Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung

Bài 3. Tìm thành phần trong phép cộng, phép trừ

Vở bài tập Toán 3 — Kết nối tri thức, tập 1 · 9 bài tập, mỗi câu ít nhất 2 cách giải.

Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 9— Tìm số hạng chưa biết trong phép cộng
Bài 1 (trang 9, Tiết 1). Số?
a)
b)
c)
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm một số hạng chưa biết, ta lấy tổng trừ đi số hạng đã biết.
  • Số hạng chưa biết đứng trước hay sau dấu cộng thì cách tìm vẫn giống nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Cả ba câu đều là phép cộng đã biết tổng và một số hạng, chỉ thiếu số hạng còn lại. Muốn tìm số hạng thiếu, lấy ngay tổng trừ đi số hạng đã biết, không cần thử từng số một; câu c) dễ nhầm nhất vì có mượn qua nhiều hàng.
1Cách 1. Áp dụng quy tắc tìm số hạng

Định hướng. Mỗi phép tính chỉ thiếu một số hạng, nên lấy tổng trừ đi số hạng đã biết là ra ngay số hạng còn thiếu.

a) Số hạng chưa biết là:
b) Số hạng chưa biết là:
c) Số hạng chưa biết là:

Vậy a) . b) . c) .

2Cách 2. Đặt tính rồi tính để kiểm tra

Định hướng. Đặt phép trừ tương ứng theo cột dọc để tính chắc chắn, nhất là câu c) có nhớ.

cho biết
cho biết
cho biết

Vậy kết quả giống hệt Cách 1: a) . b) . c) .

3Cách 3. Thử lại bằng phép cộng

Định hướng. Thay số vừa tìm được vào phép cộng ban đầu, nếu ra đúng tổng đã cho thì kết quả đúng.

a) (đúng)
b) (đúng)
c) (đúng)

Vậy cả ba kết quả đều đúng, khớp với Cách 1 và Cách 2.

Nhận xét. Cách 3 chỉ dùng để tự kiểm tra bài làm, không dùng để tính lần đầu.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên dùng Cách 1: chỉ một phép trừ là ra ngay đáp số, nhanh hơn hẳn đặt tính cột dọc.
Đáp số. a) . b) . c) .
Sai lầm thường gặp. Nhầm quy tắc, lấy số hạng đã biết trừ đi tổng nên ra kết quả sai hoặc âm, ví dụ viết thay vì ở câu a).
🚀 Mở rộng. Thử tìm số hạng chưa biết trong phép tính bằng đúng cách vừa học.
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 9— Tìm số hạng hoặc tổng còn thiếu trong bảng
Bài 2 (trang 9, Tiết 1). Số?
Số hạng352716??
Số hạng14??3668
Tổng?425042100
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm Tổng, ta lấy số hạng cộng với số hạng.
  • Muốn tìm một số hạng chưa biết, ta lấy Tổng trừ đi số hạng đã biết.
🧠 Phân tích tư duy
Bảng có 5 cột, mỗi cột là một phép cộng riêng biệt, không liên quan tới cột bên cạnh. Cột nào thiếu Tổng thì lấy hai số hạng cộng lại; cột nào thiếu một số hạng thì lấy Tổng trừ đi số hạng đã biết, phải nhìn đúng dòng đang thiếu ô nào.
1Cách 1. Tính từng cột theo đúng chỗ cột đó còn thiếu

Định hướng. Nhìn từng cột: cột thiếu Tổng thì cộng hai số hạng, cột thiếu số hạng thì lấy Tổng trừ số hạng kia.

Cột 1 thiếu Tổng:
Cột 2 thiếu số hạng:
Cột 3 thiếu số hạng:
Cột 4 thiếu số hạng:
Cột 5 thiếu số hạng:

Vậy cột 1: ; cột 2: ; cột 3: ; cột 4: ; cột 5: .

2Cách 2. Thử lại bằng phép cộng cả bảng

Định hướng. Sau khi điền xong, cộng hai số hạng của mỗi cột để kiểm tra có đúng bằng Tổng đã cho hay không.

Cột 1: (đúng)
Cột 2: (đúng)
Cột 3: (đúng)
Cột 4: (đúng)
Cột 5: (đúng)

Vậy cả 5 cột đều đúng, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách 2 dùng để tự kiểm tra, không dùng để tính lần đầu.

⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Đi thi nên làm Cách 1 trước, xét kĩ từng cột xem thiếu Tổng hay thiếu số hạng rồi điền ngay, tránh mất thời gian thử lại toàn bộ như Cách 2.
Đáp số. Cột 1: . Cột 2: . Cột 3: . Cột 4: . Cột 5: .
Sai lầm thường gặp. Nhầm cột thiếu Tổng với cột thiếu số hạng nên làm sai phép tính, ví dụ lấy thay vì ở cột 3.
🚀 Mở rộng. Thử lập một bảng tương tự với 3 cột, tự nghĩ số liệu rồi tính Tổng hoặc số hạng còn thiếu.
Bài 3 · Bài 3 (Tiết 1)★Trang 9— Giải bài toán tìm một phần khi biết tổng và phần kia (dạng tìm số hạng)
Bài 3 (trang 9, Tiết 1). Một đội đồng diễn thể dục có 100 người, trong đó có 60 nữ. Hỏi đội đồng diễn đó có bao nhiêu nam?
Sơ đồ số người đội đồng diễn thể dụcTổng: 100 ngườiNữ: 60 ngườiNam: ? người
Kiến thức cần nhớ
  • Số người trong đội gồm hai phần nam và nữ cộng lại đúng bằng tổng số người.
  • Muốn tìm một số hạng (số nam) khi biết tổng và số hạng kia (số nữ), ta lấy tổng trừ đi số hạng đã biết.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 4 · Bài 4 (Tiết 1)★Trang 9— Tìm số hạng chưa biết trong tổng của ba số
Bài 4 (trang 9, Tiết 1). Số?
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm số hạng chưa biết khi biết tổng và các số hạng còn lại, ta lấy tổng trừ đi tổng các số hạng đã biết.
  • Có thể cộng hai số hạng đã biết trước rồi mới trừ một lần cho gọn.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 5 · Bài 1 (Tiết 2)★Trang 10— Tìm số bị trừ chưa biết trong phép trừ
Bài 1 (trang 10, Tiết 2). Số?
a)
b)
c)
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm số bị trừ, ta lấy hiệu cộng với số trừ.
  • Đây là phép tính ngược lại với phép trừ đã cho trong đề.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 7 · Bài 3 (Tiết 2)★Trang 10— Tìm số bị trừ, số trừ hoặc hiệu còn thiếu trong bảng
Bài 3 (trang 10, Tiết 2). Số?
Số bị trừ72?36?100
Số trừ1824?27?
Hiệu?47197341
Kiến thức cần nhớ
  • Muốn tìm Hiệu, ta lấy Số bị trừ trừ đi Số trừ.
  • Muốn tìm Số bị trừ, ta lấy Hiệu cộng với Số trừ.
  • Muốn tìm Số trừ, ta lấy Số bị trừ trừ đi Hiệu.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 8 · Bài 4 (Tiết 2)★Trang 10— Giải bài toán tìm số bị trừ bằng lời văn
Bài 4 (trang 10, Tiết 2). Rô-bốt có một số viên bi. Sau khi cho Việt 20 viên bi thì Rô-bốt còn lại 15 viên bi. Hỏi Rô-bốt có bao nhiêu viên bi?
Sơ đồ số viên bi Rô-bốt có lúc đầuSố bi có: ? viênĐã cho Việt: 20 viênCòn lại: 15 viên
Kiến thức cần nhớ
  • Số bi lúc đầu bằng số bi đã cho cộng với số bi còn lại.
  • Muốn tìm số bị trừ khi biết số trừ (đã cho) và hiệu (còn lại), ta lấy hiệu cộng với số trừ.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…
Bài 9 · Bài 5 (Tiết 2)★Trang 10— Giải bài toán tìm số trừ bằng lời văn
Bài 5 (trang 10, Tiết 2). Trong thúng có 70 quả trứng. Sau khi mẹ bán đi một số quả trứng thì trong thúng còn lại 15 quả. Hỏi mẹ đã bán đi bao nhiêu quả trứng?
Sơ đồ số quả trứng trong thúngCó: 70 quảĐã bán: ? quảCòn: 15 quả
Kiến thức cần nhớ
  • Số trứng đã bán bằng số trứng có trừ đi số trứng còn lại.
  • Muốn tìm số trừ khi biết số bị trừ (số trứng có) và hiệu (còn lại), ta lấy số bị trừ trừ đi hiệu.
🔒 Đang kiểm tra quyền xem lời giải…

🎯 Học tiếp

📚 Cùng chương: Chủ đề 1. Ôn tập và bổ sung