Bài 1 · Bài 1 (Tiết 1)★Trang 15— Ôn tập bảng nhân 4
Bài 1 (trang 15, Tiết 1). Số ? Bảng nhân 4:
Thừa số
4
4
4
4
4
4
4
4
Thừa số
6
5
8
3
10
7
9
4
Tích
?
?
?
?
?
?
?
?
Kiến thức cần nhớ
Bảng nhân 4: mỗi tích hơn kém tích liền kề 4 đơn vị nếu thừa số thứ hai liền nhau.
Muốn tìm tích, lấy thừa số thứ nhất nhân với thừa số thứ hai.
🧠 Phân tích tư duy
Hàng Thừa số thứ hai không xếp theo đúng thứ tự tự nhiên 1, 2, 3, …, 10 mà xếp lộn xộn: 6; 5; 8; 3; 10; 7; 9; 4 — đây là bẫy dễ khiến nhầm cột nếu không đọc kỹ từng ô trước khi tính. Cả tám ô Tích đều để trống, không có ô mẫu, nên phải tự nhớ đúng bảng nhân 4 hoặc tính lại từng ô.
1Cách 1. Nhẩm trực tiếp theo bảng nhân 4 đã học thuộc
Định hướng. Bảng nhân 4 đã học thuộc lòng nên chỉ cần nhẩm ngay kết quả ứng với từng thừa số thứ hai theo đúng thứ tự đề cho mà không cần đặt phép tính.
Theo đúng thứ tự thừa số 6; 5; 8; 3; 10; 7; 9; 4, tích lần lượt là: 24; 20; 32; 12; 40; 28; 36; 16
Vậy tích lần lượt là 24; 20; 32; 12; 40; 28; 36; 16.
2Cách 2. Tính bằng phép cộng liên tiếp các số 4
Định hướng. Không cần thuộc bảng, cứ cộng liên tiếp đúng số lần bằng thừa số thứ hai của các số 4 để ra kết quả từng ô.
Vậy tính bằng phép cộng cũng ra đúng kết quả giống hệt Cách 1.
3Cách 3. Suy luận từ kết quả nhân đã biết gần đó
Định hướng. Với mỗi ô, lấy một kết quả nhân 4 đã chắc chắn thuộc (ví dụ 4×5=20, 4×10=40) rồi thêm hoặc bớt 4 để suy ra kết quả cần tìm, không phải nhớ hết cả bảng cùng lúc.
Sai lầm thường gặp.Có bạn đọc lướt cột Thừa số thứ hai theo thói quen 1, 2, 3, …, 10 nên điền sai vị trí; thực ra đề xếp thừa số thứ hai không theo thứ tự (6; 5; 8; 3; 10; 7; 9; 4), phải đọc đúng từng cột rồi mới tính.
🚀 Mở rộng.Nếu bảng nhân 4 có thêm cột với thừa số thứ hai là 11 thì tích bằng bao nhiêu?
Bài 2 · Bài 2 (Tiết 1)★Trang 15— Điền số còn thiếu trong dãy số cách đều 4 đơn vị
Bài 2 (trang 15, Tiết 1). Số ? a) Dãy số tăng dần, cách đều 4 đơn vị: 4, 8, 12, ?, ?, 24, ?, 32, ?, 40. b) Dãy số giảm dần, cách đều 4 đơn vị: 40, ?, 32, 28, ?, ?, 16, ?, 8, 4.
Kiến thức cần nhớ
Dãy số cách đều 4 đơn vị: mỗi số hơn (hoặc kém) số liền trước đúng 4 đơn vị.
Có thể tính số còn thiếu bằng cách cộng thêm 4 (dãy tăng) hoặc trừ đi 4 (dãy giảm) từ số đã biết liền kề.
🧠 Phân tích tư duy
Dãy a) là dãy số tăng dần đều 4 đơn vị từ 4 đến 40 (bảng nhân 4 viết theo thứ tự); dãy b) chính là dãy đó viết theo chiều giảm dần từ 40 về 4. Bẫy của bài là ở dãy a) có hai ô trống liền nhau (giữa 12 và 24) và ở dãy b) cũng có hai ô trống liền nhau (giữa 28 và 16) — phải đếm đủ từng bước cách đều 4, không được nhảy cách hay bỏ sót một ô.
1Cách 1. Đếm thêm 4 hoặc đếm lùi 4 từ số đã biết gần nhất
Định hướng. Đến ô trống thì lấy số đã biết đứng ngay trước (dãy a, đếm tiến) hoặc số đã biết đứng ngay trước theo chiều giảm (dãy b, đếm lùi) rồi cộng thêm hoặc trừ đi 4, cứ thế đến khi gặp lại số đã cho để tự kiểm tra.
a) Sau 12 đếm thêm 4 được 16, đếm thêm 4 nữa được 20 (khớp vì sau đó là 24); sau 24 đếm thêm 4 được 28 (khớp vì sau đó là 32); sau 32 đếm thêm 4 được 36 (khớp vì sau đó là 40) b) Sau 40 đếm lùi 4 được 36 (khớp vì sau đó là 32); sau 28 đếm lùi 4 được 24, đếm lùi 4 nữa được 20 (khớp vì sau đó là 16); sau 16 đếm lùi 4 được 12 (khớp vì sau đó là 8)
Vậy a) các số còn thiếu là 16; 20; 28; 36. b) các số còn thiếu là 36; 24; 20; 12.
2Cách 2. Tính bằng phép cộng hoặc phép trừ liên tiếp
Định hướng. Viết rõ từng phép tính cộng thêm 4 đơn vị (dãy a) hoặc trừ đi 4 đơn vị (dãy b) thay vì chỉ đếm bằng miệng, để tránh đếm nhầm nhịp khi có hai ô trống liền nhau.
a) 12+4=16; 16+4=20; 24+4=28; 32+4=36 b) 40−4=36; 28−4=24; 24−4=20; 16−4=12
Vậy kết quả giống hệt Cách 1.
3Cách 3. Nhận ra dãy b) là dãy a) viết theo chiều ngược lại
Định hướng. Dãy b) chính là dãy a) nhưng viết ngược từ 40 về 4, nên số còn thiếu của dãy b) chính là các số còn thiếu của dãy a) xếp theo thứ tự ngược lại — không cần đếm lại từ đầu lần thứ hai.
Dãy a) đầy đủ là: 4; 8; 12; 16; 20; 24; 28; 32; 36; 40. Viết ngược lại được: 40; 36; 32; 28; 24; 20; 16; 12; 8; 4 — đúng khớp với các số đã cho sẵn của dãy b)
Vậy chỉ cần điền đúng dãy a) rồi viết ngược là ra ngay dãy b).
Nhận xét. Cách 3 nhanh nhất khi đã chắc chắn hai dãy là một dãy số viết theo hai chiều ngược nhau.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi.Đi thi nên dùng Cách 1 (đếm thêm/đếm lùi 4) vì làm trực tiếp trên từng ô, ít nhầm lẫn nhất.
Đáp số.a) 16; 20; 28; 36. b) 36; 24; 20; 12.
Sai lầm thường gặp.Ở dãy a) có hai ô trống liền nhau (giữa 12 và 24) và ở dãy b) cũng có hai ô trống liền nhau (giữa 28 và 16) — dễ đếm sai nhịp nếu chỉ nhìn lướt qua, phải đếm đủ từng bước 4 đơn vị một, không được nhảy cóc.
🚀 Mở rộng.Thử đếm thêm 4 để viết tiếp dãy a) đến khi được thêm 3 số nữa sau số 40 (44; 48; 52).
Bài 4 · Bài 4 (Tiết 1)★Trang 15— Toán có lời văn: tìm tổng số bộ phận khi biết số bộ phận của mỗi con vật
Bài 4 (trang 15, Tiết 1). Viết số thích hợp vào chỗ chấm. Mỗi con thỏ có 4 cái chân và 2 cái tai. Vậy 6 con thỏ có tất cả: a) …… cái chân. b) …… cái tai.
Kiến thức cần nhớ
Khi các nhóm có số lượng bằng nhau, tổng số bộ phận bằng số bộ phận của một con vật nhân với số con vật.
Bài 7 · Bài 3 (Tiết 2)★Trang 16— Thực hiện liên tiếp nhiều phép chia theo sơ đồ mũi tên
Bài 3 (trang 16, Tiết 2). Số ? Thực hiện các phép tính theo chiều mũi tên rồi điền số thích hợp vào ô trống: xuất phát từ 32, lần lượt chia cho 4, chia cho 4, rồi chia cho 2.
Kiến thức cần nhớ
Trong sơ đồ mũi tên nối tiếp, kết quả ở ô trước là số liệu đầu vào cho phép tính ở ô sau.
Bài 8 · Bài 4 (Tiết 2)★Trang 16— Toán có lời văn: tìm số nhóm khi biết tổng số đồ vật và số đồ vật trong mỗi nhóm
Bài 4 (trang 16, Tiết 2). Có một số xe ô tô con đang ở điểm đỗ xe. Bạn Nam đếm được có tất cả 16 bánh xe. Hỏi có bao nhiêu xe ô tô con đang ở điểm đỗ đó? Biết rằng mỗi xe ô tô con đều có 4 bánh xe.
Kiến thức cần nhớ
Khi biết tổng số đồ vật và số đồ vật trong mỗi nhóm bằng nhau, số nhóm bằng tổng số đồ vật chia cho số đồ vật trong một nhóm.
