Bài 1 · Hoạt động★★Trang 41— Đếm khối đơn vị, chục, trăm rồi đổi sang chục/trăm/nghìn
Hoạt động (trang 41). Số ? Biết: 10 đơn vị = 1 chục; 10 chục = 1 trăm; 10 trăm = 1 nghìn. Mỗi hình dưới đây vẽ một số ô vuông đơn vị (nhỏ), thanh chục (cột gồm 10 ô vuông) hoặc tấm trăm (tấm lưới gồm 10 × 10 ô vuông) xếp chồng lên nhau (tấm dưới cùng cũng phải được đếm). Em hãy đếm rồi viết số thích hợp vào chỗ có dấu ?
Hình 1 (mẫu): 7 ô vuông đơn vị — đã có số 7.
Hình 2: 1 tấm trăm.
Hình 3: 7 thanh chục xếp cạnh nhau.
Hình 4: một nhóm 2 tấm trăm xếp chồng và một nhóm 3 tấm trăm xếp chồng.
Hình 5: 9 thanh chục xếp cạnh nhau.
Hình 6: 2 tấm trăm xếp chồng lên nhau.
Hình 7: một nhóm 3 tấm trăm xếp chồng và một nhóm 3 tấm trăm xếp chồng.
Hình 8: bốn nhóm tấm trăm xếp chồng, lần lượt gồm 3, 3, 2 và 2 tấm.
Hình 1 (mẫu): 7 ô vuông đơn vị — đã có số 7.
Hình 2: 1 tấm trăm.
Hình 3: 7 thanh chục xếp cạnh nhau.
Hình 4: một nhóm 2 tấm trăm xếp chồng và một nhóm 3 tấm trăm xếp chồng.
Hình 5: 9 thanh chục xếp cạnh nhau.
Hình 6: 2 tấm trăm xếp chồng lên nhau.
Hình 7: một nhóm 3 tấm trăm xếp chồng và một nhóm 3 tấm trăm xếp chồng.
Hình 8: bốn nhóm tấm trăm xếp chồng, lần lượt gồm 3, 3, 2 và 2 tấm.
Kiến thức cần nhớ
- 10 đơn vị = 1 chục.
- 10 chục = 1 trăm.
- 10 trăm = 1 nghìn; số 1 000 viết bởi chữ số 1 rồi đến ba chữ số 0 liền nhau.
🧠 Phân tích tư duy
Chìa khoá của bài là nhận ra ba loại khối: ô vuông rời là đơn vị, cột thẳng đứng gồm 10 ô là 1 chục, tấm lưới 10×10 ô là 1 trăm. Khi nhiều tấm trăm xếp chồng lệch nhau (Hình 4, 7, 8), rất dễ đếm sót tấm nằm dưới cùng vì bị các tấm trên che khuất một phần — phải đếm từng viền tấm lưới hiện ra, không đếm theo cảm giác.
1Cách 1. Đếm nhóm rồi đổi theo quy tắc chục — trăm — nghìn
Định hướng. Đếm số ô vuông đơn vị, số thanh chục hoặc số tấm trăm có trong mỗi hình (nhớ đếm cả tấm bị che khuất phía dưới), rồi dùng quy tắc 10 đơn vị = 1 chục, 10 chục = 1 trăm, 10 trăm = 1 nghìn để đổi ra số cần tìm.
Hình 2: có 1 tấm trăm, tức là 1 trăm, viết là
Hình 3: có 7 thanh chục, tức là 7 chục, viết là
Hình 4: có tấm trăm, tức là 5 trăm, viết là
Hình 5: có 9 thanh chục, tức là 9 chục, viết là
Hình 6: có 2 tấm trăm, tức là 2 trăm, viết là
Hình 7: có tấm trăm, tức là 6 trăm, viết là
Hình 8: có tấm trăm, tức là 10 trăm, mà 10 trăm = 1 nghìn nên viết là
Hình 3: có 7 thanh chục, tức là 7 chục, viết là
Hình 4: có tấm trăm, tức là 5 trăm, viết là
Hình 5: có 9 thanh chục, tức là 9 chục, viết là
Hình 6: có 2 tấm trăm, tức là 2 trăm, viết là
Hình 7: có tấm trăm, tức là 6 trăm, viết là
Hình 8: có tấm trăm, tức là 10 trăm, mà 10 trăm = 1 nghìn nên viết là
Vậy Hình 2: 100; Hình 3: 70; Hình 4: 500; Hình 5: 90; Hình 6: 200; Hình 7: 600; Hình 8: 1 000.
2Cách 2. Lấy số nhóm nhân với giá trị 1 nhóm
Định hướng. Coi mỗi thanh chục có giá trị 10, mỗi tấm trăm có giá trị 100, rồi lấy số nhóm nhân với giá trị của 1 nhóm để tính nhanh mà không cần đổi từng bước.
Hình 2:
Hình 3:
Hình 4:
Hình 5:
Hình 6:
Hình 7:
Hình 8:
Hình 3:
Hình 4:
Hình 5:
Hình 6:
Hình 7:
Hình 8:
Vậy kết quả hai cách hoàn toàn khớp nhau.
Nhận xét. Cách nhân nhanh hơn khi số nhóm lớn (như Hình 8 có 4 cụm tấm trăm), vì không phải đổi qua nhiều bước trung gian.
⭐ Cách nên dùng khi đi thi. Với hình có nhiều cụm tấm trăm xếp chồng (Hình 4, 7, 8), nên cộng số tấm ở các cụm trước rồi nhân một lần với 100, đỡ nhầm hơn đổi từng cụm.
Đáp số. Hình 2: 100; Hình 3: 70; Hình 4: 500; Hình 5: 90; Hình 6: 200; Hình 7: 600; Hình 8: 1 000 (= 10 trăm = 1 nghìn).
Sai lầm thường gặp. Ở Hình 8, có bạn chỉ đếm 3 cụm mà quên cụm tấm trăm thứ tư (2 tấm) phía cuối, dẫn đến đếm thiếu 2 trăm và ra kết quả sai 800 thay vì 1 000.
🚀 Mở rộng. Nếu có thêm một hình gồm 5 nhóm tấm trăm, mỗi nhóm xếp chồng 2 tấm, thì hình đó biểu diễn số nào?
