Bài 1 · Tiết 1 · Bài 1★★Trang 58— Nhận biết trung điểm của các cạnh hình chữ nhật trên giấy ô vuông
Bài 1 (trang 58). Bạn Việt vẽ một hình chữ nhật trên giấy ô vuông rồi vẽ trung điểm mỗi cạnh của hình chữ nhật đó. Em hãy khoanh vào chữ đặt dưới hình mà bạn Việt đã vẽ.
Kiến thức cần nhớ
- Trung điểm của một đoạn thẳng là điểm nằm giữa hai đầu đoạn thẳng và cách đều hai đầu đó.
- Trên giấy ô vuông, đếm số ô từ điểm đánh dấu đến hai đầu cạnh để kiểm tra điểm đó có cách đều hai đầu hay không.
🧠 Phân tích tư duy
Cả 3 hình A, B, C đều là hình chữ nhật thật (chiều ngang và chiều dọc của cả 3 hình bằng nhau từng đôi một), nên bài này KHÁC bài 1 SGK trang 65 ở chỗ: không cần loại hình vì "không phải hình chữ nhật", mà chỉ cần xét 4 điểm đánh dấu có đúng là trung điểm hay không.
1Cách 1. Đếm ô vuông từ mỗi điểm đến hai đầu cạnh
Định hướng. Với mỗi hình, đếm số ô từ điểm đánh dấu đến đầu bên trái (hoặc bên trên) và đến đầu bên phải (hoặc bên dưới) của cạnh chứa điểm đó; hai khoảng cách bằng nhau thì điểm đó mới là trung điểm.
Hình A: điểm đánh dấu ở cạnh dưới lệch hẳn về một phía, khoảng cách đến hai đầu cạnh không bằng nhau — điểm đó không phải trung điểm. Hình A sai.
Hình B: điểm đánh dấu ở cạnh trên lệch hẳn về một phía, khoảng cách đến hai đầu cạnh không bằng nhau — điểm đó không phải trung điểm. Hình B sai.
Hình C: cả 4 điểm đánh dấu trên 4 cạnh đều cách đều hai đầu mỗi cạnh.
Hình B: điểm đánh dấu ở cạnh trên lệch hẳn về một phía, khoảng cách đến hai đầu cạnh không bằng nhau — điểm đó không phải trung điểm. Hình B sai.
Hình C: cả 4 điểm đánh dấu trên 4 cạnh đều cách đều hai đầu mỗi cạnh.
Vậy khoanh vào chữ C.
2Cách 2. Gấp đôi hình theo mỗi chiều để kiểm tra
Định hướng. Nếu gấp đôi hình chữ nhật theo chiều ngang (gấp cạnh trên trùng cạnh dưới) và theo chiều dọc (gấp cạnh trái trùng cạnh phải), nếp gấp sẽ đi thẳng qua đúng trung điểm của mỗi cạnh; điểm đánh dấu đúng phải nằm ngay trên nếp gấp đó.
Hình A: nếp gấp ngang đi qua đúng giữa cạnh dưới, nhưng điểm đánh dấu lại nằm lệch khỏi nếp gấp — sai.
Hình B: nếp gấp ngang đi qua đúng giữa cạnh trên, nhưng điểm đánh dấu lại nằm lệch khỏi nếp gấp — sai.
Hình C: cả 4 điểm đánh dấu đều nằm đúng trên hai nếp gấp (một nếp ngang, một nếp dọc).
Hình B: nếp gấp ngang đi qua đúng giữa cạnh trên, nhưng điểm đánh dấu lại nằm lệch khỏi nếp gấp — sai.
Hình C: cả 4 điểm đánh dấu đều nằm đúng trên hai nếp gấp (một nếp ngang, một nếp dọc).
Vậy khoanh vào chữ C, khớp với Cách 1.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1 (đếm ô): làm trực tiếp trên giấy ô vuông có sẵn, không cần tưởng tượng động tác gấp giấy.
Đáp số. Khoanh vào chữ C.
Sai lầm thường gặp. Có bạn chỉ nhìn qua thấy điểm đánh dấu "nằm khoảng giữa cạnh" là chọn ngay, không đếm ô kỹ từng bên nên dễ chọn nhầm Hình A hoặc Hình B.
🚀 Mở rộng. Nếu hình chữ nhật có chiều dài gấp đôi chiều rộng, trung điểm của cạnh dài cách mỗi đỉnh bao nhiêu ô, biết cạnh dài đó có 8 ô?
