạn Mai, Việt, Nam và Mi, thu hoạch được tất cả 230 quả cà chua. Đội Hai chỉ có Rô-bốt, thu hoạch được 320 quả cà chua. A. Số quả cà chua đội Một thu hoạch được nhiều hơn đội Hai. B. Số quả cà chua đội Một thu hoạch được ít hơn đội Hai. C. Số quả cà chua hai đội thu hoạch được bằng nhau.
Kiến thức cần nhớ
So sánh hai số có ba chữ số: xét chữ số hàng trăm trước.
Câu 'A ít hơn B' và 'A nhiều hơn B' mang nghĩa ngược nhau — chọn đúng đội khi diễn đạt bằng lời.
Bài 4 · Tiết 1 - Bài 4★★Trang 45— Chuyển que tính để tạo số tròn chục lớn hơn
Tiết 1 - Bài 4 (trang 45). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Xếp que tính được số 930 như hình vẽ (ba chữ số 9, 3, 0 xếp bằng các que tính thẳng). Chuyển chỗ một que tính để được số tròn chục lớn hơn số đã cho. Số tạo được là ........
Kiến thức cần nhớ
Số tròn chục có chữ số hàng đơn vị là 0.
Muốn số tròn chục lớn hơn mà chữ số hàng trăm đã lớn nhất (9) thì phải tăng chữ số hàng chục.
Bài 6 · Tiết 2 - Bài 2★Trang 46— Sắp xếp bốn số tròn chục theo thứ tự
Tiết 2 - Bài 2 (trang 46). Viết các số 340,430,230,320 theo thứ tự: a) Từ bé đến lớn: ........................... b) Từ lớn đến bé: ...........................
Kiến thức cần nhớ
So sánh nhiều số cùng lúc: xếp theo chữ số hàng trăm trước, số nào trùng hàng trăm mới so tiếp hàng chục.
Thứ tự 'từ bé đến lớn' và 'từ lớn đến bé' là hai thứ tự ngược nhau của cùng một dãy đã sắp xếp.
Bài 7 · Tiết 2 - Bài 3★★Trang 46— Đổi chỗ hai toa tàu để có thứ tự giảm dần
Tiết 2 - Bài 3 (trang 46). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Ba toa tàu (tính từ đầu tàu) ghi các số 640,670,680. Để các toa tàu ghi các số theo thứ tự từ lớn đến bé, em cần đổi chỗ toa tàu ghi số ...... với toa tàu ghi số .......
Kiến thức cần nhớ
Đổi chỗ hai đầu mút của một dãy đang tăng dần đều sẽ được dãy giảm dần (khi phần tử giữa đã đúng vị trí).
So sánh số tròn chục ba chữ số: xét hàng trăm trước, bằng nhau xét hàng chục.
Bài 8 · Tiết 2 - Bài 4★★★Trang 46— Suy luận cân nặng qua hai lần cân bập bênh
Tiết 2 - Bài 4 (trang 46). Ba con bò có cân nặng là: 800 kg, 550 kg và 680 kg. Quan sát hình hai lần cân bập bênh (bò tót với bò sữa; bò sữa với bò xám — bên nào thấp xuống thì bên đó nặng hơn) rồi viết số thích hợp vào chỗ chấm. Bò xám cân nặng ...... kg; Bò tót cân nặng ...... kg; Bò sữa cân nặng ...... kg.
Kiến thức cần nhớ
Trên cân bập bênh, bên nghiêng xuống thấp hơn là bên nặng hơn.
Từ hai lần so sánh từng đôi một, có thể ghép thành một thứ tự chung cho cả ba đối tượng.
