Bài 6. Bảng nhân 4, bảng chia 4

Định hướng. Bảng nhân 4 đã học thuộc lòng nên chỉ cần nhẩm ngay kết quả ứng với từng thừa số thứ hai theo đúng thứ tự đề cho mà không cần đặt phép tính.

Vậy tích lần lượt là 24; 20; 32; 12; 40; 28; 36; 16.

Định hướng. Không cần thuộc bảng, cứ cộng liên tiếp đúng số lần bằng thừa số thứ hai của các số 4 để ra kết quả từng ô.

Vậy tính bằng phép cộng cũng ra đúng kết quả giống hệt Cách 1.

Định hướng. Với mỗi ô, lấy một kết quả nhân 4 đã chắc chắn thuộc (ví dụ $4\times 5=20$, $4\times 10=40$) rồi thêm hoặc bớt 4 để suy ra kết quả cần tìm, không phải nhớ hết cả bảng cùng lúc.

Vậy cả ba cách đều cho cùng kết quả 24; 20; 32; 12; 40; 28; 36; 16.

Nhận xét. Cách 3 hữu ích khi chỉ nhớ chắc vài mốc trong bảng nhân 4 (nhân với 5, với 10) rồi suy ra các ô còn lại.

Định hướng. Đến ô trống thì lấy số đã biết đứng ngay trước (dãy a, đếm tiến) hoặc số đã biết đứng ngay trước theo chiều giảm (dãy b, đếm lùi) rồi cộng thêm hoặc trừ đi 4, cứ thế đến khi gặp lại số đã cho để tự kiểm tra.

Vậy a) các số còn thiếu là 16; 20; 28; 36. b) các số còn thiếu là 36; 24; 20; 12.

Định hướng. Viết rõ từng phép tính cộng thêm 4 đơn vị (dãy a) hoặc trừ đi 4 đơn vị (dãy b) thay vì chỉ đếm bằng miệng, để tránh đếm nhầm nhịp khi có hai ô trống liền nhau.

Vậy kết quả giống hệt Cách 1.

Định hướng. Dãy b) chính là dãy a) nhưng viết ngược từ 40 về 4, nên số còn thiếu của dãy b) chính là các số còn thiếu của dãy a) xếp theo thứ tự ngược lại — không cần đếm lại từ đầu lần thứ hai.

Vậy chỉ cần điền đúng dãy a) rồi viết ngược là ra ngay dãy b).

Nhận xét. Cách 3 nhanh nhất khi đã chắc chắn hai dãy là một dãy số viết theo hai chiều ngược nhau.

Định hướng. Số ghế của 10 bàn ăn bằng số ghế của mỗi bàn (4 cái) nhân với số bàn (10 bàn), dùng ngay bảng nhân 4 để nhẩm nhanh.

Vậy 10 bàn ăn như vậy xếp được 40 cái ghế.

Định hướng. Vì mỗi bàn đều xếp đúng 4 cái ghế giống nhau nên có thể cộng liên tiếp mười số 4 để ra tổng số ghế, không cần dùng phép nhân.

Vậy tính bằng phép cộng cũng ra đúng 40 cái ghế như Cách 1.

Định hướng. Tách 10 bàn thành 5 bàn và 5 bàn, tính số ghế của mỗi nhóm 5 bàn bằng phép nhân đã thuộc rồi cộng hai kết quả lại.

Vậy tách nhóm rồi cộng lại cũng ra đúng 40 cái ghế, khớp với hai cách trên.

Nhận xét. Cách 3 hữu ích khi số bàn lớn và chưa nhớ chắc phép nhân với 10.

Định hướng. Số chân của 6 con thỏ bằng số chân của một con thỏ (4 cái) nhân với 6; số tai của 6 con thỏ bằng số tai của một con thỏ (2 cái) nhân với 6.

Vậy 6 con thỏ có tất cả 24 cái chân và 12 cái tai.

Định hướng. Vì mỗi con thỏ đều có đúng 4 chân và 2 tai giống nhau nên có thể cộng liên tiếp sáu số 4 (tính chân) và sáu số 2 (tính tai) thay cho phép nhân.

Vậy tính bằng phép cộng cũng ra đúng 24 cái chân và 12 cái tai như Cách 1.

Định hướng. Số chân của một con thỏ (4 cái) gấp đôi số tai (2 cái), nên số chân của cả đàn thỏ cũng gấp đôi số tai của cả đàn — tính xong ý a) có thể suy ra ngay ý b) mà không cần nhân lại từ đầu.

Vậy 6 con thỏ có 24 cái chân và 12 cái tai, khớp với hai cách trên.

Nhận xét. Cách 3 nhanh hơn khi đã tính chắc chắn ý a), nhưng phải nhớ đúng quan hệ gấp đôi giữa số chân và số tai của thỏ.

Định hướng. Bảng chia 4 đã học thuộc lòng nên chỉ cần nhẩm ngay thương ứng với từng số bị chia theo đúng thứ tự đề cho mà không cần đặt phép tính.

Vậy thương lần lượt là 3; 6; 5; 9; 8; 2; 10; 7.

Định hướng. Không cần thuộc bảng, cứ lấy đúng số bị chia chia cho số chia (4) ở từng cột để tính ra kết quả.

Vậy tính từng ô cũng ra đúng kết quả giống hệt Cách 1.

Định hướng. Phép chia là phép tính ngược của phép nhân, nên với mỗi số bị chia, tìm xem 4 nhân với số nào thì ra đúng số bị chia đó — số đó chính là thương cần điền.

Vậy cả ba cách đều cho cùng kết quả.

Nhận xét. Cách 3 giúp hiểu rõ bản chất phép chia, hữu ích khi chưa thuộc kỹ bảng chia 4.

Định hướng. Tính lần lượt cả bốn thương bằng bảng chia 4, sau đó so sánh bốn kết quả để tìm số bé nhất.

Vậy chọn đáp án C.

Định hướng. Cả bốn phép tính đều chia cho cùng một số là 4, nên phép tính nào có số bị chia bé nhất thì thương cũng bé nhất — không cần tính hết cả bốn thương mới so sánh được.

Vậy chọn đáp án C, khớp với Cách 1.

Nhận xét. Cách 2 nhanh hơn Cách 1 vì chỉ cần so sánh số bị chia khi các phép chia có cùng số chia, nhưng vẫn nên tính lại một lần để chắc chắn.

Định hướng. Tính từng thương và loại ngay phương án lớn hơn thương vừa tìm được nhỏ nhất tính đến lúc đó, làm đến hết bốn phương án sẽ còn lại đúng một đáp án bé nhất.

Vậy chọn đáp án C, khớp với hai cách trên.

Định hướng. Đi theo đúng thứ tự mũi tên từ trái sang phải, mỗi bước lấy kết quả vừa tìm được làm số bị chia cho phép tính tiếp theo.

Vậy các số cần điền lần lượt là 8; 2; 1.

Định hướng. Chia liên tiếp cho 4 rồi lại chia cho 4 cũng chính là chia cho $4\times 4=16$; tính gộp để kiểm tra nhanh kết quả sau hai bước chia cho 4, rồi mới chia cho 2 ở bước cuối.

Vậy hình vuông là 2 và hình tròn là 1, khớp với Cách 1; riêng ô hình lục giác (8) vẫn phải tính theo bước đầu như Cách 1.

Nhận xét. Cách 2 chỉ dùng để kiểm tra nhanh kết quả từ bước thứ hai trở đi, còn muốn biết đúng số ở ô hình lục giác vẫn phải tính riêng như Cách 1.

Định hướng. Xuất phát từ kết quả cuối cùng, nhân ngược lại theo chiều mũi tên (nhân với 2 rồi nhân với 4, nhân với 4) để kiểm tra xem có quay lại đúng số 32 ban đầu hay không.

Vậy các số 8; 2; 1 đều đúng vì nhân ngược lại cho đúng số 32 ban đầu, khớp với Cách 1.

Định hướng. Số xe ô tô con bằng tổng số bánh xe (16 bánh) chia cho số bánh của mỗi xe (4 bánh), dùng ngay bảng chia 4 để nhẩm nhanh.

Vậy có 4 xe ô tô con đang ở điểm đỗ xe đó.

Định hướng. Vì mỗi xe có đúng 4 bánh nên có thể tách dần 16 bánh xe thành từng nhóm 4 bánh, đếm được bao nhiêu nhóm thì đó là số xe.

Vậy tách được đúng 4 nhóm, nghĩa là có 4 xe ô tô con, khớp với Cách 1.

Định hướng. Đoán số xe rồi nhân với 4 để kiểm tra xem có ra đúng 16 bánh xe hay không; đoán đúng thì phép nhân khớp với đề.

Vậy đúng 4 xe thì khớp với tổng 16 bánh xe, khớp với hai cách trên.

Nhận xét. Cách 3 giúp kiểm tra lại đáp số nhưng làm lâu hơn Cách 1 khi số bánh xe lớn.